IV SA/Po 247/05
WyrokWSA w Poznaniu2006-10-12
Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Maciej Dybowski, Danuta Rzyminiak - Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przymusowa praca wykonywana na terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939 r., na obszarze okupowanym przez III Rzeszę, stanowi represję w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR?Ratio decidendi
Przymusowa praca wykonywana na terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939 r., nawet na obszarze okupowanym przez III Rzeszę, nie stanowi represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR, jeśli nie wiąże się z deportacją poza te granice. Ustawa definiuje represję jako deportację do pracy przymusowej z terytorium Polski (w granicach sprzed 1 września 1939 r.) na terytorium III Rzeszy lub terenów przez nią okupowanych.Stan faktyczny
Skarżąca Z.K. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że przymusowa praca wykonywana przez skarżącą w latach 1940-1945 w gospodarstwie na terenie Polski (w granicach sprzed 1 września 1939 r.) nie stanowi represji w rozumieniu ustawy. Skarżąca podniosła, że wraz z rodzicami była deportowana do pracy przymusowej, jednak organ odwoławczy utrzymał w mocy swoją decyzję, wskazując na brzmienie art. 2 ustawy. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Poznaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski.(spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego oddala skargę /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski
Z.K. [...]. złożyła w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Do wniosku skarżąca dołączyła wymaganą przez urząd dokumentację z której wynika, że urodziła się ona w [...]. w miejscowości O. i tam też podczas okupacji pracowała.
Decyzją nr [...] z [...]. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania świadczenia wskazując, że w oparciu o materiał zgromadzony w aktach sprawy należy uznać że represje, które dotknęły skarżącą nie są objęte przepisami ustawy.
Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Decyzją nr [...] z [...]. utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu odwołał się do brzmienia art. 2 wskazanej ustawy, który nie przewiduje uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu urodzenia się i pobytu w miejscowości położonej na terytorium II Rzeczypospolitej, w której pracowali przymusowo rodzice skarżącej.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. K. wskazała, że nie zgadza się z decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Podniosła, że wraz z rodzicami była deportowana do pracy przymusowej w gospodarstwie prowadzonym przez Niemców w okresie od marca 1940r. do maja 1945r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na wcześniejszą argumentację - tj. przepis art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR - wskazując, że skarżąca urodziła się w miejscowości O. w powiecie K., a więc na obszarze leżącym w granicach Rzeczypospolitej Polskiej sprzed 1 września 1939r. Taki zaś pobyt i trudy z nim związane nie są represjami w rozumieniu wskazanej ustawy, wobec czego świadczenie skarżącej nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Rozstrzygnięcia organu rozpoznającego sprawę w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego nie budzą wątpliwości. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu był art. pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR który zawiera legalną definicję represji, od której ustawodawca uzależnia przyznanie określonych uprawnień. Powołany przepis wprost określa, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
Wskazane w tym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. W przypadku skarżącej tak nie jest, gdyż nie została ona deportowana poza granice Rzeczypospolitej sprzed 1 września 1939r., a co za tym idzie przymusowa praca byłą przez nią wykonywana na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r.
W niniejszej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że: "Nie stanowi represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395) niezwiązane z deportacją (wywiezieniem) przymusowe zatrudnienie w latach 1939-1945 obywatela polskiego (także małoletniego) w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, położonym w miejscowości będącej dotychczasowym miejscem zamieszkania obywatela polskiego, znajdującym się na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., a po tej dacie okupowanym przez III Rzeszę." (uchwała 7 sędziów NSA z 12 października 1998r. sygn. akt OPS 5/98 publ. ONSA 1999/1/1).
Mając powyższe na względzie, Sąd nieuwzględniając skargi oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z 30 lipca 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski /-/ J. Stankowski
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło