IV SA/Po 291/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego postanawia umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy Zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2018r. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał Stowarzyszenie [...] w W. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od zażalenia Stowarzyszenia z dnia 16 marca 2017r. na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2017 r. odrzucające skargę. Stowarzyszenie wniosło zażalenie na w/w zarządzenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II OZ 304/18. Zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2018 r. Przewodniczący Wydziału IV wezwał Stowarzyszenie do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 8 stycznia 2018r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. od zażalenia na postanowienie z 21 lutego 2017r. Stowarzyszenie [...] w W. wniosło zażalenie na powyższe wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia wraz z którym złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Stowarzyszenie wskazało, że jako organizacja non profit swą działalność opiera za zasadzie społecznej, nie posiada żadnego majątku t.j nieruchomości, ruchomości akcji, udziałów, obligacji oszczędności. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w całości, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje bowiem jedynie stronom, które z powodów od siebie niezależnych nie mogą pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W warunkach niniejszej sprawy należy zauważyć jednak, że rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem Stowarzyszenia [...] w W. o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany negatywnie prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2016r. (zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2017r. sygn. akt II OZ 1324/17). Mając to na uwadze wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy strona może wprawdzie złożyć kolejny wniosek, jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na zmianę okoliczności sprawy (zob. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 394/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W warunkach niniejszej sprawy należy wskazać, że w wydanych wcześniej orzeczeniach w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, bazując na takich samych jak podawane obecnie informacjach obrazujących sytuację wnioskującego stowarzyszenia zauważono, że wybierając formę stowarzyszenia nałożono na członków obowiązek uiszczania składek członkowskich, które przy takiej formie działania są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. Dalej argumentowano, że skarżące Stowarzyszenie składając wniosek, wskazało m.in., że prowadzi działalność "non profit". Z tak przedstawionego oświadczenia nie wynikało jednak, czy uzyskiwana wielkość środków finansowych ze składek członkowskich jest wystarczająca dla wykonywanej działalności statutowej Stowarzyszenia. Jednak właśnie w związku z celami statutowymi skarżące Stowarzyszenie powinno liczyć się z konsekwencjami podejmowanych działań. W tym zakresie za nieuprawnione uznano stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy warunkuje to, że Stowarzyszenie nie ma majątku i wykonuje swoją działalność bezpłatnie, jak i to, że składki członkowskie nie są obowiązkowe. Skarżące Stowarzyszenie powinno przewidzieć skutki swojej działalności tak aby zapewnić odpowiednie środki finansowe na prowadzenie swojej działalności statutowej. Mając zatem na uwadze przytoczoną powyżej ocenę stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania Stowarzyszenie [...] w W. nie powołało się na jakiekolwiek nowe okoliczności o istotnym znaczeniu dla jego rozpoznania, które uzasadniłyby odmienną od dokonanej wcześniej ocenę sytuacji Stowarzyszenia. Porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z aktualnie składanym wnioskiem, ujawniają zatem również podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia przez stowarzyszenie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Powyższe uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 249 a P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Art. 249a P.p.s.a. może znaleźć bowiem zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 P.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.