IV SA/Po 287/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 lipca 2009 r. sprawy ze skarg J. R. - Hurtownia Elektrotechniczna "E." w P. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2009 nr [...] oraz na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2009 nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienia /-/B.Popowska /-/I.Kucznerowicz /-/E.Makosz-Frymus Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta L. wymierzył inwestorowi J. R. – J. R. "[...]" Hurtownia E. karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego położonego w L. przy ul. F.nr [...] w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta L. w następstwie stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie o którym mowa w art. 59a ust. 2 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) wymierzył inwestorowi J.R. karę o której mowa w art. 59 f Prawa budowlanego w wysokości [...] zł. Pismami z dnia [...] lutego 2009 r. J. R. złożył zażalenia na powyższe postanowienia składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, iż w dniu [...] lutego 2009 r. listonosz doręczył do sekretariatu Hurtowni E. "E." z siedzibą w P. powyższe postanowienia. Skarżący podniósł, iż w tym czasie jedyny właściciel firmy, upoważniony jednoosobowo do jej reprezentowania i podpisywania wszystkich pism urzędowych przebywał na urlopie za granicą od dnia [...] stycznia 2009 r. do dnia [...] lutego 2009 r. w Z.. Skarżący wyjaśnił, iż wobec powyższego pracownik sekretariatu nie mógł mu doręczyć powyższych postanowień, a on nie mógł się z nimi zapoznać i złożyć stosownego środka odwoławczego. Skarżący zwrócił również uwagę, iż przed wydaniem tego postanowienia informował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż będzie przebywać na wyjeździe zagranicznym oraz że pracownik oświadczył, że stosowna decyzja zostanie wydana po jego powrocie. Zdaniem Skarżącego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło nie z jego winy, lecz na skutek niefortunnego zbiegu okoliczności. Postanowieniem z dnia [...]lutego 2009 r. [...] W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. odmówił J. R. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta L. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia [...]lutego 2009 r. [...] W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. odmówił J. R. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta L. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] W uzasadnieniu powyższych postanowień organ odwoławczy wskazał, iż w świetle postanowień art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. -dalej Kpa) uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki tj. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin oraz strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W ocenie organu o ile trzy z w/w przesłanek zostały przez stronę skarżącą spełnione, o tyle nie został spełniony warunek uprawdopodobnienia braku winy po stronie strony Skarżącej . Organ powołując się na orzecznictwo wyjaśnił, iż kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć". Ponadto organ wskazał, iż zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2008r. (sygn. akt. II SA/Po 955/08) oraz wyrokiem NSA z dnia 16 lutego 2009r. (sygn. akt. II OZ 138/09) "Nie można bowiem zaakceptować braku reprezentacji spółki podczas nieobecności prezesa zarządu jako przyczyny usprawiedliwiającej uchybienie terminu. Rolą władz spółki jest takie zorganizowanie jej funkcjonowania, aby nie dochodziło do sytuacji, w której pobyt prezesa zarządu spółki na wyjeździe służbowym powoduje brak reprezentacji spółki w tym czasie." Skargi na powyższe postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. R. wnosząc o ich uchylenie. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, iż powołane w uzasadnieniu postanowień wyroki sądów administracyjnych dotyczą spółek prawa handlowego, nie zaś osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na własny rachunek. Skarżący zwrócił uwagę, iż zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem warunkiem przywrócenia terminu jest miedzy innymi uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, przy czym wystarczy, że strona uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu, a nie udowodni brak winy. Przeszkody zaś powodujące uchybienia tego terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od wnioskodawcy oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Skarżący, w ślad za wnioskiem o przywrócenie terminu podniósł, iż w okresie doręczenia postanowień o wymierzeniu grzywny , jako jedyny właściciel firmy, upoważniony jednoosobowo do jej reprezentowania i podpisywania wszystkich pism urzędowych, przebywał na urlopie za granicą w Z.. Ponadto Skarżący podniósł, iż zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o tym, że będzie przebywać na wyjeździe zagranicznym oraz że pracownik tego organu oświadczył mu, iż stosowna decyzja zostanie wydana po jego powrocie. Skarżący wyjaśnił, iż bezpośrednio po powrocie z wyjazdu zapoznał się z treścią postanowień i podjął decyzję o złożeniu zażalenia. Jednocześnie stwierdził, że w dniu [...] lutego 2009 r. upłynął siedmiodniowy termin do złożenia tego zażalenia i dlatego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący podniósł również, iż nie mógł przewidzieć, że podczas jego nieobecności skierowana zostanie do niego decyzja o wymiarze kary, ani co do zasady, ani też po do jej wysokości. Ponadto Skarżący zwrócił uwagę, iż w prowadzonej przez niego hurtowni jako jej właściciel tylko on jest uprawniony do podejmowania decyzji o zaskarżeniu ewentualnych orzeczeń organu. Skarżący podniósł, iż gdyby był pouczony o możliwości nałożenia kary to mógłby podjąć kroki upoważniające inną osobę do ewentualnego zaskarżenia takiej decyzji. Ponadto Skarżący wskazał, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. W tym konkretnym przypadku, w ocenie Skarżącego, w jego postępowaniu nie można dopatrzyć się nawet niedbalstwa, a co za tym idzie zaskarżona decyzja winna być uchylona. Zaistniała bowiem taka okoliczność, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, co uzasadnia brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą odmiennie niż spółki prawa handlowego, nie może powołać szczególnego pełnomocnika jakim jest prokurent zastępujący organ tej spółki we wszystkich sprawach związanych z prowadzeniom przedsiębiorstwa, którego zakres działania jest ustawowo określony. W odpowiedzi na skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej Ppsa) połączył sprawę o sygn. akt IV SA/Po 289/09 ze sprawą o sygn. akt IV SA/Po 287/09 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je dalej pod sygn. akt IV SA/Po 287/09. Na rozprawie w dniu 23 lipca 2009 r. pełnomocnik Skarżącego, w ramach złożonych wyjaśnień wskazał m.in., iż: skarżący na czas swej nieobecności ustanowił pełnomocnika w osobie jego syna celem zastąpienia go przy prowadzeniu działalności gospodarczej, przy czym udzielone pełnomocnikowi umocowanie ograniczało go do podejmowania decyzji w sprawach o wartości nie przekraczającej kwoty 5.000 złotych. Ponadto pełnomocnik oświadczył, iż osoba która odebrała w imieniu skarżącego przedmiotowe postanowienia PINB –P. B. jest pracownikiem sekretariatu w firmie Skarżącego upoważnionym do odbioru wszelkiej korespondencji oraz że Skarżący był w pracy w dniu [...] lutego 2009 r. i najprawdopodobniej w tymże dniu zapoznał się z ww. postanowieniami PINB. W dniu 24 lipca 2009 r. do Sądu wpłynęło oświadczenie Skarżącego, w ramach którego potwierdził on, iż przeprowadził rozmowę z W. K. -Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w L., w trakcie której poinformował go o swoim wyjeździe za granicę. Ponadto Skarżący oświadczył, iż w trakcie tej rozmowy K. oświadczył, iż do czasu jego powrotu z urlopu nie zostanie wydana żadna decyzja administracyjna w jego sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. W ocenie Sądu postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 58 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 Kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 i § 2 Kpa należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem, aby przywrócić termin należy uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli Skarżącego i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przewrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W judykaturze przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła sama przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Sądu, wydając zaskarżone postanowienie, organ naruszył jak już była mowa wyżej art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, gdyż nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności na które Skarżący powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 Kpa instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosowne postanowienie z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Wskazać należy, iż we wniosku o przywrócenie terminu Skarżący wskazał, że przed wyjazdem na urlop poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o planowanym urlopie oraz że Inspektor w odpowiedzi na powyższe oświadczył, że do czasu jego powrotu w sprawie nie będą wydawane żadne decyzje. W niniejszej sprawie organ nie podjął żadnych działań mających na celu ustalenie czy w przedmiotowej sprawie Skarżący faktycznie został poinformowany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o tym, iż do czasu jego powrotu z urlopu nie zostanie wydana żadna decyzja administracyjna. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż art. 9 Kpa ustanawia podstawową zasadę ogólną postępowania administracyjnego, w myśl której organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Co istotne, naruszenie w/w zasady przez organ prowadzący postępowanie nie może niekorzystnymi skutkami obciążać strony, która zastosowała się do błędnych poleceń lub wskazań organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1995 r., III SA 1054/94, publ. Monitor Podatkowy 1995/9/278). Zatem w niniejszej sprawie istotne jest ustalenie czy Skarżący faktycznie uzyskał informację, iż w czasie jego pobytu za granicą organ nie podejmie żadnych rozstrzygnięć oraz czy ta informacja miała wpływ na podjęte przez Skarżącego decyzję np. w postaci nie ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia jego spraw na okres jego nieobecności. Co prawda w orzecznictwie wskazuje się, iż w sytuacji gdy toczy się postępowanie, to strona planując swój wolny czas powinna zabezpieczyć się na wypadek otrzymania pod jej nieobecność korespondencji, na którą trzeba będzie odpowiedzieć w zakreślonym terminie pod rygorem ujemnych skutków procesowych oraz że nie dochowanie należytej staranności w zabezpieczeniu właściwej reprezentacji firmy przesądza o możliwości postawienia zarzutu niedbalstwa jej właścicielowi, to jednakże w niniejszej sprawie należy ustalić czy powyższe zaniechanie nie zostało wywołane w skutek uzyskania informacji, iż w trakcie nieobecności Skarżącego nie będą podejmowane decyzje. W tym miejscu wskazać należy, iż obywatel ma prawo działać w zaufaniu do organu administracji publicznej, który na mocy art. 8 Kpa obowiązany jest do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W konkluzji należy stwierdzić, iż orzekanie przez organ odnośnie przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności, które przy orzekaniu należało wziąć pod uwagę. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżone postanowienia należało wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpoznając sprawę ponownie organ, uwzględniając wyżej poczynione uwagi, podejmie stosowne kroki mające na celu ustalenie okoliczności na które Skarżący powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa należało orzec jak w sentencji. Art. 152 Ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter uchylonego orzeczenia. /-/E.Makosz-Frymus I-I I. Kucznerowicz /-/B. Popowska Za nieobecnego Sędziego /-/ B.Popowska jf