IV SA/Po 281/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P. Miładowski MB Decyzją z [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny odwołując się m.in. do postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132 poz. 1115 - dalej w sprawie wykazu chorób zawodowych) nie stwierdził choroby zawodowej: "przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym". Według ustaleń organu M. I. zatrudniona w Z. Sz. M. im. K. E. N. jako nauczyciel. Strona została zbadana w poradni Centrum Medycyny Pracy, gdzie przeprowadzono badania internistyczne, laryngologiczne, foniatryczne, pirograficzne oraz larygostroboskopię lupową. W narządzie głosu nie stwierdzono istotnych odchyleń od stanu prawidłowego. M. I. nie zgodziła się z treścią orzeczenia i złożyła wniosek o ponowne przebadanie i orzeczenie w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy. Instytut Medycyny Pracy na podstawie analizy całości dokumentacji dot. przebiegu pracy zawodowej oraz wyników przeprowadzonych badań wydał także orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W tych okolicznościach organ argumentował, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych przez przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym rozumie się guzki głosowe twarde, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, bądź wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, tymczasem przeprowadzone badania nie ujawniły obecności tego typu zmian. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. I. , która podnosiła, że lekarze leczący ją stwierdzali niedomykalność szpary głośni, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Badania w klinice foniatrii oraz w Instytucie Medycyny Pracy były przeprowadzone kiedy była wypoczęta. Odwołująca podnosiła, że podejmowany przez nią wysiłek głosowy prowadzi do uaktywnienia zmian chorobowych mających przymiot choroby zawodowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznają odwołanie decyzją z [...]nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji I-instancyjnej. Organ odwoławczy podkreślał, że za chorobę zawodową uważa się wyłącznie schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych). Z ustaleń organu wynikało, że M. I. pracowała jako nauczyciel w warunkach narażenia zawodowego na wzmożony wysiłek głosowy w latach 1961-1962 oraz 1989-2000. Rozpoznane u strony przez jednostki służby zdrowia upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych schorzenia (przewlekły prosty nieżyt krtani z tendencją do zaniku śluzówek oraz dysfonia hyperfunkcjonalna) nie mieszczą się w wykazie chorób zawodowych. Organy administracji sanitarnej są związane rozpoznaniem chorobowym umieszczonym w orzeczeniu jednostki upoważnionej i nie mają prawa do samodzielnej oceny dokumentacji prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Skoro u M. I. nie rozpoznano jednostki zawartej w wykazie chorób zawodowych to brakuje podstaw do odmiennego niż to przyjął organ I instancji orzeczenia. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. I. . Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych i art. 77 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi argumentowano, iż rozstrzygnięcie oparto na nieobiektywnych orzeczeniach lekarskich, że wbrew też twierdzeniom organu II instancji dokumentacja lekarska wskazywała na schorzenia krtani wymienione w wykazie chorób zawodowych. Ponownie skarżąca wskazywała, że badania przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego miały miejsce kiedy jej głos nie był narażony na wysiłek. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku strona skarżąca utrzymywała, że dysfonia hyperfunkcjonalna jest trwałą dysfonią w rozumieniu § 1 pkt 3 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, nie wskazując czy chodzi tu o rozporządzenie z 2002 r. czy też jak w skardze z 1983 r. W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie nie dopuściły się naruszeń, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Zgłoszenie podejrzenia u strony choroby zawodowej miało miejsce w lutym 2003 r., a więc w okresie obowiązywania rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132 poz. 1115). Tamże § 2 wyraźnie stanowi, że przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenia zawodowe). Z kolei według § 10 postępowanie w sprawie rozpoznawania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia jedynie rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życia jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Wbrew zatem twierdzeniom strony skarżącej do przedmiotowego postępowania winny mieć zastosowanie reguły wynikające z postanowień wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. Rozporządzenie to zgodnie z § 1 zawiera wykaz chorób zawodowych zawartych w załączniku. W wykazie tym w pkt 15 jako chorobę zawodową uznaje się przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat takie jak: 1) guzki głosowe twarde, 2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, 3) niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W oparciu o ten wykaz orzekały także w tej sprawie uprawnione jednostki orzecznicze obu stopni. Najpierw Centrum Medycyny Pracy, Poradnia Konsultacyjna i Chorób Zawodowych , które w orzeczeniu lekarskim [...]marca 2003 r. nr [...]stwierdziło brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Tamże wykonano badania internistyczne, laryngologiczne, foniatryczne, spirograficzne, laryngoskoboskopię lupową. Przeanalizowano także dokumentację lekarską w tym także badania przeprowadzone w Klinice Foniatrycznej, lekarzy leczących oraz wyniki wykonanych badań. Podstawą wydania orzeczenia była także ocena tzw. wywiadu epidemiologicznego. Zespół lekarzy orzekających nie rozpoznał dolegliwości, które mogłyby się mieścić w pkt 15 omawianego wykazu chorób zawodowych. W wyniku wniesionego odwołania jednostka orzecznicza II stopnia - Instytut Medycyny Pracy im. prof. d-ra med. Jerzego Nofera w Łodzi w orzeczeniu lekarskim nr [...]z dnia [...]sierpnia 2003 r. po analizie dostarczonej w sprawie dokumentacji w tym także lekarskiej oraz w następstwie przeprowadzonych badań rozpoznał u strony przewlekły prosty nieżyt krtani z tendencją do zaniku śluzówek, dysfonię hyperfunkcjonalną, nadciśnienie tętnicze i chorobę niedokrwienną serca. W ocenie Instytutu Medycyny Pracy te schorzenia nie mieszczą się w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w szczególności przewlekły prosty nieżyt krtani z tendencją do zaniku śluzówek oraz dysfonia hyperfunkcjonalna nie należą do przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem wymienionych w poz. 15 wykazu. Zdaniem zespołu orzekającego brak jest podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. W tych okolicznościach niewadliwie organ odwoławczy przyjął, że rozpoznane strony schorzenia nie mieszczą się w wykazie chorób zawodowych i nie mogą być podstawą stwierdzenia u niej choroby zawodowej. Jakkolwiek w orzecznictwie i w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych obu stopni są w istocie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, a zatem organy orzekające nie są zwolnione od obowiązku dokonania oceny takich opinii w granicach wskazanych w art. 80, to zdaniem sądu organy orzekające w tej sprawie nie naruszyły zasad procedury administracyjnej wskazujących na uchybienia art. 77 względnie 80 kpa. Jednostki służby zdrowia, które wydawały orzeczenia lekarskie w tej sprawie zapoznawały się bowiem z dokumentacją lekarską w tym także z Kliniki Foniatrii i AM oraz innych lekarzy foniatrów gdzie jednoznacznie nie wykazano by skarżąca cierpiała na schorzenia krtani wymienione w wykazie chorób zawodowych. Generalnie nie nosi cech dowolności ocena dowodu w tym także ocena opinii jednostek upoważnionych do orzekania w rozpoznaniu choroby zawodowej, która akceptuje rozwiązania, któremu inny dowód w sposób wyraźny nie przeczy. Tymczasem ma rację Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, że przy orzekaniu w tego typu sprawach organ Inspekcji Sanitarnej jest związany rozpoznaniem chorobowym umieszczonym w orzeczeniu jednostki upoważnionej, które nie stoi w opozycji z żadnym z zebranym w sprawie dowodem i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Twierdzenia strony, że dysfonia hyperfunkcjonalna mieści się pośród jednostek chorobowych wymienionych w pkt 15 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych ... nie poparta żadnym innym dowodem są gołosłowne i nie mogą być podstawą do skutecznego wzruszenia ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego, tym więcej że owo twierdzenie zostało wyraźnie wyartykułowane na rozprawie w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Nie bez znaczenia dla oceny poprawności kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia jest także i to, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznania może wystąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub nawet po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych (§ 2 ust. 2 rozporządzenia z 30 lipca 2002 r.). Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca w okresie narażenia zawodowego pracowała w Zespole Szkół Mechanicznych do [...]sierpnia 2000 r. Omawiany załącznik stanowiący wykaz chorób zawodowych określa także okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Okres ten dla chorób narządu głosu wynosi w tym wypadku 2 lata, a zatem w stosunku do strony upłynął [...] września 2002 r. Z powyżej przeto względów i naprowadzonej wyżej argumentacji, a nadto art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało pozbawioną uzasadnionych podstaw skargę oddalić. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/P. Miładowski MB