IV SA/Po 29/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-06-02
Skład orzekający: Bożena Popowska, Ewa Makosz-Frymus, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy montaż kraty w części piwnicznej budynku wielorodzinnego, który znajduje się na granicy trzech odrębnych nieruchomości, stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, jeśli nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego od fundamentu do dachu i istnieją wspólne instalacje?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Organ ten nie odniósł się do materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, który wskazywał na istnienie jednego budynku, a zamiast tego oparł się na twierdzeniach strony odwołującej bez ich weryfikacji. Niewłaściwe ustalenia faktyczne doprowadziły do błędnej kwalifikacji prawnej budynku i montażu kraty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej demontaż kraty w piwnicy. Organ I instancji uznał montaż kraty za przebudowę naruszającą przepisy przeciwpożarowe. Organ II instancji umorzył postępowanie, uznając, że montaż kraty nie zmienił parametrów użytkowych budynku i że istnieją trzy odrębne budynki. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi II instancji naruszenie przepisów Kpa i Prawa budowlanego, w tym błędną interpretację pojęcia wspólnoty mieszkaniowej i budynku, a także nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu i zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. N. [...] w O. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej ul. N. [...] w O. kwotę 500 złotych ( pięćset ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. WSA/wyr.1-sentencja wyroku
IV SA/Po 29/10
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. Nr 156 z 2006r. poz. 1118 z późn. zm. – dalej – Prawo budowlane) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. Nr 98 z 2000r. poz. 1071 z późn. zm. – dalej Kpa), nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. N. [...], [...] O. doprowadzenie budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego przy ul. N. [...], [...] i [...] w O. do stanu poprzedniego poprzez demontaż znajdującej się w części piwnicznej na granicy nieruchomości dz. nr [...] i dz. nr [...] w/w budynku kraty w terminie do dnia 31 sierpnia 2009 roku.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w związku z pismem Pani I.M. – członka Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. N. [...] w O., inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wraz z przedstawicielem Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Z. dokonali kontroli budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego przy ul. N. [...], [...],[...] w O. stwierdzając, iż w piwnicy budynku zamontowano kratę na granicy nieruchomości dz. nr [...] i dz. nr [...] przy ul. N. [...] i [...]. Prace związane z montażem kraty w w/w budynku wielorodzinnym zostały zrealizowane w 19.05.2009r. W wyniku wykonanych robót budowlanych doszło do zmiany parametrów użytkowych budynku wielorodzinnego, co w myśl przepisu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane stanowi przebudowę. W razie prowadzenia robót budowlanych polegających na przebudowie obiektu budowlanego bez wymaganego prawem pozwolenia organ nadzoru budowlanego obowiązany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Roboty budowlane, które zostały wykonane w już istniejącym budynku powinny być realizowane zgodnie z zobowiązującymi na czas ich realizacji przepisami budowlanymi. Wobec powyższego przedmiotowa przebudowa winna być zgodna z przepisami o ochronie przeciwpożarowej. Przedmiotowy budynek stanowi jedną strefę ZLIV i nie ma możliwości rozdzielenia budynku na trzy strefy. Organ przytoczył treść §233, 234 i 235 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. nr 75 poz. 690 – dalej rozporządzenie), dotyczących wydzielenia strefy pożarowej w budynku. W tym świetle organ stwierdził, że zamontowana krata w przejściu piwnicznym nie powoduje oddzielenia segmentów budynku, stanowi tylko utrudnienie dla części użytkowników budynku. Organ nadzoru budowlanego, po dokonaniu analizy zastanego stanu faktycznego stwierdził, że w/w przebudowa narusza przepisy ochrony przeciwpożarowej.
W odwołaniu od decyzji, wniesionym w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. N. nr [...] w O., jej pełnomocnik zarzucił skarżonej decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 §1 – Kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszne interesy właścicieli lokali nieruchomości przy ul. N. [...]; naruszenie art. 3 pkt 2 , art. 3 pkt 7a i §210 rozporządzenia, a także naruszenie art. 6 ustawy o własności lokali, poprzez niewłaściwą interpretację pojęcia wspólnoty mieszkaniowej. W uzasadnieniu zarzucono, że organ I instancji nie podjął jakichkolwiek działań w celu wyjaśnienia kwestii statusu prawnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, w przeszłości (przed przystąpieniem do sprzedaży poszczególnych lokali) stanowiącego jedną całość, w sensie własnościowym, w skład którego wchodziły 3 klatki o nr [...], [...] i [...]. Odwołująca wyjaśniła, że przedmiotowy budynek został przygotowany do sprzedaży przez dotychczasowego właściciela w taki sposób, iż w granicach wyznaczonych poszczególnymi klatkami powstały odrębne nieruchomości o nr [...], [...] i [...]. Po dokonanej sprzedaży, zgodnie z uchwałą właścicieli, powstały trzy niezależne wspólnoty mieszkaniowe. Zgodnie z art. 6 o własności lokali, Wspólnota Mieszkaniowa to ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Wskazano też, że organ błędnie zinterpretował pojęcie budynku. Zdaniem odwołującej, budynek Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. N. [...] w O., zgodnie z zapisem w akcie notarialnym sprzedaży, jest budynkiem wielomieszkaniowym nr [...] o pow. użytkowej [...] m2, w skład którego wchodzi 11 lokali mieszkalnych i spełnia wszystkie wymogi ustawowej definicji pojęcia budynku, albowiem jest obiektem budowlanym, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Ponadto wskazano, iż § 210 rozporządzenia określa, że części budynku wydzielone ścianami oddzielenia przeciwpożarowego w pionie od fundamentu do przykrycia dachu - mogą być traktowane jako odrębne budynki. Również montaż przedmiotowej kraty nie spowodował zmiany parametrów użytkowych budynku N. [...] , a więc uzasadnienie organu, że w wyniku wykonanych robót budowlanych doszło do zmiany parametrów użytkowych budynku wielorodzinnego, jest niezasadne.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 104 § 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonej przy ul. N. [...] w O., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy potwierdził ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, w tym wynikające z protokołu kontroli oraz z informacji Starosty Złotowskiego ( "w latach 1990-2008 (nie wydano pozwolenia na budowę oraz nie _wydano zgody na roboty budowlane związane z montażem kraty na korytarzu piwnicy budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. Niepodległości [...] w O."). Nadto organ odwoławczy wskazał, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od ustaleń dotyczących zakwalifikowania jako przebudowy (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego) wykonanych prac związanych z montażem kraty w części piwnicznej budynku mieszkalnego posadowionego przy ul. Niepodległości [....] w O. na granicy działek nr [...] i [...], gdyż konsekwencją dokonanej kwalifikacji było postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji w trybie przepisów art. 51 prawa budowlanego. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podzielił oceny dokonanej przez organ I instancji. Uwzględniając definicje "przebudowy" ("wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji"), organ uznał, iż wykonanie na granicy działek kraty nie spowodowało zmiany parametrów technicznych istniejącego budynku, ani tym bardziej nie spowodowało zmiany jego parametrów użytkowych. Organ II instancji stwierdził też, że chociaż wizualnie wielorodzinny budynek mieszkalny stanowi jedną całość, to prawnie są to trzy odrębne budynki istniejące na trzech różnych nieruchomościach (tzn. działkach o nr [...], [...] i [...]), a w każdym z nich funkcjonuje inna Wspólnota Mieszkaniowa. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że wykonanie przedmiotowej kraty na granicy działek jest po prostu ograniczeniem przez jedną Wspólnotę Mieszkaniową dostępu członkom dwóch pozostałych Wspólnot Mieszkaniowych do części (tj. piwnicy) będącego jej własnością budynku (tj. budynku posadowionego na działce nr [...], położonej przy ul. N. [...] w O.). Ograniczenie to nie może być jednak w żaden sposób utożsamiane ze zmianą parametrów użytkowych któregokolwiek z tych budynków, ponieważ ich właściciele mają nadal pełen dostęp do piwnic poszczególnych budynków (w przypadku budynków posadowionych przy ul. N. [...] i [...] chodzi o dostęp z klatek schodowych od strony tej ulicy).
