IV SA/Po 289/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 03 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus WSA/wyr.1-sentencja wyroku IV SA/Po 289/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania P.S. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2008r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i spłatę zadłużenia czynszowego, utrzymało decyzję w mocy. Pismami z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz [...] stycznia 2008 r. P.S. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] stycznia 2008 r. sprecyzował wniosek, stwierdzając, że wnosi o przyznanie środków na zakup żywności i spłatę zadłużenia czynszowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezydent Miasta Kalisza (Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej) na podstawie art. 2 ust 1, art. 8 ust 1 pkt. 3, art. 8 ust 12, art. 17 ust 2 pkt. 1, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. nr 64, poz. 593 ze zm..) i § 1 pkt.1 i lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (to jest w listopadzie i grudniu 2007 r.), dochodem rodziny skarżącego był zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, zasiłek rodzinny na syna w kwocie [...] zł, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie [...] zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł oraz renta skarżącego w kwocie [...] zł. Wysokość renty wynikającej z przyznanego skarżącemu wyrównania za okres od [...] listopada 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. ([...] zł) organ wyliczył w oparciu o art. 8 ust. 3 i art. 8 ust. 12 ustawy. Po odliczeniu zaliczek na podatek dochodowy ([...] zł), składki na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł) wyrównanie to wyniosło [...] zł (miesięcznie [...] zł). Mając na względzie powyższe organ ustalił, że dochód rodziny P.S. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust 1 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej i w § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r., które dla rodziny wynosi 702 zł. Zdaniem Prezydenta Miasta pomoc społeczna przysługuje osobom które wykorzystują własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a mimo to nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych. Tymczasem P.S. bez uzasadnionej przyczyny odmawiał przyjmowania wyrównania świadczenia rentowego za okres od listopada 2007 r. do stycznia 2008 r., a ze świadczenia tego mógł zaspokoić potrzebę zakupu żywności i spłatę zadłużenia czynszowego. W odwołaniu od decyzji P.S. wniósł o przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Skarżący wskazał, że organ oparł decyzję na nieaktualnych ustaleniach faktycznych. Ponadto skarżący podał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. odmówił mu prawa do wypłaty renty za okres od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2008 r., a tym samym nie ma on żadnych środków zdeponowanych na koncie ZUS. Utrzymując decyzję w mocy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej – w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zdaniem organu dochód wynikający ze świadczenia rentowego, jakie przysługiwało zainteresowanemu w okresie od [...] listopada 2007 r. do [...] stycznia 2008 r., został ustalony prawidłowo. Powołując się na treść wyroku z dnia 17 stycznia 2008r. sygn. akt IV SA/Po 807/07 wskazał, iż skarżący bez uzasadnionej przyczyny odmawiał przyjmowania renty z tytułu częściowej, a od listopada 2007 r., całkowitej niezdolności do pracy, co w konsekwencji uznano za marnotrawstwo własnych zasobów finansowych uzasadniające w oparciu o art. 11 ustawy o pomocy społecznej – odmowę przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Fakt braku przysporzenia majątkowego w dochodzie rodziny skarżącego w postaci odmowy przyjęcia świadczenia rentowego nie może stanowić o tym, że powyższy składnik majątkowy ulega wykluczeniu z dochodu rodziny. W skardze P.S. wskazał, że odmówiono mu udzielenia pomocy finansowej, opierając ustalenia faktyczne na nieprawdziwych informacjach, jakoby posiadał on środki finansowe na koncie ZUS. Podał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w K. (sygn. akt [...]) zmieniono decyzję ZUS w ten sposób, że ustalono mu prawo do wypłaty świadczenia rentowego za październik, listopad, grudzień 2007 r. oraz styczeń 2008 r. W jego ocenie skarżącego organ zajął się jego sprawą w sposób wybiórczy i bez należytej rzetelności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Świadczenie to służy w szczególności na pokryciu części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału i odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Kryterium to wynosi 351 zł na osobę w rodzinie, a w przypadku rodziny sumę kwot kryterium (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950). W przypadku skarżącego przyznanie zasiłku celowego jest zatem uwarunkowane kryterium dochodowym w wysokości 702 zł (2 x 351 zł). Z akt sprawy wynika, że dochód rodziny skarżącego przekraczał tę kwotę. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów (w tym przypadku rodziny skarżącego) z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i kwotę alimentów. Do kwoty miesięcznego dochodu dolicza się dochody uzyskane jednorazowo (za dany okres) i proporcjonalnie przypadające na miesiąc. W sprawie jest bezsporne, że dochodem rodziny skarżącego był zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, zasiłek rodzinny na syna w kwocie [...] zł, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Jako dochód rodziny potraktowano także przyznaną skarżącemu rentę w kwocie [...] zł. Skarżący zakwestionował możliwość wliczenia tego składnika do dochodu. W toku postępowania, jak i w skardze podnosił, że świadczenie rentowe objęte było egzekucją komorniczą i zostało (na jego wniosek) wstrzymane. Wskazywał także na okoliczność, że egzekucja z przyznanych mu świadczeń prowadzona jest z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu zarzutów skarżącego nie można uwzględnić. Wysokość renty wynikającej z przyznanego skarżącemu wyrównania za okres od [...] listopada 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. ([...] zł) należało przypasać proporcjonalnie do miesięcy za jakie przysługiwała (art. 8 ust. 3 i art. 8 ust. 12 ustawy). Po odliczeniu zaliczek na podatek dochodowy ([...] zł), składki na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł) wyrównanie to wyniosło [...] zł, co dawało skarżącemu miesięcznie [...] zł dochodu (w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej). Wbrew zarzutom skarżącego, świadczenia rentowego nie można było wyłączyć z dochodu rodziny. Renta została bowiem skarżącemu przyznana i należało ją postrzegać jako posiadanie innych środków utrzymania. Dobrowolne wyzbywanie się przysługujących dochodów można uznać za marnotrawstwo własnych zasobów finansowych - a w rozpatrywanej sytuacji - nadto za brak współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji, mogące uzasadnić - w oparciu o art. 11 ustawy o pomocy społecznej, odmowę przyznania świadczeń z pomocy społecznej (wyrok z dnia 22 września 1999, I SA 714/99, publ. Lex nr 48598). Skarżący w pierwszej kolejności powinien realizować swe potrzeby z przysługującej mu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, dopiero w dalszej kolejności - jeśli rodzina skarżącego nadal będzie znajdować się w trudnej sytuacji, może skorzystać ze świadczeń z pomocy społecznej. Uzupełniający charakter świadczeń z pomocy społecznej wyklucza korzystanie z nich przez osobę dobrowolnie rezygnującą z przysługującej jej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Dokonując kontroli legalności decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełniał również warunków do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Świadczenie to przysługuje w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. P.S. przyznano tymczasem szereg świadczeń, w tym rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a ich suma przekraczała znacząco kryterium dochodowe rodziny dla celów przyznania świadczeń. Pogorszenie sytuacji materialnej skarżącego (dające asumpt do złożenia wniosku) pozostawało natomiast w związku z dobrowolną odmową przyjęcia przez niego renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jakkolwiek z materiału sprawy można wywnioskować, że odmowa ta uzasadniona była obawą ściągnięcia części należności przez komornika, to jednak nie dawało to podstawy do twierdzenia, że wobec skarżącego zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, o jakich mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej (de facto skarżący mógł odebrać należność z tytułu renty, tym bardziej, że egzekucji podlegała tylko jej część). Sąd zaznacza też, że spłata zadłużenia czynszowego, które obejmował wniosek skarżącego, nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2007, s. 163). W na załączniku do pisma z dnia [...] września 2008 r. P.S. zawarł notatkę, iż wyrok z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...] został zaskarżony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Okoliczność ta nie mogła stanowić jednak podstawy do uwzględnienia skargi, bowiem do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie przedstawił wyroku, z którego wynikałoby że wyrok z dnia [...] czerwca 2008 r zmieniono lub uchylono. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Sąd uchyla decyzję, jeżeli orzeczenie sądu, w oparciu o które wydano zaskarżoną decyzję, zostało uchylone lub zmienione. Natomiast sam fakt toczącego się przed innym sądem postępowania w odniesieniu do decyzji o przyznaniu świadczenia rentowego nie daje podstawy do uchylenia decyzji w przedmiocie zasiłku celowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus MZ