IV SA/Po 292/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. O. oraz M. N., E. N. oraz M. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Sygn. akt IV SA/Po [...] Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 7 lutego 2018r. wydał wyrok, w którym orzekając w przedmiocie skarg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego, odrzucił skargę M. N. i E. N.; odrzucił skargę S. O.; odrzucił skargę S. K. i oddalił skargę M. K.. S. O. celem skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wnioskodawca podał, że nie posiada konta bankowego i nie ma żadnego majątku ani środków finansowych, a jako organizacja non profit swą działalność opiera na ofiarności swych członków, których składki zapewniają środki finansowe na prowadzenie działalności o charakterze społecznym w ochronie ludzi, środowiska naturalnego i dóbr narodowych oraz obronie osób represjonowanych. Przedstawiciele stowarzyszenia za pełnioną funkcję nie pobierają również żadnego wynagrodzenia. W formularzu wniosku o przyznanie Stowarzyszenie wskazało, że nie czerpie żadnych dotacji od Skarbu Państwa, instytucji samorządowych ani Unii Europejskiej. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. - dalej P.p.s.a.), ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na Stowarzyszeniu spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. W stanie faktycznym sprawy wskazać należy, że skarżące Stowarzyszenie w niniejszym postępowaniu już występowało z żądaniami przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym m.in. ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postępowania wszczynane z powyższych wniosków zostały zakończone rozstrzygnięciami odmawiającymi przyznania prawa pomocy. Pomimo tej treści rozstrzygnięć skarżące Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym powołało się na okoliczności podnoszone już we wcześniejszych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie winien być rozpoznany w oparciu o treść art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony nie można zmienić lub uchylić postanowienia bez zmiany okoliczności sprawy, nawet gdyby poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Porównać należy sytuację zakreśloną w dwóch wnioskach, następnie dokonać oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zdecydować, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12 [w:] CBOSA). Przy ocenie poprzednich wniosków Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy, uznano, że może ono uzyskiwać środki m.in ze składek członkowskich. Stowarzyszenie nie jest zatem pozbawione jakiegokolwiek źródła finansowania, gdyż obowiązkiem członków Stowarzyszenia jest opłacanie składek członkowskich w realnej wysokości. Ponadto rozpoznając poprzednie wnioski stowarzyszenia wskazywano, że ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). W aktualnie złożonym wniosku, tak samo jak w poprzednich, Stowarzyszenie powtórzyło, że prowadzi działalność o charakterze "non profit", nie posiada żadnego majątku, ruchomości, nieruchomości, ani żadnych akcji, udziałów, obligacji. Jedyne środki finansowe na pokrycie kosztów działalności pochodzą ze składek członkowskich. Stowarzyszenie nie korzysta z żadnej dotacji ze Skarbu Państwa i nie prowadzi działalności gospodarczej. Przekreślono rubryki wniosku dotyczące majątku i dochodów Stowarzyszenia oraz dotyczące stanu rachunków bankowych. Analiza wniosków o przyznanie prawa pomocy, który były poddane ocenie na wcześniejszym etapie postępowania sądowego oraz ponownego wniosku o przyznanie prawa wskazuje, że dane w nich zawarte nie uległy żadnej zmianie, w szczególności Stowarzyszenie nie wykazało, że aktualna sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym zmianę poprzednich postanowień i przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Nadal bowiem Stowarzyszenie poprzestaje jedynie na oświadczeniu, że nie posiada żadnego majątku, dotacji i dochodów z działalności gospodarczej, utrzymuje się z dobrowolnych składek członkowskich i pracy społecznej swoich członków. Jednakże Stowarzyszenie nadal nie wykazuje, czy podejmuje czynności celem pozyskania realnych środków na prowadzenie swojej działalności, w tym na opłacenie kosztów postępowania zainicjowanych spraw sądowych. