IV SA/Po 257/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję O. K. S. P. P. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od P. P. na rzecz skarżącego M. R. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komisja Stypendialna P. P. decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję o nieprzyznaniu M. R. (dalej jako: "Skarżący") stypendium rektora na semestr letni w roku akademickim [...]. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: M. R. złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora w semestrze letnim w roku akademickim [...]. Decyzją Komisja Stypendialna z dnia [...] kwietnia 2020 r. Skarżącemu nie przyznano wnioskowanego świadczenia. Na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Komisja Stypendialna utrzymała w mocy decyzję o nieprzyznaniu M. R. (dalej jako: "Skarżący") stypendium rektora na semestr letni w roku akademickim [...]. Uzasadniając swoje stanowisko Komisja Stypendialna wskazała, że nie znalazła podstaw do zmiany decyzji, albowiem student nie spełnił warunków koniecznych do otrzymania tego świadczenia. Wyjaśniono, że zgodnie z § 20 ust. 4 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów P. P., stypendium rektora może otrzymać student, który zajmie odpowiednią pozycję na liście rankingowej, tworzonej zgodnie § 21 oraz zaliczył co najmniej pierwszy rok studiów lub studiuje na pierwszym roku studiów drugiego stopnia rozpoczętych w ciągu [...] miesięcy od ukończenia studiów pierwszego stopnia; do końca roku akademickiego, a w przypadku studiów rozpoczynających się w semestrze letnim - do końca semestru zimowego, wypełnił wszystkie warunki przewidziane w Regulaminie Studiów oraz w programie studiów, wymagane do zaliczenia roku studiów na danym kierunku studiów; zaliczył wszystkie semestry studiów poprzedzające semestr złożenia wniosku; uzyskał zaliczenie semestru do końca sesji egzaminacyjnej poprzedzającej semestr złożenia wniosku. W następnej kolejności wskazano, że w związku z § 22 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów P. P. stypendia rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów na kierunku studiów jest mniejsza niż dziesięć stypendium rektora może być przyznane jednemu studentowi. Przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, nie uwzględnia się studentów, którzy otrzymali stypendium rektora dla studentów pierwszego roku studiów pierwszego stopnia. Liczbę studentów szacuje się według danych ze sprawozdania GUS na dzień 31 grudnia poprzedniego rok skorygowaną o liczbę absolwentów oraz studentów przyjętych na semestr letni. Wyjaśniono, że stypendium rektora na kierunku K. na drugim stopniu kształcenia przyznawane jest od [...] pkt. i średniej ocen [...]. Skarżący M. R. uzyskał [...] pkt. ze średnią ocen [...]. W związku z powyższym student znalazł się na pozycji listy rankingowej nieuprawniającej do otrzymania stypendium rektora. W przewidzianym prawem terminie skargę do sądu administracyjnego wywiódł M. R. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i ponownego rozpatrzenia jego wniosku. Skarżący wskazał, że nie uwzględniono prawidłowo jego działalności w K. N. S. S., bowiem przyznano mu z tego tytułu tylko [...] punkty, co w jego ocenie jest krzywdzące. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i wskazano, że Skarżący wniosek o stypendium rektora złożył [...] lutego 2020 i w związku z tym, że nie załączył do wniosku żadnych zaświadczeń o dodatkowych osiągnięciach, otrzymał [...] punktów wynikających ze średniej ocen. Dalej wyjaśniono, że zgodnie z listą rankingową z dnia [...] kwietnia, aby otrzymać stypendium rektora w semestrze letnim roku akademickiego [...] na kierunku K. , na II stopniu kształcenia, trzeba było zdobyć [...] punktów przy średniej ocen [...]. Skarżący otrzymał decyzję o nieprzyznaniu stypendium rektora na semestr letni roku akademickiego [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę zaakcentowano, że dnia [...] kwietnia 2020 r. Skarżący odwołał się od decyzji Komisja Stypendialna w sprawie nie przyznania stypendium rektora i do dokumentów dołączył zaświadczenie o przynależności do K. N. S. S. z dnia [...] kwietnia 2020 r. Wskazano, że w treści odwołania Skarżący argumentuje powód wniesienia odwołania podając, że "powodem wniesienia odwołania jest zgubienie zaświadczenia o uczestnictwie w kole naukowym, co wpłynęło na nieprawidłowe naliczenie punktów rankingowy". W odpowiedzi na skargę zauważono, że Skarżący nie wspomina, że to on sam nie załączył owego zaświadczenia, w związku z czym punkty przez Komisja Stypendialna zostały przyznane prawidłowo Zgodnie z Regulaminem przyznawania świadczeń studentom P. P. oraz szczegółową punktacją za osiągnięcia naukowe ([...]) za aktywność w kole naukowym, jaką przedstawia załączone oświadczenie student powinien otrzymać maksymalnie [...] punkty. Student został o tym poinformowany w decyzji z dnia [...] maja 2020 r. oraz w późniejszej korespondencji mailowej z przedstawiciela Komisja Stypendialna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. nr 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 85 - powoływanej dalej jako: "p.s.w.n.") student może ubiegać się o stypendium rektora. Na podstawie art. 91 ust. 1 p.s.w.n. stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. W myśl art. 91 ust. 2 p.s.w.n. stypendium rektora otrzymuje student przyjęty na pierwszy rok studiów w roku złożenia egzaminu maturalnego, który jest: laureatem olimpiady międzynarodowej albo laureatem lub finalistą olimpiady stopnia centralnego, o których mowa w przepisach o systemie oświaty (pkt 1); medalistą co najmniej współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski w danym sporcie, o którym mowa w przepisach o sporcie. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Studentów, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, o której mowa w zdaniu pierwszym (art.91 ust. 3 p.s.w.n.). Z woli ustawodawcy wyrażonej w art.95 ust. 1 p.s.w.n. regulamin świadczeń dla studentów określa: wysokość świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, lub sposób jej ustalania (pkt 1); szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, oraz zakwaterowania i wyżywienia, o których mowa w art. 104, oraz sposób wypłacania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (pkt 2); sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta (pkt 3); tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i Komisja Stypendialna (pkt 4). Regulamin świadczeń dla studentów ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim (...). Rektor P. P. na podstawie art. 23 ust. 1 i 2 pkt 11 oraz art. 95 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. był zatem uprawniony, by określić szczegółowe kryteria przyznawania spornego w niniejszej sprawie świadczenia, co uczynił wydając Zarządzenie nr [...] z [...] września 2019r., załącznik do którego stanowi Regulamin przyznawania świadczeń dla studentów Politechniki Poznańskiej (dalej jako" "Regulamin"). W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia badanej sprawy, jej stan faktyczny pozostawał bezsporny. Skarżący, składając wniosek o stypendium rektora był studentem studiów II stopnia ([...] semestr) i posiadał tytuł inżyniera, a ponadto średnia ocen uzyskanych w poprzednich dwóch semestrach studiów wyniosła [...]. Ustawa u.s.w.n. w art. 91 ust. 3 przewiduje jedynie górny pułap 10 % liczby studentów na danym kierunku, którzy mogą uzyskać stypendium rektora. Taki sam pułap został określony w § 20 ust. 2 Regulaminu. Na podstawie § 21 ust. 1 Regulaminu wniosek o stypendium rektora jest oceniany metoda punktową, tj. za wysoką średnią ocen, z uwzględnieniem § 21 ust. 2 pkt 1 Regulaminu oraz za aktywność naukową. Na podstawie § 21 ust. 2 pkt 2 Regulaminu z tytułu aktywności w jednym kole naukowym student może uzyskać od 0 do 7 punktów. Punkty przyznaje Komisja Stypendialna na podstawie załączonego zaświadczenia. W okolicznościach badanej sprawy istota sporu dotyczy zasadności przyznania Skarżącemu tylko [...] punktów z tytułu aktywności naukowej w K. N. S. S.. Skarżący z tytułu średniej ważonej ocen uzyskanych w [...] poprzednich semestrach oraz aktywności w kole naukowym uzyskał łącznie [...] pkt., tymczasem stypendium rektora na kierunku K. tu na drugim stopniu kształcenia jest przyznawane od [...] pkt. Na podstawie art. 86 ust. 2 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 u.s.w.n. stypendium rektora, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. W takim razie przy wydawaniu tego rodzaju decyzji powinno się stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studentów, jak i postępowania w których one zapadają, muszą zachować choćby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii uczelni. Należy zauważyć, że ograniczenie stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zostało zawarte w art. 48 u.s.w.n. i nie dotyczy ono spraw przyznania stypendium rektora. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 8/12, CBOSA). Konsekwentnie niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. i brak właściwego uzasadniania decyzji narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym. Motywy, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji, muszą wprost wynikać z uzasadnienia decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do jej wydania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów, o jakich mowa w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem w oparciu o jej treść nie sposób ustalić jakimi kryteriami kierowano się przyznając Skarżącemu [...] punkty (na [...] możliwych), z tytułu aktywności w kole naukowym. Działanie w ramach uznania administracyjnego, a taki charakter ma decyzja Komisja Stypendialna w sprawie przyznania punktów za aktywność naukową (§ 21 ust. 2 pkt 2 Regulaminu) nie oznacza dowolności, lecz jest ograniczone regulacjami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz regulacjami wewnętrznymi uczelni (regulaminem studiów) z jednej strony, z drugiej zaś strony odpowiednio stosowanymi, przy zachowaniu autonomii uczelni, regulacjami kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja o przyznaniu punktów za aktywność naukową w konkretny sposób przekłada się na lokatę na liście rankingowej, tworzonej na podstawie § 21 ust. 1 Regulaminu, a więc i na samą decyzję w przedmiocie przyznania stypendium rektora. Z treści art. 11 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Tego elementu w niniejszej sprawie zabrakło. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wydanie decyzji poddającej się kontroli sądowoadministracyjnej, zawierającej wskazanie kryteriów jakimi kierowano się przyznając Skarżącemu punkty, z tytułu aktywności w kole naukowym. Organ musi w sposób znajdujący oparcie w materiale dowodowym wskazać na czym konkretnie opiera swoje ustalenia. Podkreślić trzeba, że Sąd nie przesądza, że stanowisko organu w tej kwestii jest wadliwe, ale wskazuje, że nie poddaje się ono kontroli sądowoadministracyjnej.