IV SA/Po 273/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-06-01
Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Donata Starosta, Maciej Busz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, która zawiera postanowienie o przejęciu na własność gminy wydzielonych działek pod drogi, może zostać uznana za nieważną, jeśli wydzielenie nastąpiło pod rozbudowę istniejącej drogi, a nie pod budowę nowej ulicy?Ratio decidendi
Decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, która zawiera postanowienie o przejęciu na własność gminy wydzielonych działek pod drogi, może być uznana za nieważną, jeśli wydzielenie nastąpiło pod rozbudowę istniejącej drogi, a nie pod budowę nowej ulicy. Tryb przewidziany w art. 10 ust. 1 i 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości miał zastosowanie wyłącznie do budowy nowych ulic, a decyzje zmierzające do pozyskania przez gminę gruntu na rozbudowę ulicy wydane zostały z rażącym naruszeniem tego przepisu.Stan faktyczny
Skarżąca E. P. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 1992 r. zatwierdzającej podział działki, która zawierała postanowienie o przejęciu na własność Miasta P. działek drogowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tej części decyzji, uznając, że organ nie miał kompetencji do orzekania o własności działek drogowych. Skarżąca zakwestionowała jednak uzasadnienie decyzji SKO, twierdząc, że decyzja podziałowa nie mogła dotyczyć rozbudowy istniejących dróg. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że uzasadnienie było błędne, ponieważ wydzielenie działek pod rozbudowę istniejącej drogi stanowiło rażące naruszenie prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. akt IV SA/Po [...]
Uzasadnienie
Dyrektor Z. G. w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 1992r. nr [...], działając na podstawie art. 10 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (j.t. Dz.U. z 1991r. nr 30, poz. 127 ze zm. – dalej u.g.g.w.n.) zatwierdził podział działki nr [...] przy ul. [...] - K. — N. w P.. W rozstrzygnięciu decyzji został zawarty pkt II w brzmieniu: ,,przejąć na rzecz Miasta P. działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...] i [...] za odszkodowaniem ustalonym wg zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości".
E. P. działając przez pełnomocnika wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2015r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności w/w decyzji podziałowej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności w sposób bezprawny orzeka o własności działek wydzielonych w wyniku podziału. W uzasadnieniu wniosku powołano się również na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1993r. sygn. akt W 13/92, OTK 1993/1/17, z których wynika, że nieważna jest decyzja wydana w oparciu o treść art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n., jeżeli wydzielenie gruntów następuje pod rozbudowę istniejących ulic.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2016r. nr [...], działając na podstawie art. 157 §1 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 156 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm. - dalej k.p.a.) stwierdziło nieważność decyzji Dyrektora ZGiKM GEOPOZ w P. z dnia [...] sierpnia 1992r. nr [...] w części dotyczącej pkt II obejmującego stwierdzenie o przejściu wydzielonych działek drogowych [...] i [...] na własność Miasta P. za odszkodowaniem.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1992r. dotknięta jest wadą kwalifikowaną uzasadniającą jej usunięcie z obrotu prawnego, gdyż działając bez podstawy prawnej przesądzono o statusie wydzielonych w wyniku przedmiotowego podziału, działek drogowych. Kolegium wskazało, że w dniu wydania weryfikowanej decyzji przepis art. 10 u.g.g.w.n. stanowił w pkt 5, iż grunty wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości objętej podziałem przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, za odszkodowaniem. Tym samym w zaskarżonej decyzji nie było podstaw do stwierdzenia, że wydzielone działki przechodzą na rzecz Miasta P.. Tak sformułowany przepis nie daje organowi administracji publicznej zatwierdzającemu projekt podziału nieruchomości kompetencji do rozstrzygnięcia w sprawie własności działek drogowych. Podstawę prawną dla decyzji zatwierdzających projekt podziału nieruchomości stanowił wówczas ust. 3 tegoż 10 artykułu ustawy, który to przepis również nie upoważniał organu do orzekania o losach prawnych działki drogowej powstałej w wyniku podziału dokonanego na wniosek właściciela nieruchomości.
Decyzja z [...] sierpnia 1992 r. dotyczy zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. W decyzji tej nie można było jednak rozstrzygać o własności działek [...] i [...] powstałych w wyniku podziału. Organ mógł co najwyżej zamieścić informację o treści art. 10 pkt. 5 u.g.g.w.n. i uprzedzić o możliwych skutkach decyzji.
Dalej Kolegium wskazało, że w doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności części decyzji administracyjnej. Jest to możliwe, gdy pozostałe w mocy rozstrzygnięcie decyzji może mieć samodzielny byt prawny a z drugiej, ich treść nie jest determinowana rozstrzygnięciem wadliwym, pozbawionym mocy wiążącej. Unieważnienie części decyzji może więc nastąpić wtedy, gdy tylko część unieważniana zawiera wady z art. 156 § 1 k.p.a. a wadliwość rozstrzygnięcia nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji. Ponadto, wolny od wad fragment decyzji, któremu nie odmawia się skuteczności, powinien stanowić rozstrzygnięcie mogące samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W rozpatrywanej sprawie właśnie taka okoliczność ma miejsce.
Kolegium rozpatrując sprawę stwierdzenia nieważności zbadało ją również pod kątem innych przesłanek nieważnościowych, wymienionych w sposób wyczerpujący w art. 156 §1 k.p.a., nie stwierdzając ich wystąpienia.
E. P. działając przez pełnomocnika wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazano, iż jakkolwiek decyzja z dnia [...] marca 2016r. jest zgodna z przepisami oraz ze wszech miar zasadna, to jednak w uzasadnieniu decyzji brak jest odniesienia do zarzutu, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1992r. w pkt II jest nieważna również z tego powodu, że wydzielenie gruntów nie nastąpiło pod budowę nowych ulic, lecz rozbudowę dróg już istniejących.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2016r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekło o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] marca 2016r. nr [...] o stwierdzeniu w części nieważności decyzji Dyrektora ZGiKM GEOPOZ w P. z dnia [...] sierpnia 1992r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr [...] przy ul. Z.- K.- [...] w P.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podtrzymało stanowisko będące podstawą wydanej decyzji stwierdzającej nieważność części decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, iż decyzja podziałowa jako decyzja administracyjna nie może przesądzać o własności działek drogowych, ani też wymagać dodatkowej czynności prawnej. Wszystkie spory w kwestii własności działek rozstrzygać powinien sąd powszechny.
Kolegium nie zgodziło się jednak z zarzutem, iż decyzja podziałowa mogła dotyczyć tylko wydzielania całkowicie nowych dróg. O ile bowiem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zostaną ustalone nowe parametry istniejących dróg publicznych (ulic) poprzez na przykład ich poszerzenie to nie ma przeszkód do wydzielania również terenów pod poszerzanie tych dróg. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest bowiem aktem prawa miejscowego, powszechnie obowiązującym. Niezrozumiałe zatem byłoby wyłączanie z jego obowiązywania miejscowych planów zagospodarowania możliwości poszerzania istniejących dróg. Zarówno u.g.g.w.n., jak i nowa ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierały i nie zawierają jakichkolwiek wyłączeń rodzajowych, związanych z zakazem uwzględniania w opracowywanych planach zagospodarowania przestrzennego poszerzania dróg.
E. P. działając przez pełnomocnika, kwestionując powyższą decyzję, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżając ją w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię art. 10 ust. 1 i 5 u.g.g.w.n., co polegało na przyjęciu przez Kolegium, że tryb przewidziany w/w przepisach miał również zastosowanie do zmian parametrów istniejących już ulic np. przez ich poszerzenie. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 140 k.p.a. – przez zastosowanie art. 10 ust. 1 i 5 u.g.g.w.n. do nieprawidłowo i niejednoznacznie ustalonego stanu faktycznego relewantnego z punktu widzenia przedmiotu sprawy administracyjnej, a to z punktu widzenia przesłanek wydzielenia działek na własność gminy w trybie art. 10 ust. 1 i 5 u.g.g.w.n., zwłaszcza jeżeli uwzględnić wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącą we wniosku z dnia 18 maja 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji, jak również zważywszy na treść wniosku z dnia 25 kwietnia 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe uzasadnienia decyzji w zakresie wywodu, że tryb przewidziany w art. 10 ust. 1 i 5 u.g.g.w.n. miał również zastosowanie do zmian parametrów istniejących już ulic. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia.
Skarżąca podniosła, że zawarte w skardze zarzuty mają istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wadliwe fragmenty uzasadnienia mogą być wykorzystywane przez M. P. do obrony przed roszczeniami skarżącej skierowanymi do niezgodnie z prawem wydzielonych działek (działki numer [...] i [...] wydzielone z działki numer [...]). Skarżąca powołała się przy tym na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2005 r. (sygn. akt osk 1720/04, lex nr 1275329), z którego wynika, że w kontekście podstaw skargi nie można umniejszać znaczenia nieprawidłowo sporządzonego uzasadnienia, jeżeli zakwestionowana przez skarżącego ta część uzasadnienia może mieć znacznie dla dochodzenia roszczeń przez skarżącego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.
W pierwszej kolejności odnotować należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym organ ten działając jako organ I i II instancji stwierdził nieważność decyzji Dyrektora ZGiKM GEOPOZ w P. z dnia [...] sierpnia 1992r. nr [...] w części dotyczącej pkt II obejmującego stwierdzenie przejścia wydzielonych działek drogowych [...] i [...] na własność Miasta P. za odszkodowaniem. Powodem takiego rozstrzygnięcia było przyjęcie stanowiska, iż przesłanką uzasadniającą stwierdzenie nieważności części decyzji Dyrektora ZGiKM GEOPOZ w P. z dnia [...] sierpnia 1992r., był fakt iż decyzja ta rozstrzygała o własności działek [...] i [...] powstałych w wyniku podziału, pomimo iż wynikało to wprost z przepisu art. 10 pkt 5 u.g.g.w.n.
Skarżąca nie kwestionując zasadności tego stanowiska, stwierdziła iż wadliwym jest stanowisko Kolegium zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż decyzja podziałowa wydana na podstawie art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. mogła dotyczyć również wydzielania nieruchomości pod poszerzenie istniejących dróg. Skarżąca zakwestionowała zatem uzasadnienie zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze fakt, iż skarżąca zakwestionowała zaskarżoną decyzję w części dotyczącej jej uzasadnienia w pierwszej kolejności należy wskazać, że w świetle aktualnie obowiązującego ustawodawstwa sądowoadministracyjnego, było i jest dopuszczalne zaskarżenie skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego jedynie uzasadnienia decyzji administracyjnej, jako jej części oraz co za tym idzie uchylenie jej w całości lub w części przez Sąd.
Decyzja administracyjna jako przejaw woli organu administracji stanowi bowiem całość, w której poszczególne jej części, a w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, samo rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia są nierozerwalnie związane, wzajemnie się uzupełniają, warunkują i powinny być oceniane łącznie. Wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą rzutować tylko na ten element – część decyzji, mogą także oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy. Możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji administracyjnej dotyczy wszystkich jej elementów, w tym również uzasadnienia, jako jej integralnej części (takie stanowisko zostało zaprezentowane w doktrynie: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 53; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 24; J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, s. 24; oraz w orzecznictwie: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 1982 r. sygn. akt I SA 47/82 – publ. LexPolonica nr 297477, z dnia 30 czerwca 1983 r. sygn. akt I SA 178/83 – publ. ONSA 1983, nr 1 poz. 51 z glosą J. Zimmermanna – NP 1985, nr 5 s. 153, z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA 1896/97 – publ. Lex nr 44519, z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 223/10, dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej CBOSA).
Tak więc co do zasady dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego uzasadnienia decyzji organu odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie dotyczyła decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Wyjaśnić trzeba, iż jest to postępowanie nadzwyczajne i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna, poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie, jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. i bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 k.p.a. Powołany przepis w punkcie 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że "treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 1999 r., sygn. V SA 1970/98, niepubl.).
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż jak słusznie stwierdziło Kolegium w obu wydanych w sprawie decyzjach (co nie było kwestionowane przez skarżącą i było zgodne z argumentacją zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności) Dyrektor Z. G. w P. wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 1992r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr [...] przy ul. [...] – K. – [...] w P. nie mógł orzekać o kwestii przejścia własności działek nr [...] i [...], skoro przeniesienie własności wynikało wprost z art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. W świetle art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. przejście własności na Gminę nastąpiło bowiem z mocy samego prawa (ipso iure). Dlatego umieszczenie w decyzji podziałowej z dnia [...] sierpnia 1992 r. postanowienia z pkt II, mającego w istocie charakter deklaratoryjny, informacyjny nie mogły modyfikować nabycia ex lege prawa własności wydzielonych działek. Powyższe jak słusznie wskazano w obu wydanych w sprawie decyzjach stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności w części objętej wnioskiem skarżących.
Tym niemniej wskazać należy, że trakcie postępowania skarżąca kwestionowała nabycie prawa własności działki oznaczonej numerami geodezyjnymi [...] i [...], również i z tego powodu, że w obowiązującym w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności stanie prawnym, brak było prawnej możliwości wywłaszczenia nieruchomości pod poszerzenie istniejącej drogi. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdziło iż u.g.g.w.n., jak i nowa ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierały i nie zawierają jakichkolwiek wyłączeń rodzajowych, związanych z zakazem uwzględniania w opracowywanych planach zagospodarowania przestrzennego poszerzania dróg. Kolegium nie zgodziło się zatem, z zarzutem, iż decyzja podziałowa mogła dotyczyć tylko wydzielania całkowicie nowych dróg.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, przyjęte przez Kolegium stanowisko uznać należy za błędne. W tym miejscu przywołać należy wyrok Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 1996 r. sygn. akt III ARN 28/96, którego zapatrywanie na wąską interpretację art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n., Sąd w pełni aprobuje. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że "zawarte w przepisie art. 10 ust. 5 ustawy sformułowanie: "pod budowę ulic" zostało wyjaśnione w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1993 r., W. 13/92 w sprawie wykładni art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. (OTK 1993 cz. I poz. 17). W sentencji tej uchwały Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "użyte w przepisie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127; zm.: z 1991 r., Nr 83, poz. 373; Nr 103, poz. 446 i Nr 107, poz. 464 oraz z 1992 r., Nr 91, poz. 455) sformułowanie "pod budowę ulic" oznacza, że wydzielenie gruntów z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela następuje pod budowę nowych ulic przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku tego podziału". Z sentencji powyższej uchwały wynika, że dyspozycją powołanego przepisu objęte jest wydzielenie gruntów z nieruchomości objętej podziałem pod budowę jakichkolwiek nowych ulic, jeżeli ulice te są przeznaczone do obsługi działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości i są przewidziane w planie zagospodarowania przestrzennego".
W wyroku tym Sąd Najwyższy podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu powyższej uchwały Trybunału Konstytucyjnego, że przewidziany w art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. tryb pozyskiwania gruntów przez gminę jest równorzędny z wywłaszczeniem nieruchomości, wobec czego konieczna jest wąska interpretacja tego przepisu. W myśl tej reguły interpretacyjnej skutek przewidziany w art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. następuje z mocy prawa wówczas, gdy z nieruchomości podlegającej podziałowi w trybie postępowania administracyjnego zostaną wydzielone działki pod budowę nowych ulic przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku takiego podziału. Oznacza to, że w przypadku, gdy z nieruchomości takiej wydzielono działki pod rozbudowę lub modernizację ulic istniejących, decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nie wywołuje skutku, o którym mowa w przepisie art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. in fine. Oznacza to, iż zgodzić należy się z argumentacją strony skarżącej, że tryb przewidziany w art. 10 ust. 1 i 5 u.g.g.w.n miał zastosowanie tylko do budowy nowych ulic, a decyzje zmierzające do pozyskania przez gminę tą drogą gruntu na rozbudowę ulicy wydane zostały z rażącym naruszeniem przytoczonego wyżej przepisu – zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 1996 r. sygn. akt I SA 1044/95 i wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 13.04.2017r. sygn. akt II SA/Go 57/17 - dostępny CBOSA).
W tym miejscu zauważyć należy, że wedle art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. do przejścia własności konieczne było spełnienie następujących warunków: (1) podział nastąpił na wniosek właściciela nieruchomości pierwotnej, a (2) nowopowstałe działki zostały wydzielone pod budowę ulicy, przy czym (3) decyzja podziałowa musi być ostateczna. Nie ulega wątpliwości, że podział działki nr [...] przy ul. [...] – K. – [...] w P. nastąpił na wniosek W. I. i E. P., na co wskazuje zresztą sama decyzja podziałowa z dnia [...] sierpnia 1992 r. Kontrowersji nie budzi też ostateczny charakter wymienionej decyzji (okoliczność ta nie była również kwestionowana). Z akt sprawy, ani z treści decyzji Dyrektora Z. G. w P. z dnia [...] sierpnia 1992r. nr [...] nie wynika jednak jednoznacznie, czy działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...] i [...] wydzielone zostały pod budowę nowej czy tez poszerzenie istniejącej drogi.
W tym miejscu należy wskazać, że charakter decyzji wydanej w przedmiocie stwierdzenia nieważności, przesądza o tym, iż strona ma interes prawny w kwestionowaniu uzasadnienia decyzji wydanej w oparciu o przepis art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., w sytuacji gdy organ administracyjny orzekając o stwierdzeniu nieważności decyzji w całości lub w części, w uzasadnieniu decyzji odmawia wnioskodawcy uznania za rażące naruszenie prawa jednej z przesłanek wskazanych przez stronę we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W niniejszej sprawie istotą było bowiem również zbadanie, czy w analizowanej sytuacji zachodziły również inne przypadki rażącego naruszenia prawa, przewidziane w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,
W konsekwencji, majac na uwadze prezentowaną w uzasadnieniu wyroku wykładnię przepisu art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc z naruszeniem przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu nalezy wskazać, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie wadą dotknięte jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji, tym niemniej zasadnym jest jej uchylenie w całości. Na podstawie przedstawionych akt sprawy, w tym decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, nie jest bowiem możliwe ustalenie czy wydzielenie działek nr [...] i nr [...] nastąpiło pod budowę nowej czy też poszerzenie istniejącej drogi. Zasadnym jest więc uchylenie wydanej w sprawie decyzji celem przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem wykładni zawartej w wydanym w sprawie wyroku. Kolegium ponownie prowadząc postępowanie rozważy konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego wnioskowanego przez stronę we wniosku o stwierdzenie nieważności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu, w wysokości [...] zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł.), oraz kwotę stanowiącą równowartość wynagrodzenia pełnomocnika ([...] zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło