IV SA/Po 251/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-06-05

Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Józef Maleszewski, Jacek Rejman

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłata podwyższona za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, nałożona za IV kwartał 2019 r., mogła zostać skutecznie określona decyzją wydaną i doręczoną po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy?
Ratio decidendi
Zobowiązanie z tytułu opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego powstaje z dniem doręczenia decyzji organu ustalającej wysokość tego zobowiązania, a nie z dniem zaistnienia zdarzenia. W związku z tym, zgodnie z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie to nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca je została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W niniejszej sprawie decyzja została doręczona po tym terminie, co skutkuje jej wadliwością i koniecznością uchylenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła spółce Z. opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego za IV kwartał 2019 r. Spółka Z. argumentowała, że opłata ma charakter kary, a naruszenie było znikome i zaprzestane, podnosząc również zarzut przedawnienia. Organ administracji utrzymał decyzję, uznając, że brak jest podstaw do odstąpienia od naliczenia opłaty i kwestionując przedawnienie.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję w całości, umorzono postępowanie administracyjne w całości oraz zasądzono od Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego kwotę 3933 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Z. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 24 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za usługę wodną 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 2. umarza postępowanie administracyjne w całości; 3. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego Z. z siedzibą w C. kwotę 3933 zł (słownie: trzy tysiące dziewięćset trzydzieści trzy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z 24 stycznia 2025 r. (znak: [...]) Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "Dyrektor ZZ" lub "Organ") – na skutek nieuznania reklamacji od informacji z 16 grudnia 2024 r. ustalającej wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne Nr [...], złożonej przez Z. w K. z siedzibą w C. (zwanego dalej "Zakładem", "Z. " lub "Skarżącym") – określił Zakładowi za okres IV kwartału 2019 r. opłatę podwyższoną w kwocie [...]zł za usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych ze studni głębinowej oznaczonej symbolem A26 zlokalizowanej na nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] (ark. 1, obr. B. , gm. [...], pow. [...], woj. [...]) bez wymaganego pozwolenia, ustaloną w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za okres IV kwartału (pkt 1) oraz wskazał, że ww. opłatę podwyższoną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, na wskazany rachunek bankowy, pod rygorem przymusowego ściągnięcia (pkt 2). Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Przywołaną wyżej informacją z 16.12.2024 r. Organ ustalił Zakładowi, za okres IV kwartału 2019 r., opłatę podwyższoną za usługi wodne w wysokości [...] zł w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych ze studni A26 bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego – na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm., dalej w skrócie "p.w."). Dyrektor Zakładu – będącego jednostką organizacyjną gminy [...] (zakładem budżetowym) – pismem z 13 stycznia 2025 r. wniósł reklamację od ww. informacji, wnosząc jednocześnie o nienaliczenie opłaty podwyższonej za okres objęty informacją. Wskazał w szczególności, że naliczenie opłaty w podwyższonej wysokości jest nieusprawiedliwione, bowiem ma charakter kary administracyjnej, a choć w sprawie pobór wód przy wykorzystaniu studni A26 dokonywany był bez wydania formalnego pozwolenia wodnoprawnego, to nie zachodzą przesłanki do naliczenia tej opłaty. Studnia A26 została wykonana jako urządzenie wodne zastępujące funkcjonującą wcześniej studnię A14 (zlokalizowaną w tym samym obszarze, na działce naprzeciwko), zaś rozpoczęcie korzystania z niej nastąpiło po trwałym wyłączeniu z użytkowania studni A14, nie wpłynęło zatem na skalę poboru wody przez Zakład. Wydajność studni jest podobna do poprzednio wykorzystywanej, więc nie nastąpiło przekroczenie poboru z utworów czwartorzędowych (nowe urządzenie zastąpiło stare, pobór dokonywany z tych samych zasobów). Działanie studni A26 nie było w żaden sposób ukrywane przed organami kontroli (istnienie było objęte prowadzonymi kontrolami już w latach 2016 i 2017) i urządzenie to zostało zalegalizowane decyzją z 3 stycznia 2018 r. Pobór wody był mierzony i zgłaszany organom nadzoru wodnoprawnego w składanych oświadczeniach (tak samo, jak gdyby studnia posiadała wymagane pozwolenie wodnoprawne, co nie spotkało się z reakcją żadnego z organów). Przeprowadzona kontrola nie wykazała innych nieprawidłowości niż stwierdzony brak uzyskania formalnego pozwolenia wodnoprawnego. Sam Z. : wykonuje zadania publiczne gminy [...] (zwanej dalej "Gminą") – zadania własne – zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej w zakresie zaopatrzenia w wodę i odbioru nieczystości; nie stanowi podmiotu komercyjnego ani komunalnego o charakterze zarobkowym; jest zakładem budżetowym. Niezwłocznie po ujawnieniu sytuacji braku pozwolenia wodnoprawnego, Zakład wystąpił i uzyskał pozwolenie wodnoprawne na pobór wód przy pomocy studni A26, a parametry są realizowane od początku działania urządzenia. W związku z tym naruszenie prawa ustało. Samo naruszenie nie miało jakiegokolwiek poziomu społecznej szkodliwości i nie wynikało z kompleksowych zaniedbań czy złej woli, lecz było skutkiem procesu inwestycyjnego – zastąpienia jednego urządzenia drugim, zalegalizowanym. Naliczenie opłaty podwyższonej obciąży całą gminną wspólnotę samorządową, a brak działania studni A26 doprowadziłby do pogorszenia jakości wykonywanych zadań własnych Gminy. Wydając przywołaną na wstępie decyzję z 24.1.2025 r. o określeniu opłaty podwyższonej, Dyrektor ZZ wyjaśnił w uzasadnieniu, że do jej ustalenia przyjęto wysokość 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, ustalonej przez Organ informacją nr [...] kwartał/2019 z 16.12.2024 r. w wysokości [...] zł. Powołał przy tym art. 272 ust. 1 p.w., a także art. 13 pkt 21 i 22 oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki [...] (Dz. U. poz. 1963, dalej w skrócie "u.r.r.O."). Odnosząc się do zarzutów reklamacji, Dyrektor ZZ stwierdził, że Zakład nie kwestionuje poboru wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Skala poboru wody nie ma związku ze sprawą opłaty podwyższonej z tytułu poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Podobnie fakt zastąpienia starego urządzenia nowym – wykonanie i eksploatacja nowego urządzenia wymagały dwóch pozwoleń wodnoprawnych: na wykonanie urządzenia i na pobór wód. Z. wiedział, że pobór wód wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Przerzucanie odpowiedzialności za jego brak jest niewłaściwe. Opomiarowanie studni, prowadzenie książki eksploatacji nie zmieniają faktu poboru wody bez pozwolenia. Organ, obliczając opłatę zmienną, jest związany treścią oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, stąd próba przerzucania odpowiedzialności przez Zakład stanowi co najmniej nadużycie prawa. Czym innym jest pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzenia wodnoprawnego, a czym innym – na pobór wód za pomocą tego urządzenia. Zalegalizowanie wykonania urządzenia wodnoprawnego było pierwszym krokiem do uregulowania kwestii związanych z poborem wód za jego pomocą, co zostało dokonane przez Zakład dopiero w grudniu 2024 r. Także kwestie wykonywania przez Z. zadań własnych Gminy nie mają związku ze sprawą, gdyż opłata podwyższona jest związana z korzystaniem z usług wodnych bez pozwolenia, niezależnie od podmiotu jej dotyczącego (a Zakład nie kwestionuje pobierania wody bez pozwolenia w okresie objętym opłatą podwyższoną). Uzyskanie przez Z. pozwolenia wodnoprawnego dopiero w grudniu 2024 r. potwierdza jedynie uprzedni brak pozwolenia wodnoprawnego. Dopiero 6.12.2024 r. (data uostatecznienia się decyzji Dyrektora ZZ z 4.12.2023 r. udzielającej pozwolenia na pobór wód za pomocą studni A26) ustało stwierdzone naruszenie prawa w postaci poboru wód bez pozwolenia. Regulacja art. 280 pkt 1 p.w. nie daje organowi możliwości odstąpienia od naliczenia opłaty podwyższonej, stąd argumenty o braku społecznej szkodliwości czy wadze naruszenia nie mają znaczenia. Końcowo Dyrektor ZZ wskazał, że niewniesiona w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji opłata podwyższona będzie stanowiła zaległość podatkową, od której będą naliczane odsetki za zwłokę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Dyrektora ZZ, Z. w K. z siedzibą w C. – zarzuciwszy naruszenie: 1) art. 280 ust. 1 lit. a p.w. – przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż stosujący go "organ bada tylko dwie kwestie, tj. czy podmiot korzystał z usług wodnych i czy posiadł stosowne pozwolenie wodnoprawnego na korzystanie z tych usług. Spełnienie warunku korzystania z usług przy jednoczesnym niespełnianiu warunku posiadania pozwolenia (...) skutkuje naliczeniem opłaty podwyższonej", bez rozważenia przesłanek przewidzianych w art. 189f k.p.a.; 2) art. 19 ust. 3 u.r.r.O. – przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że "potwierdza on brak możliwości odstąpienia od naliczenia opłaty podwyższonej" – podczas gdy przepis ten nie zawiera takiej treści normatywnej, a jedynie stanowi normę intertemporalną, określającą końcową datę stosowania art. 280 pkt 1 p.w.; 3) art. 189 f i nast. k.p.a. – przez ich niezastosowanie i nierozważenie, czy stan faktyczny w sprawie uzasadnia ustalenie, iż naruszenie ma charakter znikomy oraz strona zaprzestała naruszenia; 4) art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. – przez brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności podnoszonych przez stronę argumentów i dowodów świadczących o zaistnieniu przesłanek odstąpienia od nałożenia kary porządkowej; 5) art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. – przez uchybienie zasadzie praworządności, zasadzie prawdy obiektywnej i zasadzie pogłębiania zaufania stron do organów publicznych – wskutek nierozważenia materiału dowodowego świadczącego o znikomym charakterze naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa przez stronę niezwłocznie po jego ujawnieniu; 6) art. 189 g k.p.a. – przez nałożenie kary po upływie okresu 5 lat przewidzianego w tym przepisie, przy uwzględnieniu, iż opłatę podwyższoną nakłada się za kwartał danego roku kalendarzowego – wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o wstrzymanie jej wykonania przez Sąd do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi – z uwagi na niebezpieczeństwo zaistnienia niemożliwej do powetowania szkody – a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego od Organu zwrotu kosztów postępowania, w tym opłaty od skargi, oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty. W szczególności podniósł, że Organ najwyraźniej nie zrozumiał treści reklamacji, bowiem przeinaczał znaczenie zarzutów Skarżącego (jawność działania studni i zgodność z przepisami sanitarnymi, legalizacja urządzenia wodnoprawnego), który dążył jedynie do wskazania, że brak pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód ze studni był jedynym, zaprzestanym już, naruszeniem, a jego waga była znikoma. Kolejno podkreślił, że opłata podwyższona wymierzona na podstawie p.w. ma charakter administracyjnej kary pieniężnej, a w przepisach tej ustawy nie unormowano odstąpienia od nałożenia kary (opłaty podwyższonej), zatem organ winien rozważyć możliwość zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie obie przesłanki z tego przepisu są spełnione: znikoma waga naruszenia i zaprzestanie naruszenia prawa. W takim przypadku organ ma obowiązek odstąpienia od nałożenia kary, co jednak pominął. Końcowo Skarżący zaznaczył, że Organ nałożył karę po upływie 5 lat, przy uwzględnieniu, że opłatę podwyższoną nakłada się za kwartał danego roku kalendarzowego. Tym samym opłaty podwyższone za 2019 r. mogły być nakładane do końca grudnia 2024 r., zaś decyzja została wydana po 1 stycznia 2025 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZZ wskazał, że nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji ani do wstrzymania jej wykonania i wniósł o oddalenie skargi w całości oraz oddalenie wniosku Skarżącego o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdził, że treść decyzji legalizującej wykonanie studni nie ma wpływu na określenie opłaty podwyższonej za korzystanie z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Przepisy nie wymagają badania okoliczności, dlaczego podmiot korzystający z usług wodnych nie posiada wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Również cel poboru wody nie ma znaczenia. Zdaniem Organu, wbrew twierdzeniom Skarżącego, do opłaty podwyższonej nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące administracyjnych kar pieniężnych wprowadzone do Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego jedynie z ostrożności Organ wskazał, ze nawet gdyby miały znaleźć zastosowanie przepisy art. 189d i art. 189f k.p.a., to zasady i tryb nakładania opłaty podwyższonej zostały kompleksowo uregulowane w przepisach art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 282 ust. 11 i art. 283 ust. 7 p.w. – co wyłącza możliwość zastosowania ww. regulacji k.p.a. Odwołał się w tej mierze m.in. do wyroku NSA z 20.12.2022 r. o sygn. akt III OSK 1524/21. Odnosząc się do zarzutu wymierzenia kary po upływie 5 lat od naruszenia prawa, Organ wskazał, że pierwszym dniem, w którym dowiedział się o braku wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, jest 3 września 2024 r., od którego najwcześniej można liczyć termin na wydanie decyzji określającej opłatę podwyższoną. W innym przypadku kontrola stosowania przepisów ustawy prowadząca do wydania decyzji na podstawie art. 280 pkt 1 p.w. byłaby iluzoryczna. Ponadto, w doktrynie wskazuje się, że termin przedawnienia nałożenia sankcji za naruszenie prawa polegające na rozciągniętym w czasie zaniechaniu biegnie od czasu zakończenia zachowania stanowiącego zaniechanie, a zatem od ostatniego dnia, w którym dokonano zaniechanego działania – w niniejszej sprawie od uprawomocnienia się pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Z. na usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych za pomocą studni A26. Postanowieniem z 8 kwietnia 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 251/25 tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. pełnomocnik Skarżącego, ad P., podtrzymał wnioski i wywody skargi. Ponadto złożył do akt plik dokumentów na okoliczność wykazania, że sporna opłata została uiszczona przez Gminę w ramach wykonywania zadań publicznych polegających na zaopatrzeniu w wodę. Na pytanie Sądu, pełnomocnik Skarżącego podtrzymał zarzut przedawnienia obowiązku nałożenia opłaty podwyższonej, zastrzegając jednocześnie, że w jego ocenie ten obowiązek nie powstał. Wyjaśnił, że kwestię ewentualnego przedawnienia należy rozważać na gruncie Ordynacji podatkowej, i w tym zakresie zmodyfikował zarzut nr 6 skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo na innej podstawie niż w niej powołane. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej była w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 24 stycznia 2025 r. znak sprawy: [...] określająca Z. w K. za okres IV kwartału 2019 r. opłatę podwyższoną w kwocie [...]zł za usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych ze studni głębinowej oznaczonej symbolem A26 zlokalizowanej na nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] (ark. 1, obr. B. , gm. [...], pow. [...], woj. [...]), bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ustaloną w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za okres IV kwartału (pkt 1 zaskarżonej decyzji), a ponadto wskazująca, że ww. opłatę podwyższoną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji na wskazany rachunek bankowy, pod rygorem przymusowego ściągnięcia (pkt 2 zaskarżonej decyzji). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, z późn. zm.; w skrócie "p.w.") w brzmieniu obowiązującym przed 01 stycznia 2024 r. – a to w związku z dyspozycją art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki [...] (Dz. U. poz. 1963, z późn. zm.; w skrócie "u.r.r.O.") – z przepisem art. 280 pkt 1 lit. a p.w. na czele. Wspomniana ustawy o rewitalizacji rzeki [...] wprowadziła dość liczne zmiany w Prawie wodnym, w tym uchyliła przepisy art. 200 pkt 1 i art. 281 p.w. Zgodnie jednak z przepisem przejściowym art. 19 ust. 3 u.r.r.O. za korzystanie z usług wodnych, o którym mowa w art. 280 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 13 [tj. p.w. – uw. Sądu], do dnia 1 stycznia 2024 r. ponosi się opłatę podwyższoną na zasadach określonych w przepisach ustawy zmienianej w art. 13 [tj. p.w.] w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z owym dotychczasowym brzmieniem, art. 280 pkt 1 lit. a p.w. stanowił, że opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że ZWiK m.in. w IV kwartale 2019 r. pobierał wodę podziemną ze studni głębinowej A26 bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Spór dotyczył jedynie tego, czy z uwagi na szczególne okoliczności faktyczne niniejszej sprawy – a zwłaszcza na to, że ww. pobór ze studni A26 de facto "zastąpił" wcześniejszy, analogiczny pobór dokonywany z pobliskiej studni A14 "wyposażonej" w wymagane pozwolenie wodnoprawne, a także na fakt uzyskania przez Zakład w grudniu 2024 r. pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód ze studni A26 – istniały podstawy do odstąpienia przez Organ od nałożenia inkryminowanej opłaty podwyższonej, w trybie art. 189f k.p.a., ewentualnie doszło do przedawnienia nałożenia tej opłaty, zgodnie z art. 189g k.p.a. (na rozprawie przed Sądem pełnomocnik Skarżących zmodyfikował swe stanowisko w kwestii podstawy przedawnienia, odsyłając w tej mierze ogólnie "na grunt Ordynacji podatkowej"). W ocenie Sądu kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy miało właśnie rozważenie ostatniej z ww. kwestii – tj. czy nie doszło w tej sprawie do przedawnienia nałożenia opłaty podwyższonej (tu: za IV kwartał 2019 r.) – czego Dyrektor ZZ niezasadnie zaniechał. Należy zatem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 300 p.w. do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (stan na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, z późn. zm.; w skrócie "o.p."), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Na gruncie odpowiednio stosowanej ordynacyjnej regulacji przedawnienia (art. 68 i nast. o.p.) jako istotne jawi się określenie sposobu powstania zobowiązania z tytułu opłaty podwyższonej za pobór wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego – przez pryzmat rozróżnienia zawartego w odpowiednio stosowanym art. 21 ust. 1 o.p. w zw. z art. 300 p.w. – tj. czy jest to zobowiązanie, które powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania (pkt 1), czy dopiero z dniem doręczenia decyzji organu, ustalającej wysokość tego zobowiązania (pkt 2). Zdaniem Sądu w niniejszym składzie zobowiązanie z tytułu ww. opłaty podwyższonej jest zobowiązaniem, o jakim mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 300 p.w., czyli powstającym z dniem doręczenia podmiotowi korzystającemu ze środowiska decyzji w tej sprawie. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie m.in. w orzecznictwie sądowym poświęconym – podobnym w analizowanym zakresie – instytucjom opłaty stałej i opłaty zmiennej za usługi wodne. W orzecznictwie tym trafnie wskazuje się, że "[z]e względu na decyzyjny sposób rozstrzygania o wysokości opłaty stałej [tu odpowiednio: opłaty podwyższonej – uw. Sądu], na mocy odesłania z art. 300 ust. 1 p.w., odpowiednie zastosowanie ma art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa [...], który stanowi, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zobowiązanie z tytułu opłaty za korzystanie z wód nie powstaje bowiem z mocy prawa, ale przez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym, czyli decyzji, o której stanowi art. 21 § 1 pkt 2 o.p. Natomiast informacja o wysokości opłaty za korzystanie z usług wodnych nie może być traktowana jako desygnat zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.), albo decyzji administracyjnej ustalającej wysokość takiego zobowiązania (art. 21 § 2 pkt 2 o.p.). Decyzja określająca wysokość opłaty stałej [tu odpowiednio: opłaty podwyższonej] nie weryfikuje «zobowiązania» ustalonego w informacji. Żeby powstało zobowiązanie podatkowe, konieczne jest obliczenie wysokości opłaty przez organ i doręczenie decyzji ustalającej to zobowiązanie, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 o.p." (zob. wyrok WSA z 20.2.2025 r., II SA/Wr 579/24; w odniesieniu do zobowiązania z tytułu opłaty zmiennej za usługi wodne por. wyrok WSA z 28.8.2023 r., III SA/Po 277/23; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji, "zastosowanie znajdzie stosowany odpowiednio art. 68 o.p. Zgodnie z art. 68 § 1 tej ustawy, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (zob. wyrok WSA z 20.2.2025 r., II SA/Wr 579/24; por. też wyrok WSA z 28.8.2023 r., III SA/Po 277/23). Analogicznie w kwestii zasadności odpowiedniego stosowania art. 21 § 1 pkt 2 i art. 68 § 1 o.p. wypowiedział się – na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów (tam: dotyczących administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie warunków odprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określonych w pozwoleniu wodnoprawnym) – Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 października 2024 r. o sygn. akt III OSK 603/23. Skoro zatem w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja określająca opłatę podwyższoną została doręczona Zakładowi w dniu 29 stycznia 2025 r. (k. 76 akt adm.) – czyli niewątpliwie po upływie zakreślonego w art. 68 § 1 o.p. terminu 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (tu: dotyczący IV kwartału 2019 r.) – to oznacza, że jest ona w istotnym stopniu wadliwa, jako wydana i doręczona po upływie terminu, w którym mogło dojść do powstania zobowiązania z tego tytułu. W ten sposób Organ dopuścił się naruszenia art. 68 § 1 o.p. w zw. z art. 300 p.w. oraz art. 273 ust. 6 p.w., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na stwierdzone przedawnienie nałożenia opłaty podwyższonej, wszczęcie i prowadzenie kontrolowanego postępowania w tej sprawie jawi się jako bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Powyższe również zwalnia Sąd z obowiązku odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi Zakładu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora ZZ. O umorzeniu postępowania administracyjnego, w którym zapadła ta decyzja (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego (pkt 3 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając: poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi, w wysokości 333 zł (k. 34 i 39 akt sądowych), oraz należne jego pełnomocnikowi wynagrodzenie ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.), w wysokości 3600 zł – łącznie 3933 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło