IV SA/Po 264/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 04 marca 2008 r. nr [...], II. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane, III. zasądza na rzecz adwokata J. R. od Skarbu Państwa ( Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100 ) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ E.Kręcichowst-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus /- / P.Miładowski Pismem z 9 listopada 2007r. zawiadomiono G. K. o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany decyzji nr [...] z 21 sierpnia 2006r. przyznającej zaliczkę alimentacyjną dla A. K. Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją nr [...] z 4 stycznia 2008r. na podstawie art. 10 ust. 2 oraz art. 10a i art. 18 ust. 2 ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r. nr 86, poz. 732 ze zm., dalej: p.d.a.z.a.) zmienił decyzję nr [...] z 21 sierpnia 2006r. w punkcie I podpunkcie 2 w ten sposób, że zaliczkę alimentacyjną w wysokości 150 zł miesięcznie przyznano dla A. K. na okres od 1 czerwca 2006r. do 31 lipca 2006r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 23 października 2007r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wpłynął wyrok Sądu Rejonowego z dnia 6 września 2006r. sygn. akt [...] ustalający, że z dniem 1 sierpnia 2006r. wygasł obowiązek alimentacyjny M. K. wobec A. K. Wobec tej okoliczności organ uznał G. K. za nieuprawnioną do zaliczki alimentacyjnej dla córki A. K. od sierpnia 2006r. Kolejną decyzją nr [...] z 4 marca 2008r. w oparciu o art. 15 i art. 18 ust. 2 p.d.a.z.a. organ ustalił, że kwota 150 zł pobrana przez skarżącą tytułem zaliczki alimentacyjnej dla A. K. w okresie od 1 sierpnia 2006r. do 31 sierpnia 2006r. Dalej zobowiązano skarżącą do zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Wskazując na art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. i art. 15 p.d.a.z.a. organ uznał, że skarżąca jako osoba która nienależnie pobrała zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu. Odwołując się od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że jest ona dla niej krzywdząca, a córka mimo ukończenia w czerwcu 2006r. liceum i zdania matury, od września 2006r. jest uczennica szkoły policealnej i pobiera naukę na kierunku hotelarstwo i w dalszym ciągu jest uczennicą. O tych okolicznościach skarżąca informowała organy pomocowe, a o wyroku z dnia 6 września 2006r. nic skarżącej nie jest wiadomo. Dalej wskazała na trudną sytuację życiową i wysokie opłaty z tytułu czynszu najmu i utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z 29 kwietnia 2008r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ II instancji podzielił argumenty podniesione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, wskazując że skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku zwrotu świadczeń pobranych nienależnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło także, że skarżąca nie kwestionowała decyzji z dnia 4 stycznia 2008r. zmieniającej decyzję z 21 sierpnia 2006r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu, ponownie wskazując na trudną sytuację życiową. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak ze względów innych niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zatem Sąd ma obowiązek z urzędu zbadać wszelkie naruszenia prawa jakie wystąpiły przy rozpatrzeniu sprawy będącej przedmiotem kontroli. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia 4 marca 2008r., obarczone są błędem mającym postać kwalifikowanego naruszenia prawa określoną w art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem nieważna jest decyzja, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. W myśl art. 7 ust. 1 p.d.a.z.a. (w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania przez organy administracji) zaliczka alimentacyjna przysługiwała osobie uprawnionej, a przez osobę uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 5 p.d.a.z.a. rozumieć należało osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego. Tytułem wykonawczym w niniejszej sprawie był prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 26 września 2001r. sygn. akt [...], którym zmieniono wyrok Sądu Okręgowego z dnia 25 lipca 2000r. sygn. akt. [...] i określono obowiązek alimentacyjny M.K. wobec małoletnich córek A. K. i K. K. w wysokości po 150 zł miesięcznie na każdą z nich. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym z kopii odpisu skróconego aktu urodzenia, córka skarżącej – A. K. urodziła się 29 marca 1987r. Wyrokiem z 6 września 2006r. w sprawie sygn. akt [...] Sąd Rejonowy Wydział IX Rodzinny i Nieletnich ustalił, że z dniem 1 sierpnia 2006r. wygasł obowiązek alimentacyjny M. K. wobec córki A. K. W sprawie niniejszej sprawie zaistniała taka sytuacja procesowa, w której nie została zaskarżona decyzja ostateczna organu I instancji nr [...] z 21 sierpnia 2006r. o przyznaniu G. K. zaliczki alimentacyjnej na rzecz A. K. i K. K.j i ostateczna decyzja nr [...] z 4 stycznia 2008r. o zmianie decyzji z 21 sierpnia 2006r. Adresatem każdej z tych decyzji jest G.K., podczas gdy faktycznie winna być A. K. w zakresie jej dotyczącym, albowiem w dacie wydania obu tych decyzji była ona już osobą pełnoletnią i uczącą się. Tak więc to A. K. była stroną postępowania w sprawie o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej i to do niej skierowane winny być decyzje odnoszące się do zaliczki alimentacyjnej co do jej osoby. Mając na uwadze przywołany wcześniej art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał, że powyższe decyzje z 21 sierpnia 2006r. i 4 stycznia 2008r. nie mieszczą się w granicach tej sprawy sądowoadministracyjnej. Przedmiotowe granice niniejszej sprawy obejmują kontrolę decyzji administracyjnych wydanych w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Stąd też decyzje w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej i zmiany okresu pobierania tego świadczenia pozostają poza kontrolą wszczętą na skutek skargi wniesionej od decyzji z 29 kwietnia 2008r. Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest natomiast wskazanie, że konsekwencją błędów popełnionych przy okazji wydawania wskazanych powyżej decyzji, było skierowanie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej z dnia 4 marca 2008r. do G. K. Stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia była osoba uprawniona do tej zaliczki czyli A. K., a zatem to do niej powinny być kierowane decyzje wydawane w toku tego postępowania. Organy kierując zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą do G. K., dopuściły się kwalifikowanego naruszenia prawa określonego w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Bez znaczenia dla oceny powyższego naruszenia jest okoliczność, że A. K. w dniu 21 sierpnia 2006r. udzieliła G. K. pełnomocnictwa "załatwiania w jej imieniu wszelkich dokumentów związanych z zaliczką alimentacyjną oraz pobierania świadczenia w formie pieniężnej". Stroną postępowania administracyjnego, jak i adresatem decyzji nie jest bowiem pełnomocnik, lecz osoba udzielająca pełnomocnictwa - czyli w rozpoznawanej sprawie A. K., a nie jej matka G. K. Nadto Sąd zwraca uwagę, że pełnomocnictwo to zostało udzielone przed wszczęciem postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną i przed wszczęciem postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Z tych względów orzeczono jak w punkcie I wyroku zgodnie z art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., albowiem nieważnością dotknięta jest nie tylko zaskarżona decyzja, ale również decyzją ją poprzedzająca i wyeliminowanie ich obu z obrotu prawnego jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. W związku z uwzględnieniem skargi, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono jak w punkcie II wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, orzeczono jak w punkcie III wyroku zgodnie z art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust.1pkt 1 lit "c" w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., nr 163 poz. 1348 ze zm.). /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski