IV SA/Po 247/21

Dnia 2 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oddala skargę w całości. Burmistrz [...], decyzją z dnia [...] października 2020 roku (nr [...]), skierowaną do M. R., odmówił przyznania jej prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że kryterium uprawniającym do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od [...] listopada 2020 roku do [...] października 2021 roku jest dochód za 2019 rok. Dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę nie może przekraczać [...] zł. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny M. R. (wnioskodawczyni oraz syn) wynosi [...] zł. W przeliczeniu na jedną osobę daje to kwotę [...]zł. Kryterium dochodowe zostało przekroczone o [...] zł, co stanowi kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłku wraz z dodatkami (95 zł). Strona skorzystała z prawa do odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] grudnia 2020 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu I instancji. Odnosząc się do argumentacji strony organ wyjaśnił, że okolicznosci dotyczące trudnej sytuacji życiowej i materialnej strony, w tym toczące się postępowania egzekucyjne, nie mają wpływu na ustalenie wysokości dochodu. Zasiłek jest przyznawany wyłącznie na podstawie obiektywnych kryteriów bez możliwości uwzględniania okoliczności o charakterze indywidualnym, czy osobistym. Przy ustalaniu wysokości dochodu nie ma możliwości pominięcia kwot pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czy kwot alimentów wyegzekwowanych od ojca dziecka. M. R. skorzystała z prawa złożenia skargi do sądu administracyjnego. Strona zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przyznania zasiłku rodzinnego. W ocenie strony organy bezzasadnie odmówiły przyznania zasiłku. Wysokość dochodu rodziny za 2019 rok została zawyżona. Organ nie uwzględnił aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej. Wnioskodawczyni samotnie wychowuje syna. Jest całkowicie niezdolna do pracy i utrzymuje się z renty socjalnej. Świadczenie jest zajęte przez komornika. Prowadzone jest postępowanie o zwrot wypłaconych świadczeń wychowawczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po zapoznaniu się z treścią skargi, podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842, z późn. zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna. Skarga okazała się nieuzasadniona. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021, poz. 137). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm. dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 §1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 §1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd administracyjny nie ma kompetencji do tego, aby wyrokiem rozstrzygać o przyznaniu świadczenia rodzinnego. Rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego odpowiada prawu. Stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020, poz. 111 ze zm.) świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w przepisie art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty określonej w art. 5 ust. 1 tej ustawy, tj. kwoty 674 zł. Skarżony organ trafnie uznał, że na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych organy nie mają swobody w zakresie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest wydawane w oparciu o prawnie zdefiniowane i obiektywne kryteria, w tym kryterium dochodowe, które w okolicznościach kontrolowanej sprawy wynosiło 674 zł w przeliczeniu na osobę. W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie znajdował zastosowania przepis art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności zasiłek przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...]zł. Organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa - art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020, poz. 256 ze zm.). W konsekwencji zaskarżona decyzja nie mogła uwzględniać oczekiwań skarżącej, co do treści rozstrzygnięcia, które uzasadnione zostały indyferentnymi prawnie okolicznościami o charakterze indywidualnym i osobistym, jak stan zdrowia skarżącej, czy umniejszenia osiąganych przez skarżącą dochodów o potrącenia egzekucyjne dokonywane w celu realizacji obciążających ją zaległości. Wbrew argumentacji skargi organ zgodnie z literą prawa oraz w sposób poprawny matematycznie ustalił, że dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na jedną osobę przekracza kryterium 674 zł. Dochód rodziny - oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych), zaś dochodem członka rodziny stosownie do treści art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c tej ustawy. W kontrolowanej sprawie nie wystąpiły zdarzenia uzasadniające stosowanie przepisów art. 5 ust. 4 do 4c ustawy o świadczeniach rodzinnych określających tryb postępowania w sytuacji utraty, bądź uzyskania dochodu. Ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wydania decyzji znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym włączonym do akt administracyjnych. M. R. prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Na jej utrzymaniu pozostaje syn M. R. urodzony [...] maja 2017 roku. W 2019 roku rodzina skarżącej uzyskiwała dochody z renty socjalnej wypłacanej przez ZUS (brutto [...] zł), świadczeń z funduszu alimentacyjnego ([...] zł) oraz alimentów wyegzekwowanych od ojca dziecka i przekazanych skarżącej w 2019 roku ([...] zł). W celu określenia spełnienia kryterium dochodowego od dochodu z tytułu renty socjalnej organ odliczył składki na ubezpieczenie społeczne ([...] zł), składki na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł) oraz należny podatek ([...] zł). Od kwoty dochodu za 2019 rok uzyskanego z renty organ odliczył także kwotę tzw. "trzynastej renty" w wysokości netto [...] zł. W konsekwencji dla potrzeb oceny spełnienia kryterium dochodowego organ ustalił dochód z tytułu renty na [...] zł miesięcznie ([...] zł /[...]). Do wskazanej kwoty dochodu z renty doliczone został świadczenia otrzymane z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie ([...] / [...]), kwota przekazana skarżącej w 2019 roku tytułem alimentów wyegzekwowanych od ojca dziecka - [...] zł miesięcznie ([...] zł / [...]) oraz kwota wypłacona skarżącej tytułem niewykorzystanej ulgi na dziecko - [...] zł miesięcznie ([...] zł / [...] Łączny miesięczny dochód rodziny został ustalony na kwotę [...]zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł), co w przeliczeniu na jedną osobę wyniosło [...] zł. Sąd uznaje, że wskazane powyżej wyliczenia dotyczące ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w roku kalendarzowym 2019 są prawidłowe. W odniesieniu do dochodów z renty socjalnej organ uwzględnił przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przy ustalaniu wysokości dochodu z renty socjalnej nie została uwzględniona kwota świadczenia wypłaconego na podstawie art. 8 pkt. 3 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku o jednorazowym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz.U. 2019, poz. 743). Organ wyjaśnił, że wskazane świadczenie zostało wypłacone na podstawie przepisów szczególnych względem regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy ustalaniu wysokości kryterium dochodowego organ słusznie uwzględnił inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak alimenty na rzecz dzieci (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych), a także świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 27 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Sąd wskazuje przy tym, że przy ustalaniu dochodu może być uwzględniona tylko ta część wyegzekwowanych alimentów, która - zgodnie z tytułem wykonawczym - przypada na dany rok (porównaj wyrok NSA z dnia 21 lipca 2020 roku o sygn. akt I OSK 3225/19, Lex nr 3037546). Analiza dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy nie pozwala na dokonanie oceny, czy kwota wyegzekwowanych alimentów od ojca dziecka ([...] zł) powinna być doliczona do dochodu za 2019 rok, w którym zostały one przekazane matce przez komornika sądowego (deklaracja skarżącej włączona do akt sprawy). Przyjąć jednak należy, że ujawniona wadliwość dowodowa nie mogła mieć istotnego znaczenia dla sprawy. Kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę [...]zł. Natomiast dochód miesięczny z wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych to [...] zł. Zatem nawet po sumowaniu kwoty wyegzekwowanych alimentów z kwotą zasiłków wraz z dodatkami ([...] zł + [...] zł = [...] zł) niespełnione pozostają warunki do przyznania zasiłku rodzinnego w rozumieniu art. 5 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dowody załączone przez skarżącą do odwołania oraz do skargi nie mają istotnego znaczenia z punktu widzenia przesłanek warunkujących ustalenie kryterium dochodowego za 2019 rok (orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej z 2010 roku, orzeczenie o przyznaniu renty socjalnej z czerwca 2006 roku, zaświadczenie o stanie zdrowia z 2006 roku, zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji alimentów z kwietnia 2018 roku, zaświadczenie o wysokości renty socjalnej z sierpnia 2018 roku, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej z listopada 2020 roku). Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.