Pomimo tego - zdaniem organu odwoławczego - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. zasadnie wszczął z urzędu i przeprowadził postępowanie administracyjne, gdyż zachodziła potrzeba ustalenia czy montaż tej kraty nie spowodował zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia (art. 50 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego). Chodzi tu o ewentualne naruszenia przepisów techniczno-budowlanych dotyczących bezpieczeństwa pożarowego, a zawartych w dziale VI, a w szczególności w rozdziale 4 tego działu "Drogi ewakuacyjne". Na ich tle organ odwoławczy stwierdził, że wykonanie owej kraty nie było wykonaniem ściany oddzielenia przeciwpożarowego, a jej montaż - stanowiąc "tylko utrudnienie dla części użytkowników budynku" - nie spowodował naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, w których określone zostały wymogi dotyczące dróg ewakuacyjnych z budynku. Wykonanie kraty nie ograniczyło w żaden sposób możliwości ewakuacji z pomieszczeń piwnic trzech budynków w bezpieczne miejsce na zewnątrz tych budynków (§ 236 pkt 1 rozporządzenia), gdyż każdy z tych obiektów budowlanych ma przecież klatkę schodową spełniającą te wymogi. W związku z powyższym, organ II instancji stwierdził, że nie nastąpiło naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, które z jednej strony pozwalało by zakwalifikować montaż przedmiotowej kraty jako przebudowę (zmiana parametrów technicznych istniejącego budynku), a z drugiej - powodując zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia - uzasadniało by wydanie przez organy nadzoru budowlanego nakazów w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 albo 2 prawa budowlanego. Tym samym nie zaistniały podstawy do wydania nakazów, jak w decyzji I instancji, a zatem postępowanie to stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.) i jako takie winno być ono umorzone. Ponieważ jednak zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. (sygn[...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. takie obowiązki nałożył (art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego), to na organie odwoławczym ciążył obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Od powyższej decyzji, skargę do WSA w Poznaniu wniosła Wspólnota Mieszkaniowa Ul. N. [...] w O. Skarżąca wniosła o: 1/ ponowne rozpatrzenie sprawy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty, tj. podtrzymanie decyzji PINB w Z., 2/ a w razie niepodjęcia autokontroli, skierowanie niniejszego odwołania wg właściwości do sądu administracyjnego. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 i art. 3, art.75, art. 76 §3, art. 77 § 1 oraz art. 86 i 107 § 3 – Kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszne interesy i bezpieczeństwo właścicieli lokali nieruchomości przy ul. N. [...], [...] i [...]; naruszenie art. 3pkt l i2 oraz art.3pkt.7a Prawa budowlanego oraz §116.1§ 183.1 pktl) §185.1§210 rozporządzenia, a także naruszenia art. 6 ustawy o własności lokali wobec błędnej interpretacji wspólnoty mieszkaniowej. W uzasadnieniu, skarżonej decyzji zarzucono głównie odmówienia wiary dowodu z oględzin inspektorów PINB w Z, ustalających stan faktyczny, na podstawie którego stwierdzono zmianę parametrów użytkowych budynku, na rzecz wprowadzającego w błąd oświadczenia strony przeciwnej, poświadczającej nieprawdę, iż każda z trzech zabudowanych nieruchomości tj. N. [...], [...] i [...] spełnia wymogi ustawowej definicji budynku, co całkowicie zamazuje stan faktyczny i wprowadziło WINB w błąd, który był główną podstawą wydania tej sprzecznej z prawem decyzji. Skarżąca wyjaśniła, że pełnomocnik Wspólnoty ul N. [...] w O. powołała się na błędny zapis z aktu notarialnego. Skarżąca zaprzeczyła, że trzy sąsiadujące ze sobą nieruchomości N. [...] [...] i [...] zabudowane są trzema samodzielnymi budynkami, spełniającymi definicję budynku w świetle ustawy Prawo Budowlane, a więc wydzielone z przestrzeni za pomocą przeciwpożarowych przegród budowlanych w pionie od fundamentu aż po dach.
Skarżąca podała, że w 1989r., w wyniku podziału zabudowanej jednym budynkiem działki nr.[...] na działki [...], [...] i [...], doszło do wydzielenia trzech nieruchomości, jednak nigdy nie dokonano podziału budynku tak, by rozdzielały go od fundamentów aż po dach ściany przegród przeciwpożarowych. W kondygnacji parteru i piwnicy oraz ponad dachem brak tych przegród. Przegród tych nie da się postawić bez uprzedniego rozdzielenia instalacji wodno-kanalizacyjnej i elektrycznej ( dowód-zał. Nr. 1 faktury za energię elektryczną na wspólny dla trzech nieruchomości licznik znajdujący się na nieruchomości N. [...] i rozliczane później notą na dwie pozostałe Wspólnoty korzystające z tej samej wspólnej instalacji, tablicy rozdzielczej i licznika ), które to nadal pozostają wspólne dla trzech nieruchomości. Podsumowując Skarżąca stwierdziła, że zarówno brak trwałego wydzielenia ścianami oddzielenia przeciwpożarowego przez wszystkie kondygnacje na granicy nieruchomości jak i brak samodzielności poszczególnych części budynku odnośnie wyposażenia we własne instalacje wodno-kanalizacyjne i elektryczne sprawia, że mamy do czynienia z jednym budynkiem posadowionym na trzech nieruchomościach, przy czym każda nieruchomości jest w posiadaniu innej wspólnoty. Dodano, iż nie jest to stan prawidłowy, ale niestety faktyczny, co generuje wiele problemów i jest przedmiotem postępowań sądowych.
W kontekście powyższego, Skarżąca jako nielogiczne uznała stanowisko organu odwoławczego, iż są to trzy odrębne budynki i jednoczesne twierdzenie w uzasadnieniu decyzji WTNB, że: "wykonanie owej kraty nie było wykonaniem ściany oddzielenia przeciwpożarowego". Gdyby budynki posiadały osobne instalacje i były samodzielne i wydzielone trwałymi ścianami p.poż, to postawienie kraty mijałoby się z celem i byłoby bez znaczenia i niezauważalne dla sąsiadów. Konkludując, Skarżąca stwierdziła, że żadna z tych trzech nieruchomości nie jest zabudowana budynkiem w świetle definicji prawa budowlanego o czym naocznie mogli się przekonać inspektorzy z PINB w Z. podczas oględzin. Tablica rozdzielcza wspólnej instalacji elektrycznej, do której właściciele lokali wszystkich trzech wspólnot powinni mieć dostęp w świetle przepisów rozporządzenia - §183.1 znajduje się w nieruchomości N. [...], zaś zawory wody i wodomierze, do których także powinien być - zgodnie w w/w rozporządzeniem - §116.1 swobodny dostęp, znajdują się w nieruchomości N. [...]. Stąd wniosek, że postawienie owej kraty jest zmianą parametrów istniejącego budynku posadowionego na trzech | nieruchomościach, gdyż ogranicza dostęp do tablicy rozdzielczej wspólnej instalacji elektrycznej i zaworów oraz wodomierzy wspólnej instalacji wodno- kanalizacyjnej. Brak dostępu do tablicy i zaworów powoduje zagrożenie w razie zalania lub pożaru. Na potwierdzenie tego stanowiska, Skarżąca załączyła decyzję odmowną Starosty Powiatowego w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej w N. [...] z uwagi na to, że chciano zaopatrzyć w gaz z sieci gazowej tylko część budynku, jakim jest nieruchomość N. [...]. Skarżąca dodała, że rozdzielenie tego budynku, posadowionego na trzech nieruchomościach, na trzy samodzielne budynki wyposażone we własne instalacje i wydzielone z przestrzeni ścianami p.poż, było przedmiotem sprawy ugodowej w sprawie uregulowania stanu prawnego nieruchomości prowadzonej przez SR w Z. sygn. Akt. [...] z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej N. [...]. Pozwanymi była Gmina i małżonkowie R i F D. oraz małżonkowie E i B G., będący członkami Wspólnoty Mieszkaniowej N. [...], gdyż z uwagi właśnie na brak ściany na granicy działki kondygnacji parteru, bezumownie zajmują 108m naszej nieruchomości tj. N. [...]. Do ugody jednak nie doszło; Gmina odmówiła rozdzielenia budynku posadowionego na trzech nieruchomościach na trzy budynki. Dodano też, iż w pewnym sensie kontynuacją tej sprawy jest obecnie tocząca się sprawa w sądzie Apelacyjnym w Poznaniu Sygn. akt: [...] i dopiero rozstrzygnięcie w tej sprawie da nam możliwość rozdzielenia instalacji i postawienia ścian oddzielenia p.poż. od fundamentów aż po dach. Do tego czasu wszelkie odgradzanie się nie może mieć miejsca, gdyż jest zagrożeniem wobec braku dostępu do zaworów wody i tablicy rozdzielczej a także dostępu do pompy zamontowanej w naszej nieruchomości N. [...], która obsługuje trzy nieruchomości tj. cały budynek w zakresie usuwania i napływających do piwnicy wód gruntowych. Dopiero rozdzielenie wspólnych instalacji i wydzielenie ścianami p.poż sprawi, że na trzech nieruchomościach będą trzy budynki, a krata czy ściana nie będzie zmianą parametrów, gdyż nie będzie odcinała dostępu do zaworów i tablicy rozdzielczej. Na dowód przeciwko treści dokumentu (aktu notarialnego), na jaki powołała się pełnomocnik Wspólnoty ul. N. [...], załączono korespondencję w tej sprawie w tut. Urzędem Miasta. zał. nr 3 i 4 do skargi). Wspólne instalacje elektryczne sprawiają, że cały budynek stanowi jedną strefę ZL. Skarżąca nie zgadza się zatem z argumentacją Inspektora WINB, że Nieruchomości N. [...],[...] i [...] stanowią jeden budynek tylko wizualnie; jest to jeden budynek w świetle prawa. Nadmieniono także, że przepisy prawa budowlanego odnoszą się do budynków, a nie do nieruchomości; w świetle ustawy Prawo Budowlane nie ma znaczenia, czy nieruchomość zabudowana jest jednym budynkiem, kilkoma budynkami, czy częścią budynku. Przepisy stosowane są w odniesieniu do budynków i sprawa nieruchomości nie ma dla tych przepisów specjalnego znaczenia. Także bez znaczenia dla przepisów rozporządzenia jest fakt, na ilu nieruchomościach znajduje się budynek i kto jest właścicielem jego poszczególnych części; budynek ma spełniać określone wymogi. Zaznaczono również, że przy sprzedaży lokali wymagane jest zaświadczenie o samodzielności lokali; żaden przepis prawa nie wymaga natomiast, by przy sprzedaży przedłożyć zaświadczenie o samodzielności budynku. Przytoczono też treść art. 46 § 1Kodeksu cywilnego: "Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności."
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.- dalej ppsa). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- obowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd porównuje treść dekodowanej przez organ normy prawa z ustalonym przez ten organ stanem faktycznym. Z naruszeniem prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym stanie faktycznym została zastosowana błędna subsumcja prawa tj. organ nie zastosował przepisu, który winien był zastosować lub też dokonał wadliwej wykładni zastosowanego prawa. Z naruszeniem prawa procesowego mamy w szczególności do czynienia, gdy organ procesowy pomija istotne okoliczności, które w świetle prawidłowo dekodowanej normy prawa materialnego i normy prawa procesowego, są znaczące dla rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie Sąd potwierdza trafność argumentacji zawartej w skardze, wskazującej na wady decyzji II instancji.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podjął decyzję na podstawie art. 138 § 1 pk1 2 Kpa. W związku z powyższym podnieść należy, iż granice postępowania odwoławczego generalnie wyznaczają zasady ogólne postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej, zasada praworządności i zasada dwuinstancyjności. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa wynika, że na organ odwoławczy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym do zastosowania art. 136 Kpa, a więc uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 140 Kpa w postępowaniu odwoławczym, w sprawach nie uregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Oznacza to dla organu odwoławczego, w myśl art. 136 Kpa, obowiązek podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc także dopuszczenia nowych dowodów, jeżeli przyczyniają się do wyjaśnienia sprawy. Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, nie może poprzestać na kontroli decyzji organu I instancji, lecz jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć merytorycznie sprawę. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. (m. in. B Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck 2004, wyd. 6-te, s. 96). Jeżeli w toku postępowania organ dochodzi do ustaleń odmiennych od organu I instancji, to musi wykazać na jakiej podstawie.
Przenosząc powyższe na płaszczyznę niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, że organ II instancji pierwsze błędy popełnił na etapie dokonywanych ustaleń faktycznych. Te z kolei zaważyły na prawnej kwalifikacji budynku przy ul. N. [...], [...] i [...], zamieszkiwanego przez trzy Wspólnoty. Niewłaściwe ustalenia miały swoje źródło w braku pełnego rozpoznania przez organ odwoławczy zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego i nadaniu wagi niepopartym dowodami twierdzeniom zawartym w odwołaniu, bez ich weryfikacji w uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym.
W niniejszej sprawie, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż przy ul. N. [...], [...] i [...], posadowione są trzy budynki, jednak nie odniósł się do materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji i wyprowadzonych na jego podstawie wniosków, że na ww. nieruchomościach posadowiony jest jeden budynek. Nie wykazując błędów, czy choćby niedostatków, w postępowaniu dowodowym organu I instancji, i nie przeprowadzając własnego postępowania wyjaśniającego, organ II instancji nie miał podstaw do odmiennej oceny stanu faktycznego. Nie można uznać za taką podstawę wyłącznie stwierdzenia strony odwołującej, przytaczającej (i to nie expressis verbis) treść aktu notarialnego dotyczącego sprzedaży lokali na nieruchomościach przy ul. N. [...]. Wzmiankowany akt notarialny dotyczył sprzedaży lokali, a nie – budynku, jako odrębnej nieruchomości. Dziwić też może, że Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zwrócił uwagi na treść § 210 rozporządzenia, przytoczonego przez odwołującą, z którą to treścią w rażącej sprzeczności pozostają poczynione przez organ I instancji ustalenia. Dodać przy tym warto, że odwołująca sama przeczy swoim wcześniejszym stwierdzeniom o wyodrębnieniu trzech budynków, cytując ww. § 210 rozporządzenia, w myśl którego: "Części budynku wydzielone ścianami oddzielenia przeciwpożarowego w pionie - od fundamentu do przykrycia dachu - mogą być traktowane jako odrębne budynki." Jak trafnie zwraca uwagę Skarżąca Wspólnota ul. N. [...], gdyby w budynku przy ul. N. [...], [...] i [...],takie ściany oddzielenia przeciwpożarowego znajdowały się w pionie od fundamentu do przykrycia dachu, to zbędnym byłoby montowanie kraty.
Dla Sądu nie jest też jasne, na jakiej podstawie organ II instancji przechodzi do porządku nad ustaleniem I instancji, że przedmiotowy budynek stanowi jedną strefę ZLIV i nie ma możliwości rozdzielenia budynku na trzy strefy.
Podsumowując, organ II instancji nie może ignorować ustaleń organu I instancji, i bez własnych ustaleń wyciągać – w istocie w oparciu o ten sam materiał dowodowy – odmienne wnioski, bez wykazania błędów organu I instancji w ocenie materiału. Jeżeli organ miał wątpliwości co stanu budynku, to – uznając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, mógł uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art. 138 § 2 Kpa ab initio). Mógł też wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzenie sprawy (art. 138 § 2 in fine).
Podkreślić przy tym należy, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest podstawowym obowiązkiem organów administracji publicznej, określonym w art. 7, 77, a także 80 Kpa, i jego rezultaty winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z treścią art. 107 § 3 Kpa. Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 Kpa- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 Kpa). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.
W nawiązaniu do powyższego, rozpoznając ponownie sprawę i dokonując ustaleń faktycznych, organ będzie obowiązany wziąć pod uwagę także okoliczności podniesione w skardze przez Wspólnotę ul. N. [...]. W skardze wskazano na jedność instalacji elektrycznej i wodnokanalizacyjnej; brak wydzielenia trwałymi ścianami p.poż.; fakt, iż tablica rozdzielcza wspólnej instalacji elektrycznej, do której właściciele lokali wszystkich trzech wspólnot powinni mieć dostęp w świetle przepisów rozporządzenia - §183.1 - znajduje się w nieruchomości N. [...] oraz że zawory wody i wodomierze, do których także powinien być - zgodnie w w/w rozporządzeniem - §116.1 swobodny dostęp, znajdują się w nieruchomości N. [...], a także podano, że wspólne instalacje elektryczne sprawiają, że cały budynek stanowi jedną strefę ZL.
Ustalenia w ww. zakresie są niezbędne, by prawidłowo odpowiedzieć na pytanie, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z jednym budynkiem wielomieszkaniowym, czy z trzema budynkami, a także, czy zamontowanie kraty między klatką nr [...], nr [...], i nr [...] przy ul. N. zmienia parametry użytkowe budynku wielorodzinnego, co w myśl przepisu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane stanowi przebudowę. Czyli prawidłowe ustalenia stanu faktycznego są podstawą do jego trafnej kwalifikacji prawnej.
W płaszczyźnie prawnej wskazać trzeba, iż organ I instancji prawidłowo przyjął, że w razie prowadzenia robót budowlanych polegających na przebudowie obiektu budowlanego bez wymaganego prawem pozwolenia, organ nadzoru budowlanego obowiązany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Roboty budowlane, które zostały wykonane w już istniejącym budynku, powinny być realizowane zgodnie z zobowiązującymi na czas ich realizacji przepisami budowlanymi, w tym z przepisami o ochronie przeciwpożarowej.
Ponownie rozpoznając sprawę należy też sprawdzić, czy w związku z zamontowaniem karty, występują kolejne zagrożenia, poza pożarowymi, o jakich mowa w skardze: "w razie pożaru instalacji elektrycznej nie mamy możliwości wyłączenia jej!" Zdaniem Skarżącej, podobnie byłby w razie awarii instalacji wodnej.
Dopiero pełne ustalenia stanu faktycznego pozwala na odpowiedź, czy w świetle prawa – zamontowanie przedmiotowej kraty stanowi naruszenie przepisów Prawa budowlanego, i jakich. Z kolei ustalenie konkretnych naruszeń pociąga za sobą nakazaną prawem reakcję właściwego organu nadzoru budowlanego.
Podsumowując, organ II instancji musi ustosunkować się do ustaleń organu I instancji, i – jeżeli uzna je za niepełne, a także uwzględniając argumentację Skarżącej, musi ostatecznie ustalić, jaki jest stan faktyczny budynku, w tym przede wszystkim czy między klatkami, istnieją ściany oddzielenia przeciwpożarowego w pionie od fundamentu do przykrycia dachu. Na tej podstawie, organ dokona kwalifikacji prawej budynku. W dalszej kolejności organ ustali, jak wpływa zamontowanie kraty na parametry użytkowe i techniczne budynku, uwzględniając głównie ustalenia wywołane argumentacją zawartą w skardze. Na tej podstawie, organ dokona kwalifikacji prawnej zamontowania kraty; czy jest to przebudowa, czy nie. W efekcie, organ rozstrzygnie, czy zasadne jest w świetle prawa nakazanie Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. N. [...], [...] O. doprowadzenie budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego przy ul. N. [...], [...] i [...],w O. do stanu poprzedniego poprzez demontaż znajdującej się w części piwnicznej na granicy nieruchomości dz. nr [...] i dz. nr [...] w/w budynku kraty. Uznając powyższe za zasadne, organ wskaże adekwatną do sytuacji datę wykonania ww. obowiązku.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a/ oraz c/ ppsa, Sąd orzekł w pkt 1 sentencji, o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło