IV SA/Po 24/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. P. na postanowienie Wojewody W. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. T. P. wniósł skargę na postanowienie Wojewody W. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...]w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, z którego wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a jego źródłem utrzymania jest emerytura wynosząca [...] zł. Wnioskodawca przedstawił również zestawienie wydatków z tytułu leczenia (ok. 500 zł.), opłat za energię elektr. (50 zł.), wywóz śmieci i nieczystości płynnych (ok. 50 zł.), wodę (ok. 20 zł.), zakup gazu w butlach i opału (ok. 140 zł.), zakup środków czystości, utrzymanie mieszkania i zakup odzieży (ok. 320 zł.), koszty dojazdu do sądów i zakup materiałów biurowych (ok. 150 zł.) wydatki na wyżywienie (ok. 350 zł.). Dodatkowo skarżący wskazał, że w ostatnim okresie w sprawach zawisłych przed sądem powszechnym i administracyjnym uiścił opłaty w kwocie [...] zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lutego 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania radcy prawnego. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniósł skarżący podnosząc, że nie jest mu potrzebny już radca prawny i w związku z tym rezygnuje "z przyznania ustanowionego radcy prawnego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż skutkiem wniesienia sprzeciwu jest to, że postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Ponadto wskazać należy, że w sprzeciwie skarżący de facto swój wniosek o przyznanie prawa pomocy ograniczył wyłącznie do żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej Ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 Ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę w tym zakresie. Ponadto wskazać należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP i ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 Ppsa sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Mając powyższe na uwadze, przy uwzględnieniu deklarowanej wysokości dochodu oraz faktu uiszczonych przez skarżącego kosztów sądowych w innych sprawach, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznając więc spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, postanowiono zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.