IV SA/Po 243/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 roku (znak: [...]), po rozpoznaniu sprawy z odwołania M. W., na podstawie art. 134 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy [...] z 11 grudnia 2024 roku (znak: [...]) uznającej, że świadczenie pielęgnacyjne w kwocie [...]zł na córkę O. K. zostało pobrane nienależnie oraz zobowiązującej stronę do zwrotu tego świadczenia wraz z odsetkami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że kwestionowana odwołaniem decyzja została prawidłowo doręczona stronie w dniu 4 lutego 2024 roku. Ustawowy 14-dniowy termin do jej zaskarżenia upływał z końcem 10 stycznia 2025 roku. Odwołanie zostało złożone w siedzibie organu I instancji w dniu 13 stycznia 2025 roku, a zatem trzy dni po upływie ustawowego terminu na wniesienie odwołania. Organ zaznaczył, że wraz z wniesieniem odwołania strona nie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz nie wykazała, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. M. W., pismem złożonym w placówce pocztowej w dniu 1 marca 2025 roku, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi strona wyraziła ogólne niezadowolenie z działania organów administracji publicznej wskazując, że "to urzędnicy placówki GOPS [...] są stroną winną tego administracyjnego zamieszania" oraz zażądała ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżąca podniosła, że zawsze dotrzymywała terminu co do dostarczenia dokumentów. Z jej strony nie doszło ani do nadużycia prawa w otrzymaniu świadczenia na córkę, ani do wyłudzeniu tego świadczenia. Strona zaznaczyła, że nie otrzymała informacji o tym, iż złożone przez nią pisma są po terminie, a według niej "tak nie było". Skarżąca wskazała, że "Sprawa toczyła się w przedziale kalendarza z dużą ilością dni świątecznych i dni zaznaczonych w kalendarzu na czerwono, czyli de facto wolnych od pracy również dla urzędów". Strona podała ponadto, że wnosi skargę "również przeciw Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, które nie musiałoby być tutaj stroną i określać nieterminowego złożenia jej odwołania, co mogło określać pismo GOPS w [...]. Na pewno już wtedy strona skierowałaby pismo o przywrócenie terminu, gdyby zaistniała tak potrzeba. Takiego działania jak wynika z dokumentów nie było. W odpowiedzi na zapytanie o udzielenie odpowiedź na pismo z dnia 10 grudnia 2024 roku stronie wyjaśniono, że odpowiedzi nie będzie, a sprawa zostanie przekazana do K.". Podsumowując skarżąca podniosła, że uchybienie terminu bez winy strony zostało wykazane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenia skargi oraz podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia. W piśmie z dnia 25 czerwca 2025 roku, pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu, wniósł o skierowanie sprawy na rozprawę, gdyż do tej pory nie udało mu się skontaktować ze skarżącą. Jednocześnie podtrzymał i doprecyzował żądania skargi w ten sposób, że: 1) zarzucił naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 w związku z art. 129 § 2 i art. 134 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, podczas gdy z akt GOPS w [...] wynika jedynie, że dzień 13 stycznia 2025 roku był datą wpływu odwołania do organu; 2) wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) wniósł o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu za udzielenie nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań wyjaśniono, że organ w ogóle nie wziął po uwagę możliwości wniesienia odwołania w jeden ze sposobów wymienionych w art. 57 § 5 K.p.a., w tym w szczególności nadania pisma w placówce pocztowej. Biorąc pod uwagę, że dzień 13 stycznia 2025 roku to poniedziałek, pismo mogło zostać nadane przesyłką pocztową w piątek 10 stycznia 2025 roku, czyli w dniu w którym upływał termin do wniesienia odwołania. Z uwagi na powyższe, zdaniem pełnomocnika skarżącej, orzeczenie o stwierdzeniu uchybienia terminu było co najmniej przedwczesne. Jednocześnie, biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca pismem które wypłynęło do organu I instancji w dniu z dnia 10 grudnia 2024 roku zakwestionowała stanowisko tego organu, nie można wykluczyć że zaszły okoliczności, w których de facto decyzja organu I instancji została ogłoszona stronie ustnie przed datą 11 grudnia 2024 roku, a tym samym pismo z prezentatą 10 grudnia 2024 roku poczytywać należy, jako wniesienie odwołania od decyzji, przy czym późniejsze formalne wydanie decyzji i jej doręczenie nie wpływa na skuteczność wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 3 lipca 2025 roku, na podstawie art. 122 P.p.s.a., przekazał sprawę do rozpoznania na rozprawie. Jednocześnie, zarządzeniem z tej samej daty, Sąd zobowiązał - organ do ustosunkowania się do argumentacji zawartej w piśmie strony z dnia 3 lipca 2025 roku, a stronaęskarżącą do przedstawienia dowodów, że odwołanie zostało złożone w sposób inny niż udokumentowany w aktach sprawy (prezentata organu). Żadna ze strony nie skorzystała z możliwości przedstawienia dodatkowych wyjaśnień. Na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2025 roku pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia wskazując, że w sprawie doszło do ustnego ogłoszenia decyzji, a oświadczenie skarżącej złożone w organie w odpowiedzi na pismo z 26 listopada 2024 roku należy traktować jako odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności rozstrzygnięcia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zakresem oceny legalności mogą być objęte tylko i wyłącznie kwestie dotyczące "uchybienia terminu do wniesienia odwołania", a nie kwestie dotyczące złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz przesłanek prawnych aktualnych z punktu widzenia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kwestia oceny czy w pismach strony (w tym w skardze do sądu) zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania należy do organu administracji publicznej oraz skarżącej, która w tym zakresie może poszukiwać ochrony sądowej w trybie skargi na bezczynność organu. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 129 § 1-2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego). W świetle natomiast art. 57 § 1 jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Zgodnie z art. 7 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, zgodnie z art. 77 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, to organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Analiza akt sprawy ujawnia następujące okoliczności kontrolowanej sprawy, które Sąd przyjmuje, jako własne ustalenia faktyczne na potrzeby oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia 26 listopada 2024 roku skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z dnia 17 stycznia 2023 roku (znak: [...]). Wskazanym pismem, w wykonaniu obowiązku procesowego określonego w art. 10 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, jednocześnie zawiadomiono stronę, że ma ona możność wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. Powyższe pismo zostało doręczone skarżącej osobiście w dniu 3 grudnia 2024 roku (zwrotne potwierdzenie odbioru). Pismem z dnia 26 listopada 2024 roku (wpływ do organu 10 grudnia 2024 roku), skarżąca zajęła stanowisko w zawisłej przed organem sprawie administracyjnej. Storna wyjaśniła, że nie zgadza się z zarzutami o nienależnie pobranym świadczeniu pielęgnacyjnym na córkę, co jest dla jej rodziny wysoce obrażające. Zaznaczyła, że w piśmie nie podano jakiego okresu miałoby to dotyczyć. Jednocześnie strona przyznała, że w sprawie "zostało dokonane niedopuszczalne otrzymanie świadczenia, na którego straży – jest i powinien stać kierownik Wydziału GOPS w [...]". Podsumowując storna zażądała "uchylenia postępowania administracyjnego oraz nieobciążania nas finansowego z uwagi na ważny interes społeczny oraz słuszny interes strony" oraz dodatkowo wskazała, że "rodzina obecnie otrzymuje z GOPS [...] tylko: matka - świadczenie rodzinne, córka - świadczenie opiekuńcze". Burmistrz Gminy [...] w dniu 11 grudnia 2024 roku (znak: [...]) wydał decyzję, w której uznał, że świadczenie pielęgnacyjne w kwocie [...]zł na córkę O. K. zostało pobrane nienależnie (punkt 1 decyzji) oraz zobowiązał stronę do zwrotu tego świadczenia wraz z odsetkami (punkt 2 decyzji). Powyższa decyzja została doręczone skarżącej osobiście w dniu 27 grudnia 2024 roku (zwrotne potwierdzenie odbioru). W dniu 13 stycznia 2025 roku skarżąca złożyła w siedzibie GOPS w [...] pismo zatytułowane "Odwołanie. Dotyczy: decyzji [...]". W treści pisma storna zaznaczyła wyraźnie, że wnosi odwołanie od decyzji, z którą nie zgadza się oraz zaznaczyła także, że wypowiedziała się już w sprawie podczas wizyty w placówce GOPS [...] w dniu 10 grudnia 2024 roku, tj. w dniu składania oświadczenia. W treści odwołania strona podała, że na złożone wówczas pismo nie otrzymała pisemnej odpowiedzi do dnia dzisiejszego, tj. do dnia 10 stycznia 2025 roku (jak należy wnosić do dnia sporządzenia odwołania). Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Na gruncie treści art. 134 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego nie może budzić żadnych wątpliwości, że to organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienia w tych sprawach są ostateczne. Brak jest podstaw do formułowania stanowiska o wydaniu postanowienia z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 129 § 2 i art. 57 § 5 pkt 1-6 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Argumentacja pełnomocnika skarżącej, że odwołanie zostało złożone poprzez nadanie pisma w placówce pocztowej nie znajduje potwierdzenia w dowodach włączonych do akt administracyjnych. Ani wcześniej, ani na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2025 roku, pełnomocnik skarżącej nie przedstawił dowodów potwierdzających twierdzenia zawarte w jego piśmie z dnia 25 czerwca 2025 roku. Z kolei sugestie pełnomocnika skarżącej, że decyzja została ogłoszona ustanie, a pismo strony z dnia 26 listopada 2024 roku należy rozpoznać jako odwołanie, pozostają w oczywistej sprzeczności z dowodami włączonymi do akt administracyjnych, a także stoją w oczywistej sprzeczności z treścią pism skarżącej, które złożyła ona w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego. Sąd nie ujawnił podstaw dla przyjęcia stanowiska o błędnym zastosowaniu w sprawie przepisu art. 129 § 2 w związku z art. 63 § 1, § 3 oraz art. 57 § 1, § 4 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Dowody złożone do akt sprawy jednoznacznie potwierdzają ustalenie, że podanie (odwołanie) wniesione na piśmie zostało złożone w siedzibie organu w dniu 13 stycznia 2025 roku. Organ prawidłowo ustalił, że odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego 14-dniowego terminu na dokonanie tej czynności w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Termin na złożenia odwołania otwarty został poprzez doręczenie decyzji w dniu 27 grudnia 2024 roku (zwrotne potwierdzenie odbioru). Ostatni dzień terminu na złożenie spornego odwołania przypadał na dzień 10 stycznia 2025 roku (piątek). Odwołanie została wniesione z trzydniowym uchybieniem terminu, bo w dniu 13 stycznia 2025 roku (poniedziałek). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.