IV SA/Po 283/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M.K. będąc uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem a źródłem ich utrzymania jest emerytura wnioskodawczyni ([...] zł.) i wynagrodzenie za pracę jej syna ([...] zł.), co łącznie daje kwotę [...] zł. W oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawczyni oświadczyła, iż posiada dom o pow. [...] m2 wraz z działką o pow. [...] m2. Opisując stan majątkowy M.K. ujawniła, iż posiada samochód marki [...] z 2003r. Wnioskodawczyni w formularzu przedstawiła również zestawienie stałych wydatków miesięcznych związanych z utrzymaniem domu, z którego wynika, iż miesięcznie na prąd wydaje [...] zł., na kanalizację i wodę [...] zł., śmieci [...] zł., gaz [...] zł. Ponadto skarżąca ponosi wydatki związane z zakupem opału na zimę w ilości 4 ton oraz na leczenie w kwocie [...] zł. miesięcznie. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawców ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie pozwala na uznanie, iż znajduje się ona w takiej sytuacji aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub też ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Łączny stały dochód osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi bowiem [...] zł. Powyższa kwota, przy uwzględnieniu deklarowanych stałych kosztów utrzymania w kwocie [...] zł. oraz konieczności gromadzenia oszczędności na poczet zakupu opału na zimę oraz bieżących kosztów utrzymania dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni pozwala na opłacenie zarówno przyszłych kosztów sądowych, które mogą pojawić się w toku dalszego postępowania jak i opłacenia pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.