IV SA/Po 246/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 02 lipca 2009 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/E.Makosz-Frymus E. W. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o udzielenie zasiłku celowego w związku z suszą w 2008 r. w kwocie 1000 zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, iż jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a jego córka jest objęta ubezpieczeniem społecznym rolników w pełnym zakresie, szkody w uprawach rolnych i w użytkach rolnych w jej gospodarstwie rolnym w wyniku zaistniałej suszy przekroczyły 30% i zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę. Decyzją z dnia z dnia [...] grudnia 2008 r. [...], działając z upoważnienia Wójta Gminy L., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (dalej Kierownik GOPS) na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (Dz.U. Nr 173 poz. 1070 – dalej rozporządzenie RM ) odmówił Wnioskodawcy przyznania świadczenia z powodu braku ubezpieczenia społecznego rolników. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca dostarczył zaświadczenie z KRUS w S., z którego wynika, iż G. Sz. podlega ubezpieczeniu w KRUS jako domownik. W związku z powyższym w ocenie organu, Skarżący nie spełnia wymogu § 2 pkt 1 rozporządzenia RM. Odwołanie od powyższej decyzji złożył E. W. wskazując, iż jego córka prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe i jest ubezpieczona w KRUS z tego gospodarstwa. Decyzją z dnia [...]stycznia 2009 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia RM pomocy udziela się jeżeli co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. Zdaniem organu w rodzinie E. W. nie ma osoby będącej rolnikiem objętym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. Organ zauważył, iż córka Wnioskodawcy podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. wniósł E.W. podnosząc, iż z zaświadczenia KRUS wynika, że jego córka podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, a więc w pełnym zakresie i spełnia wymogi przewidziane do otrzymania pomocy finansowej dla gospodarstw rolnych. Skarżący złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż została wniesiona z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia 5 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy rozporządzenia RM oraz ustawy o pomocy społecznej. Rozporządzenie RM określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą lub huraganem w 2008 r., w ramach realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (§ 1 rozporządzenia RM). Zgodnie z § 2 rozporządzenia RM pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie; 2) szkody spowodowane przez suszę lub huragan zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji; 3) szkody w uprawach rolnych spowodowane przez suszę wynoszą średnio powyżej 30 % w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Treść wyżej cytowanego przepisu wskazuje na to, iż wszystkie powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zauważyć należy, iż przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia RM znacząco ogranicza krąg osób uprawnionych do uzyskania przedmiotowego zasiłku celowego. Z dyspozycji tego przepisu wyraźnie wynika, iż pomoc może zostać udzielona rodzinie rolniczej, jeśli: - przynajmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, - osoba ta podlega ubezpieczeniu rolniczemu w pełnym zakresie. W niniejszej sprawie organy rozpatrując wniosek Skarżącego o przyznanie pomocy w formie jednorazowego zasiłku celowego z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.. –dalej "Kpa") nie wyjaśniły w sposób należyty tej istotnej w sprawie okoliczności, a mianowicie, czy podlegająca ubezpieczeniu w KRUS córka Skarżącego stanowi z nim rodzinę rolniczą w rozumieniu przepisów prawa stanowiących materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy, jak również nie ustaliły czy Jego córkę można traktować jako rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W niniejszej sprawie organy rozpatrując wniosek ograniczyły się do ustalenia, że sam Wnioskodawca nie spełnia podstawowej przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy, tj. nie podlega ubezpieczeniu w KRUS z mocy ustawy oraz że jego córka, która podlega temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie, podlega temu ubezpieczeniu jako domownik. Samo ustalanie, iż córka Skarżącego, podlegająca ubezpieczeniu w KRUS, jest domownikiem w ocenie Sądu jest niewystarczające do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy. Wskazać w tym miejscu należy, iż samo podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik samo z siebie nie wyklucza bycia rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto zauważyć należy, iż pomoc, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM przyznawana jest na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Skoro zasiłek tzw. suszowy przyznaje się w ramach pomocy celowej udzielanej w oparciu o ustawę o pomocy społecznej, wyjaśnienia pojęcia "rodziny", wobec braku takiej regulacji w rozporządzeniu RM, należy poszukiwać w definicji zawartej w słowniku pojęć ustawy o pomocy społecznej. Ustawa ta w art. 6 pkt 14 stanowi, że pojęcie "rodzina" oznacza: osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Podnoszone przez Skarżącego na etapie postępowania odwoławczego okoliczności dotyczące jego córki, która według jego twierdzeń prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie zostały wyjaśnione w toku dalszego postępowania. W ocenie Sądu uzasadnienie organu I jak i II instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa. W myśl tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodu, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powyższy obowiązek jest jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 Kpa.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi administracyjnemu do którego kierowana jest niniejsza skarga przeprowadzenia kontroli legalności. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem- zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Organy administracji nie sprostały tym wymaganiom. Wskazać należy, iż uzasadnienie poza przytoczeniem przepisów prawa sprowadza się do stwierdzenia, iż w rodzinie Skarżącego brak jest osoby, która jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podlegająca temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie, a córka skarżącego podlega ubezpieczeniu jako domownik. Organ w uzasadnieniu winien wykazać, dlaczego, pomimo wyjaśnień Skarżącego, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, która jest ubezpieczona w KRUS w pełnym zakresie nie uznał jej za osobę, która uzasadniałaby przyznanie wnioskowanej pomocy. W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy wydały decyzję bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających zasadnicze znaczenie w sprawie, czym naruszył przepisy postępowania, w tym art. 7,11, 77 § 1, 107 § 3 Kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa, co skutkowało orzeczeniem jak sentencji wyroku. Art. 152 ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter uchylonego orzeczenia. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy powinny przeprowadzić odpowiednie czynności we wskazanym wyżej zakresie, w szczególności winien ustalić czy G. Sz. - córkę Skarżącego- można zaliczyć do członków jego rodziny, a ponadto czy G. Sz. spełnia przesłanki do uznania jej za rolnika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dając następnie temu wyraz w należycie sporządzonym uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. /-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz