IV SA/Po 255/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi R.N. i A.N na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę Starosta W. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] na podstawie art. 124 w zw. art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.- dalej u.g.n.) w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U Nr 173, poz. 1219 ze zm.) z uwzględnieniem decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 10 czerwca 2009 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 oraz art. 104 kpa ograniczył sposób korzystania z nieruchomości składającej się z działki nr [...] położonej w miejscowości T.G., obręb T.G., gmina N , stanowiącej własność R. i A.N. poprzez zezwolenie [...] SA z siedzibą w K - J na założenie i przeprowadzenie napowietrznej, dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV Kromolice-Pątnów, w tym na posadowienie na nieruchomości słupa linii (słup nr 145) i podwieszenie przewodów po trasie istniejącej linii 220 kV Plewiska-Konin przeznaczonej do rozbiórki, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu. Zezwolenie obejmuje w szczególności prawo wstępu na nieruchomości w celu wykonania prac budowlano-montażowych związanych z przebudową linii elektroenergetycznej, a nadto w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją linii elektroenergetycznej. Nadto Starosta zobowiązał [...] SA do przywrócenia wymienionych nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu prac, o jakich mowa wyżej. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi przysługuje odszkodowanie za poniesione szkody. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększy się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o EURO oraz wskazano, że ostateczna decyzja stanowi podstawę dokonania wpisu do ksiąg wieczystych zgodnie z art. 124 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli R. i A.N., wnosząc o jej uchylenie. W ocenie stron zgoda udzielona w oparciu o art. 124 u.g.n. nie może obejmować zgody na funkcjonowanie przedsięwzięcia po wybudowaniu i w tym zakresie wniosek [...] wykracza poza dyspozycję normy prawnej. Odwołujący podnieśli, iż zaskarżona decyzja wykracza poza ramy wniosku w punkcie drugim osnowy poprzez jednoczesne udzielenie zezwolenia na wykonywanie prac budowlano-montażowych związanych z przebudową linii elektroenergetycznej, a nadto w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją linii elektroenergetycznej. Strony wskazały, iż decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie może zastąpić decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. Zdaniem strony odwołującej ustawodawca w art. 124 u.g.n. nie wspomina o jakichkolwiek pracach budowlanych polegających na dokonywaniu przebudów, a tym bardziej prac rozbiórkowych. Udzielenie, zatem takiego zezwolenia nie tylko jest sprzeczne z normą prawną, ale również wykracza poza ramy wniosku. Ponadto wnioskodawca nie wnioskował o jednoczesne udzielenie zezwolenia na wykonywanie prac związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją linii. Decyzji zarzucono także wady postępowania, mające polegać na tym, iż wymiana korespondencji pomiędzy pełnomocnikiem inwestora, a właścicielami nieruchomości nie może zostać uznana za rokowania w sprawie nabycia skonkretyzowanego prawa do nieruchomości. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] Wojewoda Wielkopolski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji i powtórzył jego argumentację prawną, wskazując na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12.10.2007 r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012 (Dz. U. 2007 r., Nr 192, poz.1385 ze zm.) oraz przepisy art. 6 pkt 2 i art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Istotnym z punktu widzenia zastosowania niniejszego przepisu jest to, aby inwestycja stanowiła tzw. cel publiczny. Celem publicznym, w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami jest m.in. budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 6 pkt 2 ww. ustawy). W przedmiotowej sprawie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z decyzją Wojewody Wielkopolskiego z [...] czerwca 2009 r., znak [...] o ustaleniu lokalizacji dla przedsięwzięcia EURO 2012, która stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012, podlega natychmiastowemu wykonaniu. Marginalnie organ odwoławczy wskazuje, iż zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012, Za bezzasadny uznał Organ zarzut odwołujących, iż decyzja w zakresie udzielenia zezwolenia na wykonywanie prac związanych z konserwacją usuwaniem awarii i eksploatacją linii wykracza poza ramy wniosku. Budujący na cudzym gruncie urządzenia przesyłowe musi uzyskać prawo do dysponowania w ten sposób cudzą nieruchomością. W przypadku budowy urządzeń przesyłowych ograniczenie prawa własności jest jeszcze dalej idące, bo pociąga za sobą konieczność stałego dostępu do tych urządzeń. Wojewoda powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym stałe korzystanie z linii przesyłowej, polegające na prowadzeniu prac o charakterze konserwacyjnym lub naprawczym zakłada konieczność swobodnego dostępu do tych urządzeń (wyrok SN z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt IV CSK 410/07, wyrok SN z 6 maja 2009r. sygn. akt II CSK 594/08). Organ odwoławczy podkreślił, iż przeprowadzenie rokowań stanowi formalną przesłankę wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak wynika z dokumentów dołączonych do wniosku negocjacje pomiędzy stronami toczyły się już od października 2007 r. Wszelkie starania jednak nie doprowadziły do zawarcia porozumienia pomiędzy stronami. Wojewoda wskazał, iż odwołujący zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. R. i A.N. zaskarżyli powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podnieśli wcześniejszą argumentacje zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji, w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje nie naruszają norm prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym konieczność ich uchylenia. Na skutek nowelizacji ustawy o Euro 2012 uchylono rozdział 5 ustawy dotyczący nabywania nieruchomości dla realizacji przedsięwzięć Euro 2012, w tym art. 33 i art. 37 ustawy. Po art. 24 ustawy o Euro 2012 dodano art. 24a do 24i, w tym art. 24f, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 4 dotyczącym przygotowania przedsięwzięć Euro 2012 stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.). W związku z tym słusznie przyjął Wojewoda, że w sprawie z wniosku inwestora o ograniczenie korzystania z nieruchomości zastosowanie znaleźć musiały przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami kompleksowo regulujące tą instytucję w treści art. 124 i nast. u.g.n. Z treści przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika wprost właściwość starosty do ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyraża zgody. Nadto ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji "celu publicznego. W pierwszej instancji prawidłowo orzekał w sprawie Starosta, a odwołanie rozpoznał Wojewoda, jako organ właściwy w drugiej instancji. Słusznie, więc Wojewoda ocenił sprawę ograniczenia korzystania z nieruchomości w świetle decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego. Nadto z treści art. 25 ust. 1 ustawy o Euro można wyprowadzić wniosek, że skoro w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 4 tej ustawy nie stosuje się przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym to lokalizacja przedsięwzięć Euro 2012 może nastąpić niezależnie od ustaleń przeznaczenia terenów określonych w planie miejscowym, jak i w oderwaniu od ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Podkreślenia wymaga, że przedmiotowa inwestycja objęta została statusem przedsięwzięcia Euro 2012, gdyż umieszczono ją w wykazie przedsięwzięć Euro 2012 na mocy zmiany do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2007r. w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012. Wynika stąd konieczność zastosowania procedur, które umożliwiają realizację takiego priorytetowego przedsięwzięcia. Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia w zastosowaniu w postępowaniu administracyjnym art. 124 u.g.n., stosowanie do którego starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Ograniczenie takie może nastąpić, gdy związane jest z przeprowadzeniem inwestycji celu publicznego, której lokalizację określa decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia poprzedzone zostało rokowaniami z właścicielami (art. 124 ust. 3 u.g.n.). Rokowania te przeprowadziły osoby reprezentujące inwestora, więc podmiot występujący o zezwolenie. Dołączono także dokumenty z przeprowadzonych rokowań (k. 27-30, 43-45, 82, 89, 100, 110-113 akt adm. Starosty). W świetle zgromadzonych akt administracyjnych chybiony jest, więc zarzut skarżących o braku rokowań. Ustawa nakłada jedynie obowiązek przeprowadzenia rokowań w celu ograniczenia prawa własności w drodze umowy cywilnej, a nie ich pozytywnego zakończenia. W niniejszej sprawie strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, których żadna nie chciała uwzględnić i ostatecznie nie doszło do porozumienia. Nie oznacza to jednak, że rokowania się nie odbyły lub odbyły się w sposób nieprawidłowy. Brak postępu w zakresie wspólnego stanowiska i w konsekwencji brak zgody właścicieli na przedstawioną przez nich propozycję sposobu ograniczenia z korzystania nieruchomości nie można, bowiem utożsamiać z nieprawidłowym przeprowadzeniem określonych czynności administracyjnych. W tym miejscu Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w doktrynie, że tylko przy inwestycji, która ma być realizowana zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, przy negatywnym wyniku rokowań z właścicielem nieruchomości - przedsiębiorcy pozostawiono wybór albo wystąpić do sądu o ustanowienie na podstawie art. 3052 §1 kc służebności przesyłu albo złożyć do starosty wniosek o wydanie decyzji przewidzianej w art. 124 u.g.n. Takie rozwiązanie jest uzasadnione, jeżeli zważyć, że omawiana nowelizacja Kodeksu cywilnego została "wkomponowana" w obowiązujący już stan prawny, bez zbędnego naruszenia obowiązujących przepisów i ukształtowanej praktyki (G. Bieniek "Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna." Wyd. Lexis Nexis, wyd. 1 Warszawa 2008r. s. 80). Z treści art. 112 ust. 2 u.g.n. wynika, że wywłaszczenie może polegać m.in. na pozbawieniu (oderwaniu) prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego lub też na ograniczeniu tych praw. Unormowanie zawarte w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest tym szczególnym rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności o jakim mowa w 64 ust. 3 Konstytucji. Przyjąć należy, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia ochrony konstytucyjnego prawa własności. Wojewoda rozważył bowiem interes inwestora realizującego inwestycję celu publicznego, jak i słuszny interes skarżących, których prawo własności zostało ograniczone w kierunku jak najmniejszej uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Wojewoda wskazał, o jaki interes ogólny chodzi - realizację inwestycji polegającej na budowie odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej zapewniającej zasilenie elektroenergetyczne aglomeracji poznańskiej. Argumentując przy tym, że interes ogólny jest tak ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych skarżących. Nadto realizacja przedmiotowej inwestycji służyć ma przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA Euro 2012. W konsekwencji decyzja Wojewody w ścisły sposób określiła zakres ograniczenia prawa własności, w szczególności możliwie najmniejszą i niezbędną powierzchnię działki nr [...]. Wynika z niej jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa skarżących i to w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Określono sposób dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, tak by przebieg planowanej inwestycji był dla nieruchomości jak najmniej uciążliwy, uwzględniono uzasadniony interes właściciela nieruchomości, a zakres ingerencji inwestora w prawo właściciela sprowadzono do niezbędnego minimum. Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przepisu 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z materiałem dowodowym. Jak wynika z akt sprawy strony skarżące były na każdym etapie postępowania zawiadamiane o toczącym się postępowaniu i miały prawo zapoznać się z aktami sprawy (k. 26, 53 akt adm.). Prawidłowo dokonano zawiadomień w trybie art. 10 §1 kpa. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia postępowania w zakresie zapewnienia prawa do udziału strony w postępowaniu. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym inwestycji EURO 2012 obowiązują ścisłe terminy, także do wniesienia i rozpatrzenia odwołania, które mają służyć szybkiej realizacji tych szczególnych inwestycji celu publicznego (art. 34 ust. 3 ustawy o EURO). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. ja