IV SA/Po 283/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań postanawia odmówić przyznania prawa pomocy K. Z. wniósł skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem, a źródłem ich utrzymania jest dochód wnioskodawcy z prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. i wynagrodzenie za pracę jego żony w kwocie [...]zł. Opisując swą sytuacje majątkową wnioskodawca poinformował, że posiada dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha (w tym grunty rolne i łąki) oraz maszyny niezbędne do produkcji rolnej w tym ciągniki ([...] szt.), bronę, siewnik, rozsiewacz, wagę i obsypnik. Skarżący ujawnił również posiadanie oszczędności w kwocie ok. [...] zł., którymi nie może swobodnie dysponować, gdyż przeznaczone są na zakup maszyn rolniczych, które w tym roku musi zakupić w związku z podpisaną umową o dofinansowanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż już tylko fakt posiadania oszczędności w deklarowanej kwocie ok. [...] zł., a więc w wysokości wielokrotnie wyższej niż wysokość wpisu wynoszącego [...] zł. wyklucza przyznanie wnioskowanego prawa pomocy Posiadanie tak znacznych środków finansowych pozwala bowiem sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Tym bardziej, że oprócz posiadania oszczędności, skarżący posiada także znaczny majątek nieruchomy w tym dom, gospodarstwo rolne o pow. [...] ha oraz maszyny rolnicze. W świetle powyższych danych trudno uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. W tym miejscu należy wskazać, że przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Z pierwszeństwa zaspokojenia z posiadanych zasobów w tym z oszczędności nie mogą zatem korzystać przyszłe, niewiadome co do ich ostatecznej wielkości wydatki inwestycyjne jakimi są wydatki związane z zakupem maszyn rolniczych. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest bowiem często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego uznając, iż wnioskodawca nie wykazał, aby w sprawie występowały przesłanki uzasadniające przyznanie mu wnioskowanego prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu