IV SA/Po 270/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi T. W. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego dotyczącego dokonania oceny stanu technicznego budynku I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. na rzecz T. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem nr [...] r. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową położoną w P. ul. Sz. [...] narożnik W. [...] obowiązek dostarczenia w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym niniejsze postanowienie stanie się ostateczne, ekspertyzy technicznej w sprawie stanu technicznego i prawidłowości podłączeń przewodów kominkowych (dymowych, spalinowych, wentylacyjnych) w budynku przy ul. Sz. [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł T. W.. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu organ wskazał, iż ustalenie stron każdego postępowania administracyjnego stanowi obowiązek organu administracji publicznej oraz że przepisem, który określa krąg stron w postępowaniu administracyjnym jest art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; ze zm. –dalej "Kpa"), który wskazuje, że stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku postępowanie dotyczy, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ wyjaśnił, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok z dnia 8 września 1998 r., sygn. IV SA 1704/1997). Dalej organ podniósł, iż T. W. jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości o udziale 7,74 %. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.), w art. 2 ust. 2 określa, że samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Ekspertyza techniczna ma dotyczyć stanu technicznego i prawidłowości podłączeń przewodów kominowych, które stanowią część wspólną nieruchomości. Przedmiotem współwłasności wszystkich właścicieli lokali jest nieruchomość wspólna, którą (art. 3 ust. 2 o własności lokali) stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Organ wskazał, iż wspólnota może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, a stosownie do art. 17 ustawy odpowiada bez ograniczeń za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej. Organ podkreślił, iż w stosunku do nieruchomości wspólnej na zewnątrz występuje zarząd lub zarządca (art. 18, 21 i 33 ustawy), podejmując jednocześnie tzw. czynności zwykłego zarządu (art. 22 ust. 1), natomiast najważniejsze decyzje (przekraczające zakres zwykłego zarządu) podejmują w drodze uchwał właściciele lokali (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy). Art. 27 ustawy o własności lokali stanowi, iż każdy właściciel lokalu ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną (nie uchybia to jednak przepisom art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1). Organ odwoławczy wyjaśnił, iż obowiązki w postępowaniu w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego można nałożyć na właściciela lub zarządcę obiektu. Z takiej konstrukcji wynika, iż stroną postępowania w niniejszej sprawie powinna być wspólnota mieszkaniowa (ogół właścicieli lokali) reprezentowana przez zarząd lub zarządcę. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył T. W. wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż organ dąży do pozbawienia go uprawnień przysługujących mu jako stronie postępowania. Ponadto skarżący podniósł, iż efektem okresowej kontroli istniejących instalacji gazowych i kominowych, dokonanej w 1996 r. przez Zakład Usług Gazowniczych Gazowni w P. było zamknięcie dopływu gazu do całego budynku i nakazanie budowy nowej, wewnętrznej instalacji gazu, oraz zamiana wszystkich kuchennych, wówczas zbiorczych przewodów przewodów kominowych wentylacji wywiewnej na indywidualne. Skarżący wyjaśnił, iż w ten sposób dokonano nowego rozdziału istniejących wówczas 42 kuchennych spalinowych i wentylacyjnych przewodów kominowych na 20 lokali - jednakowo po dwa na każde mieszkanie, jednego spalinowego i jednego wentylacyjnego, a także przeniesienie odbiorników gazu które wtedy znajdowały się także w łazienkach, do pomieszczeń kuchennych. Skarżący wskazał, iż po 9 latach bezpiecznej i prawidłowej eksploatacji dokonano zniesienia współwłasności budynku, powołano Wspólnotę Mieszkaniową i nowego zarządcę , a ten wspólnie ze swoim kominiarzem dopuszczając się samowoli budowlanych w kilku przypadkach zamienił indywidualne przewody kuchennej wentylacji wywiewnej na zbiorcze, z których każdy znowu obsługuje obecnie z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego - więcej niż jedną kuchnie. Dalej skarżący podniósł, iż z obliczeń zawartych w projekcie Gazowni dokonanych na podstawie normy PN-83/B-03430, oraz Rozporządzenia MGPiB z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 10 poz.46) wynika, że kuchenne i łazienkowe, spalinowe i wentylacyjne przewody kominowe o przekroju 14 x 14 cm muszą być indywidualne, a nie zbiorcze. Skarżący podniósł, iż w § 141 pkt 1 oraz pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75 poz.690) podano, iż "zabrania się stosowania: 1. grawitacyjnych zbiorczych przewodów spalinowych i dymowych z zastrzeżeniem § 174 ust 3 2. zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej." Zdaniem skarżącego powyższe oznacza, że do każdego grawitacyjnego przewodu kominowego można włączyć odprowadzenie spalin tylko jednego odbiornika, /urządzenia/ gazowego, albo tylko jedną kratkę wentylacji wywiewnej - i to z jednego pomieszczenia. Dalej skarżący wskazał, iż powyższe oznacza, że kuchenne /lub łazienkowe/ indywidualne przewody kominowe jako służące wyłącznie do użytku właścicieli określonych lokali nie są urządzeniami części wspólnej budynku o których mogłaby decydować Wspólnota Mieszkaniowa. Z powyższego wynika brak uprawnień Wspólnoty lub jakichkolwiek innych organów do zmiany istniejącego rozdziału przynależnych do poszczególnych lokali przewodów kominowych, do dysponowania tymi przewodami, do darowania tych przewodów innym właścicielom, a tym bardziej do dokonywania przez dyletantów i to w ramach samowoli budowlanych zamiany indywidualnych przewodów kominowych na zbiorcze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. skarżący podtrzymał skargę oraz oświadczył, iż uważa, że w niniejszym postępowaniu ma przymiot strony, a wojewoda winien merytorycznie rozpoznać zażalenie. Skarżący podniósł, iż po pierwsze jest współwłaścicielem całego domu, jest właścicielem dwóch lokali mieszczących się w tym domu, a ponadto działa także w interesie społecznym wszystkich lokatorów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, iż narusza ona przepisy w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania zażaleniowego z uwagi na fakt, iż zażalenie wniosła osoba nieuprawniona. Zatem istota postępowania w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia czy skarżący miał interes prawny w zaskarżeniu postanowienia o nałożeniu obowiązku na Wspólnotę, której jest członkiem. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż prawo zaskarżania rozstrzygnięć organu I instancji jest rozwinięciem zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 Kpa. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania wymaga analizy, czy istotnie nie istnieją podstawy do uznania, że wnoszący zażalenie posiada przymiot strony. Analiza taka powinna być przeprowadzona przez organ odwoławczy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wykładni przepisów prawa. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa) na organach administracji z urzędu spoczywa obowiązek ustalenia w toku postępowania, kto ma przymiot strony postępowania administracyjnego i komu należy zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania w sprawie. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na to, że to organ administracji obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Powyższe oznacza, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zgodnie z art. 28 Kpa, stroną postępowania administracyjnego może być jedynie podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis materialnego prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. W konsekwencji przyjąć należy, że podmiot, dla którego nie wynikają z rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej żadne prawa lub obowiązki, oparte o normy prawa materialnego, nie ma interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć również na uwadze, iż interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość nie może być rozważany w oderwaniu od przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 203 ze zm.). Na sytuację prawną właściciela lokalu wpływa przede wszystkim przynależność właściciela lokalu do wspólnoty mieszkaniowej, którą tworzy ogół właścicieli lokali wchodzących w skład nieruchomości (art. 6 ustawy o własności lokali). Wspólnota jest podmiotem, którego uprawnienia wprost wpływają na zakres uprawnień współwłaścicieli lokali tworzących tę wspólnotę. Zarząd nieruchomością wspólną sprawowany jest przez zarząd. Z przepisów ustawy o własności lokali wynika, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, kierowanie i reprezentowanie należy do wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd. Czynności prawne, czynności faktyczne oraz załatwianie spraw przed urzędami i sądami, odnoszące się do nieruchomości wspólnej, należą zatem do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interesy właścicieli lokali. Przytaczane przepisy art. 6 i art. 21 ustawy o własności lokali wskazują ponadto, że rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej. Rozstrzygnięcia zaś przyznające prawa lub nakładające obowiązki na właścicieli lokali dotyczą praw i obowiązków właścicieli innych lokali tylko w takim zakresie, w jakim są oni członkami wspólnoty mieszkaniowej. W orzecznictwie przyjmuje się, iż uregulowanie art. 22 ust. 1 ustawy o własności lokali nie daje jednoznacznej odpowiedzi co oznacza, że to zarząd reprezentuje wspólnotę na zewnątrz, a w każdym razie uregulowanie to nie wyklucza działania członków wspólnot na zewnątrz w obronie własnych prawa. W tym miejscu zauważyć należy, że jeżeli członek wspólnoty wykaże swój indywidualny własny interes prawny, to istnieje podstawa aby mógł wystąpić jako strona zainteresowana w postępowaniu administracyjnym w sprawie w której może wystąpić także wspólnota. (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999r. IV SA 1996/97, LEX nr 48720 i wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999 r., IV SA 1997/97 LEX nr 48719,). Natomiast w wyroku z dnia z dnia 23 stycznia 2008 r. II OSK 1912/06, LEX 510758 Naczelny Sąd Administracyjny doprecyzowując powyższy pogląd wskazał, iż właściciel lokalu (członek wspólnoty) może wykazać swój indywidualny interes prawny w sprawach nie dotyczących nieruchomości wspólnej. Wobec powyższego organ mając na uwadze zasadę prawdy obiektywnej winien podjąć kroki mające na ustaleniu czy wnoszący zażalenie ma interes prawny w zaskarżeniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ograniczenie się przez organ do ustalenia, iż skarżący jest członkiem wspólnoty mieszkaniowej, która jest stroną postępowania oraz iż wspólnota jest reprezentowana przez zarząd, w świetle wyżej wskazanych argumentów , świadczy o naruszeniu przez organ art. 7 i 9 Kpa. Organ rozpoznając sprawę ponownie winien podjąć kroki celem ustalenia czy skarżący ma swój indywidualny interes prawny w zaskarżeniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Celem powyższego organ ma również prawo wezwać wnoszącego zażalenie do wykazania interesu prawnego. Po dokonaniu powyższego organ, mając na uwadze uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu, podejmie rozstrzygnięcie stosownie do poczynionych ustaleń. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 Ppsa. Rozstrzygnięcie na podstawie art. 152 Ppsa nie zostało wydane, bowiem zaskarżone postanowienie nie należy do aktów podlegających wykonaniu.