IV SA/Po 249/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 30 października 2006 r. nr [...] /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski WSA/wyr.1-sentencja wyroku Wnioskiem z 13 października 2006r. A. R. wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 1000 zł i 392 zł w związku z suszą w 2006r. Do wniosku dołączono protokół z oszacowania strat spowodowanych klęską żywiołową suszy i nakaz płatniczy w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości za rok 2006r. Decyzją nr [...] z 30 października 2006r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. z 2006r., nr 155, poz.1109, dalej: rozporządzenie z 29 sierpnia 2006r.), odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku. W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że zgodnie z protokołem oszacowania strat spowodowanych klęską żywiołową, zniszczenia upraw w gospodarstwie wynoszą 59,56 % ogólnej powierzchni użytków rolnych 5,81 ha. Natomiast skarżący nie spełniał wymogów wskazanych w § 2 pkt 1, nie podlegał bowiem ubezpieczeniu społecznemu z mocy ustawy. Ponadto organ wskazał, że posiadane przez skarżącego gospodarstwo ma powierzchnię 0,8850 ha przeliczeniowego, przy czym ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje, że obowiązkowemu ubezpieczeniu podlega rolnik prowadzący działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego. W odwołaniu skarżący podniósł, że podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu i utrzymuje drugie gospodarstwo po S. M., ponadto przedłożył nakaz płatniczy wystawiony na S. M. i decyzję z KRUS stwierdzającą, że podlega on ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 października 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z 12 grudnia 2006r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że szkoda w uprawach powstała przed momentem, od którego skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu z mocy ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący podtrzymał wcześniejsze argumenty. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Rozporządzenie z 29 sierpnia 2006r. w § 2 uzależnia przyznanie pomocy od spełnienia dwóch przesłanek - obowiązku podlegania ubezpieczeniu z mocy ustawy i od wystąpienia szkód w uprawach, oszacowanych przez odpowiednią komisję. Spełnienie drugiego ze wskazanych warunków nie budziło wątpliwości organów administracji. Z protokołu komisji powołanej przez Wojewodę Wielkopolskiego wynika bowiem, że szkody w uprawach, o których mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia z 29 sierpnia 2006r. , wyniosły średnio powyżej 30%. Istota niniejszej sprawy dotyczy określenia czy i od kiedy skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Przepis § 2 pkt 1 określa, że pomocy udziela się jeżeli co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Jak słusznie zauważyły organy obu instancji ocena, czy skarżący podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy, winna nastąpić w oparciu o odpowiednie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 1993r., nr 71, poz. 342 ze zm., dalej: u.s.r.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.s.r. z mocy ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny i domownik takiego rolnika, jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty, albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej pomocy, wskazując, że skarżący nie podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy, albowiem jak wynika z nakazu płatniczego posiada on gospodarstwo o powierzchni poniżej 1 ha. W tym zakresie, w ocenie Sądu, organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 75 i art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organy administracji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto organy winny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nadmienić należy, że w okolicznościach sprawy jej wyjaśnienie polegało przede wszystkim na ustaleniu obszaru, jaki zajmowało gospodarstwo skarżącego. Organ oparł się natomiast jedynie na danych wynikających z nakazu płatniczego i notatki z rozmowy z pracownikiem KRUS przeprowadzonej w dniu 30 października 2006r. Powyższe błędy powielił organ II instancji jedynie lakonicznie odnosząc się do kwestii podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 października 2006r. Sąd zwraca uwagę, że dołączona przez skarżącego decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 22 listopada 2006r. jednoznacznie wskazuje, że A. R. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 października 2006r. Z uzasadnienia wskazanej decyzji wynika, że przesłanki do objęcia skarżącego ubezpieczeniem z art. 7 ust. 1 u.s.r. zaistniały wobec faktu, że od 1 października 2006r. posiadał on gospodarstwo rolne o powierzchni 1,34 ha przeliczeniowego. Powyższe z kolei organ emerytalno-rentowy ustalił w oparciu o akt notarialny [...] oraz zaświadczenie Urzędu Gminy nr [...]. Oczywistym jest, że organowi I instancji w chwili wydawania decyzji tj. w dniu 30 października 2006r. nie mogła być znana treść decyzji KRUS, albowiem wydana została ona później. Natomiast w wyniku należycie przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ powinien był ustalić prawidłowo przesłanki, od których uzależnione jest podleganie takiemu ubezpieczeniu. Z uzasadnienia decyzji KRUS wynika, że przesłanki te istniały już w dniu 1 października 2006r., czyli jeszcze przed dniem złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego z powodu suszy. Podkreślić należy, że na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania, dokumenty, o których mowa w decyzji KRUS, nie zostały wzięte pod rozwagę przez organy I i II instancji. Za zasadne Sąd uznał wskazać także, na deklaratoryjny charakter decyzji KRUS z 22 listopada 2006r. Skarżący nie nabył żadnego prawa na mocy tego orzeczenia. We wskazanej decyzji organ emerytalno - rentowy stwierdza jedynie, że od 1 października 2006r. skarżący spełniał warunki, z którymi ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, wiąże powstanie stosunku ubezpieczeniowego. Oznacza to, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu z mocy ustawy od dnia, w którym spełnił warunki określone w odpowiednich przepisach. Powyższe można sprowadzić do stwierdzenia, że ubezpieczenie społeczne w przypadku skarżącego powstało z mocy ustawy w dniu 1 października 2006r., a decyzja z 22 listopada 2006r. jest jedynie tego potwierdzeniem. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że ustalanie przez organy, czy skarżący spełnia warunek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, nie powinno się ograniczać do badania, czy jego gospodarstwo zajmuje co najmniej 1 ha przeliczeniowy powierzchni. Jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.r. ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy także domownik rolnika, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny. Tymczasem organy w uzasadnieniach swoich decyzji w ogóle nie odniosły się do tego zagadnienia, naruszając w istotny sposób przepis art. 7 k.p.a. Przeprowadzając ponownie postępowanie administracyjne organy winny w szczególności ustalić, jaki obszar zajmowało gospodarstwo skarżącego w chwili składnia przez niego wniosku o pomoc. Ponadto organy powinny wyjaśnić, czy skarżący prowadził gospodarstwo samodzielnie, czy też z innymi domownikami, a jeżeli tak czy podlegali oni ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski mb