IV SA/Po 276/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 października 2007r. przy udziale sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]. /-/I. Kucznerowicz /-/D. Rzyminiak – Owczarczak /-/M. Dybowski IV SA/PO 276/07 UZASADNIENIE Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 3 pkt 17a, art. 4 ust.1, art.4 ust.2 pkt1 art.5 ust.1, art. 6 ust.1 pkt 1, art. 7 pkt 5, art. 8 pkt. 2, art. 10 ust. 1 pkt 1, art.20, art.24, art.32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006, nr 139, poz. 992 dalej ustawa o śr.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005, nr 105, poz.881 ze zm.) i art. 104 Kpa odmówiono J.K. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego i tytułu opieki nad dzieckiem w kresie korzystania z urlopu wychowawczego na K.M. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 7 pkt 5 uśr. zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, sąd zobowiązał jednego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Przepis ten wszedł w życie 1 września 2005r., tj. przed złożeniem wniosku o nabycie prawa do tego świadczenia przez J.K. J.K. odwołała się od tej decyzji wnosząc o przyznanie jej dodatku do zasiłku rodzinnego na następny okres 12-tu miesięcy. Jej zdaniem skoro zmiana przepisów nastąpiła już po nabyciu przez nią prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego to nie może to skutkować odebraniem jej tego dodatku. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy a dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 127 § 2, art. 138 §1 pkt.1 Kpa w zw. z art. 8 uśr. zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu wskazano na przepis art. 8 ustawy o śr., który stanowi, że do dodatku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Ponieważ J.K. nie ma przyznanego zasiłku rodzinnego to nie przysługuje jej także dodatek do tego zasiłku. J.K. wniosła skargę na powyższą decyzję podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu. Jednocześnie powoływała się na ochronę praw nabytych i nie działanie prawa wstecz. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Decyzją z dnia [...] [...] Prezydent Miasta przyznał Skarżącej zasiłek rodzinny na K.M. w wysokości 43 zł miesięcznie w okresie od 01.08.2004r. do 31.08.2005r. oraz dodatek do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł miesięcznie na okres od 01.08.2004r. do 31.08.2005r.. Nadto przyznano Jej dodatki od zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 170 zł miesięcznie. Świadczenia te przyznano na okres zasiłkowy od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy o śr.) W dniu 23 września 2005r. Skarżąca złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku. Przyczyną odmowy przyznania Jej prawa do zasiłku rodzinnego był fakt, iż w myśl art. 59 ust. 1a ustawy o śr. osoba samotnie wychowująca dziecko od dnia wejścia w życie ustawy zasiłek wychowawczy, uprawniona jest do 36-miesięcznego okresu pobierania tego zasiłku, nabywa prawo do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko, na które korzystała z urlopu wychowawczego od dnia wejścia w życie ustawy, przez okres 36-miesięcy, jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Zdaniem organu J.K. nie była uprawniona do zasiłku wychowawczego od dnia wejścia w życie ustawy, zatem brak było podstaw do przyznania dodatku. W wyniku odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Decyzją z dnia [...] odmówiono J.K. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na K.M. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o śr. dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką i uprawnionemu do urlopu wychowawczego nie dłużej jednak niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych. Decyzją z dnia [...] przyznano Skarżącej zasiłek rodzinny na K.M. oraz dodatek do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres zasiłkowy zgodnie z art. 3 pkt. 10 ustawy o śr. Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w przypadku Skarżącej przysługuje na okres nie dłuższy niż 24 miesiące kalendarzowe. Dodatek ten przyznano Skarżącej na okres zasiłkowy tj. okres 1 roku. Skarżąca nabyła jednak prawo do zasiłku na okres 24 miesięcy kalendarzowych. Z dniem 1 września 2005r. nastąpiła zmiana ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z wejściem w życie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej z dnia 22 kwietnia 2005r. (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm. dalej ustawa o zaliczce alimentacyjnej). Art. 27 pkt 4 ustawy o zaliczce alimentacyjnej zmienił przepis art. 7 ustawy o śr. Aktualnie przepis ten określa, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzic lub jedno z rodziców dziecka nie żyje b) ojciec dziecka jest nieznany c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone (art. 7 pkt 5 ustawy o śr.) W myśl aktualnego brzmienia przepisu art. 7 pkt 5 ustawy o śr. Skarżąca nie jest osoba uprawnioną do otrzymywania zasiłku rodzinnego, tym samym nie może ubiegać się o dodatek do tego zasiłku. Organy obu instancji zajęły takie stanowisko dokonując interpretacji treści art. 10 ust.1 pkt 1 i art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd nie podziela tego poglądu. Przyjęcie stanowiska organów administracji publicznej naruszałoby konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W ramach tej zasady równość wszystkich obywateli i grup ludności wyraża się w istnieniu odpowiednich zabezpieczeń społecznych i usług socjalnych świadczonych przez państwo. Podstawową zasadą państwa prawnego jest to, że władze publiczne działać mogą jedynie na podstawie i w ramach prawa. Wśród szczegółowych reguł wprowadzanych z art. 2 wymienia się między innymi przestrzeganie zasad poprawnego prawotwórstwa, jawność i jasność prawa. Nadto naruszono także zasadę równości wszystkich obywateli (art. 32 Konstytucji RP). Równość traktowania odnosi się do sfery stosowania obowiązujących regulacji prawnych. W precyzyjnym ujęciu oznacza to nakaz równego traktowania tych wszystkich adresatów norm prawnych, których – ze względu na przynależność do określonej klasy – uznać należy za "podobnych". Nierówne potraktowanie podmiotów przynależnych do tej samej klasy oznacza, że doszło do wprowadzenia zróżnicowania. Równość w prawie odnosi się do procesu stanowienia prawa i nakłada na prawodawcę obowiązek nadania prawu takich treści, które czynią zadość nakazowi jednakowego traktowania podmiotów (sytuacji) podobnych. W przedmiotowej sprawie Skarżąca nabyła prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Skarżąca korzystała z urlopu wychowawczego w okresie od 1 sierpnia 2004r. do 31 lipca 2007roku. Zmiana przepisów ustawy o śr. nastąpiła już po nabyciu przez Skarżącą prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania przez nią z urlopu wychowawczego. Zasadnie Skarżąca podnosi, iż nie powinna ponosić niekorzystnych skutków zmian przepisów, które nakładają dodatkowe ograniczenia. Zmiana przepisów nie może skutkować odebraniem Skarżącej prawa, które już wcześniej nabyła. Zastosowanie wobec Skarżącej zmienionej ustawy o świadczeniach rodzinnych narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa, bezpieczeństwa prawnego obywateli i ochrony praw nabytych. Podkreślić należy fakt, że gdyby dziecko Skarżącej urodziło się kilka miesięcy wcześniej to na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 maja 2004r. Skarżąca otrzymałaby dodatek w większej wysokości i to na okres trzech lat. Dlatego też sąd na podstawie art.. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa orzekł jak w sentencji. /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/M. Dybowski JH