IV SA/Po 265/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia przyznać prawo pomocy Pismem z dnia (...) r. E.W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca złożyła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu w/w wniosku skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z trzema córkami a jej jedyne źródło utrzymania stanowi praca w gospodarstwie rolnym przynosząca miesięczny dochód w wysokości ok. (...) zł. Opisując swój stan majątkowy skarżąca podała, że posiada dom o pow. (...) m2 i nieruchomość rolną o pow. (...) ha. Wnioskodawczyni podała również, iż nie posiada żadnego konta bankowego i jest w separacji z mężem od początku (...) r. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia (...) r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża za okres ostatnich 3 miesięcy, umowy o wyłączeniu wspólności majątkowej małżeńskiej lub stosownego orzeczenia sądu, wyjaśnień dotyczących źródła i wysokości dochodu męża, podania powierzchni nieruchomości rolnej (własnej i dzierżawionej), oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należało również czy wnioskodawczyni korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należało podać wysokość dofinansowania), określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.) i przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie przesłano wyjaśnienie, z którego wynika, że skarżąca nie posiada konta bankowego. Konto bankowe posiada mąż, lecz odmawia on przedstawienia dokumentów dotyczących tego konta ze względu na istniejący konflikt między małżonkami. Skarżąca poinformowała również, że nie ma jakiejkolwiek umowy ani wyroku sądu o wyłączeniu wspólności majątkowej. Wnioskodawczyni podała, że mąż otrzymuje wynagrodzenie z umowy o pracę w firmie E. w K. w wysokości (...) zł. Odpowiadając na wezwanie wnioskodawczyni wyjaśniła, że prowadzi produkcję rolną polegającą na uprawie zbóż na własnej nieruchomości rolnej o pow. (...) ha (ok. 5 ha pod uprawę) i nie wydzierżawia żadnych dodatkowych gruntów. Działalność rolnicza ze względu na szkody nie przynosi praktycznie dochodu (w załączeniu protokoły zniszczeń za (...) i (...) r.). W związku z prowadzoną produkcją skarżąca korzysta z dopłat, które w (...) i (...) wynosiły po ok. (...) zł. Wnioskodawczyni przedstawiła również zestawienie stałych wydatków na energię elektryczną ((...) zł./2 m-ce), gaz w butli ((...) zł./mc), KRUS ((...) zł/3 m-ce), podatek od nieruchomości ((...) zł/rok), wodę i śmieci ((...) zł./3 m-ce), opał ((...)zł./sezon), zakup zboża do obsiania ((...) zł.), zakup oleju napędowego do ciągnika ((...) zł./rok), ubezpieczenie budynków ((...) zł./rok), telefony ((...) zł/mc), leki ((...) zł./mc), wydatki związane z nauką córek ((...)–(...)zł./mc). Pozostała kwota przeznaczana jest na zakup środków czystości i higieny, wyżywienie, utrzymanie samochodu (w tym ubezpieczenie i OC) i inne niezbędne wydatki. Skarżąca poinformowała również, że posiada samochód Renault Megane rok. prod.(...), poj. 1400 ccm o wartości ok. (...)–(...) zł. oraz ciągnik Ursus z (...) r. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia (...) r. pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia domagając się przyznania prawa pomocy w oparciu o argumentację przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w piśmie uzupełniającym z dnia (...) r. Ponadto wskazał, że skarżąca utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego, więc jej dochody są nieregularne, a wysokość zmienna. W ostatnich latach działalność ta w ogóle nie przynosi żadnych zysków. Skarżąca utrzymuje się więc wyłącznie z dopłaty do rolnictwa, która wynosi ok. (...) zł rocznie, co daje trochę ponad (...) zł miesięcznie. Z tej sumy skarżąca musi uregulować wszystkie rachunku, zakupić najpotrzebniejsze rzeczy do domu, jak np. żywność, lek. Po dokonaniu wszystkich opłat i zakupów, skarżącej nic nie zostaje. Nie ma wiec żadnej możliwości odłożenia, nawet kilku złotych, na ewentualne późniejsze wydatki, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.), postanowienie przeciwko, któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd, na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego. Zarządzeniem z dnia (...) r. Sąd wezwał skarżąca do wskazania, czy w związku z pozostawaniem z mężem w separacji faktycznej, mąż wyprowadził się z domu, czy nadal mieszka ze skarżąca i córkami; jeżeli mieszka, to czy partycypuje w kosztach utrzymania domu (opłaty za prąd, gaz, opał itp.) i w jakiej wysokości oraz czy łoży na utrzymanie córek, jeżeli tak, to w jakiej wysokości, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dotychczas zebranego materiału dowodowego w sprawie. Pismem z dnia (...) r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że mąż skarżącej nie wyprowadził się z domu, nadal mieszka pod tym adresem co skarżąca z córkami i partycypuje w kosztach, w ten sposób, że co miesiąc dokłada kwotę około (...) zł jako dobrowolne alimenty na dzieci. Ponadto zobowiązał się do pomocy skarżącej w ten sposób, że będzie partycypował w kosztach zakupu opału na zimę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie można zapominać, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wykazała bowiem w przekonujący sposób, że nie dysponuje środkami finansowymi, które umożliwiałyby jej poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z trzema córkami w wieku 17, 15 i 8 lat. Utrzymuje się tylko i wyłącznie z prowadzenia gospodarstwa rolnego, które w ostatnich latach nie przynosi praktycznie dochodu (na potwierdzenie czego załączyła protokoły oszacowania strat w gospodarstwie za rok (...) i (...) rok). Utrzymuje się z dopłat do rolnictwa, które wynoszą rocznie około (...) zł, co daje trochę ponad (...) zł miesięcznie. Ponadto skarżąca znalazła się w trudnej sytuacji rodzinnej, pozostaje z mężem w separacji faktycznej. Mąż łoży jednak na utrzymanie córek w wysokości (...) zł miesięcznie, a w okresie grzewczym zobowiązał się do partycypowania w kosztach zakupu opału. Zatem środki finansowe, które posiada skarżąca, po opłaceniu wszystkich rachunków (gaz, energia elektryczna, woda i śmieci, podatek pod nieruchomości, zakup zboża, oleju napędowego do silnika, telefonów ubezpieczenie budynków), zakupu żywności, leków i innych najpotrzebniejszych rzeczy oraz wydatków związanych z nauką i wychowaniem dorastających córek uniemożliwiają poniesienie wydatków związanych z kosztami sądowymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznał skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie.