IV SA/Po 254/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia odmówić prawa pomocy Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu w dniu 13 lipca 2012r. wydał postanowienie odrzucające skargę A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Skarżący w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego dochodu a jego majątek stanowi dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolna o pow. 0,6 ha nie przynosząca żadnego dochodu. Mając na celu wyjaśnienie sytuacji finansowej, wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do tych osób, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011, przedłożenia zestawienia użytkowanych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy dotyczącego zarejestrowania (braku zarejestrowania) jako osoba bezrobotna wraz z informacją o pobieraniu (nie pobieraniu) zasiłku dla bezrobotnych, udokumentowania wysokości wydatków przeznaczanych na utrzymanie się - opłat za energię elektryczną, dostawy wody, gazu, usługi telekomunikacyjne itp. i wskazania źródła, z którego strona uzyskuje środki pieniężne na utrzymanie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 21 września 2012r. przedstawił zarzuty dotyczące działania MGOPS. Odnosząc się do treści wezwania skarżący wskazał, iż nie może przedstawić żadnych zaświadczeń gdyż ich uzyskanie jest płatne. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, iż nie ma podłączonej energii elektrycznej, gazu i telefonu. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Strona winna poczynić zatem starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części wydatków. Ponadto strona o przyznanie prawa pomocy winna uprawdopodobnić spełnienie przesłanek do przyznania prawa pomocy. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie pełnomocnika z wyboru. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, że wbrew wezwaniu nie przedstawiono żadnych dokumentów przedstawiających sytuację finansową wnioskodawcy. Wskazać w tym miejscu należy, iż przedłożenie zestawienia wydatków, zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy, wskazanie informacji dotyczących posiadanych kont bankowych, czy też informacji o złożonych zeznaniach PIT nie wiążą się dla skarżącego z żadnymi kosztami. Ponadto należy stwierdzić, że skarżący wskazując na brak dochodów nie wyjaśnił z czego de facto się utrzymuje. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy ani w wyjaśnieniach zawartych w piśmie z dnia 21 września 2012r. nie zawarto jakichkolwiek danych, które mogłyby odnosić się do jego sytuacji majątkowej. Pomimo wyraźnego wezwania w tej materii skarżący nie przedstawił także pełnej i rzetelnej dokumentacji, która potwierdzałaby złą sytuację materialną, na którą skarżący wskazuje. Tym samym pismo z dnia 21 września 2012r. nie może być uznane za odpowiedź na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej. Oznacza to, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.