IV SA/Po 277/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę II. zasądza na rzecz adwokat E. P.t-S. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako kpa, oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3-4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1-2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 728 ze zm.) dalej jako ustawa o pomocy społecznej, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 135 poz. 950) odmówił R. P. przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na opłacenie kosztów przejazdów do sądów w W., Z., S. W. oraz W., opłacenie podłączenia łącza internetowego wraz z opłaceniem abonamentu za jego użytkowanie, pokrycie kosztów wizyt u dietetyka, zakupu wagi do ważenia masy ciała, zakupu podręczników do nauki programów komputerowych, zakupu zeszytów formatu A4, zakupu okularów do obsługi komputera, zakupu bluzy dresowej oraz wystąpienia do Urzędu Miasta P. z poparciem starania o przydział mieszkania socjalnego. W uzasadnieniu podano, że dnia [...] lipca 2009 r. R. P. złożył wniosek o pomoc. Formy oczekiwanej pomocy zostały wymienione w załączniku do wniosku. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje kawalerkę z kuchnią i łazienką. Obecnie toczy się sprawa o eksmisję, z uwagi na nieopłacanie opłaty najmu lokalu. Wnioskodawca jest osobą zarejestrowaną w PUP, bez prawa do zasiłku. Uczestniczy w projekcie "Reintegracja społeczno-zawodowa osób zagrożonych wykluczeniem społecznym" oraz w Klubie Integracji Społecznej. Złożył wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wskazując na kłopoty zdrowotne związane z kręgosłupem, otyłością oraz depresją. Dochód netto strony w miesiącu poprzedzającym złożenie przedmiotowego wniosku wynosił 350 zł, składał się z zasiłku okresowego w wysokości 119, 25 zł oraz zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 230,75 zł i nie przekraczał kryterium dochodowego dla jednoosobowego gospodarstwa domowego, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 477 zł. Z uwagi na brak zaświadczeń potwierdzających konieczność uregulowania spraw sądowych wnioskodawca został wezwany do złożenia dokumentów z których wynikałoby, że obecność strony w którymś z powyższych sądów jest niezbędna w związku z prowadzonymi przez nie postępowaniami. W odpowiedzi wnioskodawca przedstawił jedynie oświadczenie, że w dalszym ciągu oczekuje pomocy na ten cel. Odnośnie opłacenia podłączenia łącza internetowego wraz z abonamentem za jego użytkowanie organ I instancji wskazał, że strona ma możliwość bezpłatnego dostępu do Internetu w ramach PIAP - bezpłatnych punktów dostępu do Internetu, nie jest to zatem potrzeba niezbędna. Uzasadniając odmowę przyznania pomocy na koszty wizyt u dietetyka organ I instancji wskazał, że wnioskodawca w ramach kontraktu socjalnego zobowiązał się do uczestnictwa w Klubie Integracji Społecznej, gdzie zaproponowano stronie udział w warsztatach dietetycznych prowadzonych przez specjalistę dietetyka. W ocenie organu I instancji, ponieważ świadczenia dietetyka nie są refundowane przez NFZ, powyższe zaspokaja tą potrzebę wnioskodawcy w stopniu co najmniej wystarczającym. Co do zakupu wagi łazienkowej organ podkreślił, że wnioskodawca nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego wskazującego, że ważenie się jest niezbędne w procesie leczenia. Pracownik organu ustalił telefonicznie, że w karcie pacjenta strony nie ma wpisu dotyczącego zaleceń codziennego trzykrotnego ważenia się. Poza tym strona może kontrolować masę ciała w swoim Ośrodku Zdrowia. Pomoc na zakup podręczników do nauki programów komputerowych oraz zeszytów wnioskodawca uzasadniał przystąpieniem do kursu komputerowego w ramach projektu systemowego "POMOC-AKTYWIZACJA-WSPARCIE" jednak wnioskodawca nie może ocenić, czy i jakie podręczniki oraz przybory będą potrzebne, skoro kurs się jeszcze nie rozpoczął. Jeżeli chodzi o zakup okularów do pracy przy komputerze to wnioskodawca w ciągu ostatnich miesięcy otrzymał pomoc na zakup dwóch par okularów: do czytania oraz do pisania. Strona nie jest osobą czynną zawodowo, która w codziennej pracy wykorzystuje sprzęt komputerowy. Organ ocenił, że posiadane okulary w zupełności wystarczą do uczestnictwa w kursie komputerowym. Potrzeba bluzy dresowej została zaspokojona decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. przyznającą wnioskodawcy zasiłek celowy na zakup obuwia i odzieży w kwocie 540 zł, gdzie w uzgodnieniach pomiędzy stroną a pracownikiem socjalnym zaplanowano pomoc na powyższy cel. Odnośnie pozytywnego zaopiniowania wniosku o przyznanie lokalu socjalnego organ i instancji wskazał, że jeśli zajdzie taka potrzeba, to stosowna opinia zostanie wystawiona. Od opisanej decyzji R. P. złożył odwołanie. Napisał, że generalnie nie zgadza się z treścią decyzji oraz uzasadnieniem. Podkreślił, że w nadchodzącym miesiącu tj. w listopadzie 2009 r. ponownie złoży wnioski o pomoc, które będą zawierać pełniejsze uzasadnienie tych próśb, które dotąd nie zostały przychylnie rozpatrzone. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 127, art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzono ocenę organu I instancji, że dochód strony jest niższy niż wskazane w ustawie kryterium, co oznacza spełnienie jednego z warunków przyznania pomocy. Kolegium uznało jednak zasadność argumentów organu odnośnie poszczególnych, kolejno wyliczonych oczekiwań i wskazało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza udzielanie stronie znacznej pomocy materialnej w ramach pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego oraz celowego specjalnego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz jest to świadczenie którego przyznanie uzależnione jest od tzw. uznania administracyjnego, a kontrolowana decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. P. napisał, że decyzja Kolegium jest dla niego krzywdząca. Nie spełnia jego oczekiwań i potrzeb oraz jest sprzeczna z ustawą, na którą się powołuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca świadczeń z pomocy społecznej z wniosku złożonego [...]07.2009 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy, rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak zasadnie podkreślił organ drugiej instancji, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży. Użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że od decyzji organu orzekającego zależy, czy wnioskodawcy zostanie przyznana pomoc w formie zasiłku celowego i w jakiej wysokości. Orzekając w ramach tego uznania organ administracji musi mieć na względzie, iż celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. O przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku decyduje każdorazowo organ przyznający zasiłek, biorąc pod uwagę posiadane środki finansowe, sytuację materialną wnioskodawcy oraz cel zasiłku, a także potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu działania organu. Obowiązkiem właściwych organów administracji jest "zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych" osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich żądań. Nie można również w ramach uznania administracyjnego odmówić organowi prawa do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący jest objęty stałą opieką pomocową, otrzymywał w ocenianym okresie zasiłek okresowy, zasiłki celowe i to: na zakup żywności, biletu sieciowego, odzieży i obuwia, bonów obiadowych, energię elektryczną. Świadczenia z pomocy społecznej mają zapewnić wnioskodawcy niezbędne potrzeby życiowe, natomiast nie mogą być źródłem zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb przez wnioskodawcę, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń. Osoby korzystające z pomocy społecznej winny również zdawać sobie sprawę, że jeżeli zgłaszana potrzeba w ich ocenie jest niezbędna jak w niniejszej sprawie koszty przejazdów do różnych sądów, to musi być ona uwiarygodniona i udokumentowana, uzasadniająca twierdzenie, że jest ona niezbędna. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń i w sposób racjonalnie umotywowany odniosły się do żądań wnioskodawcy, których zaspokojenia odmówiły. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. MZ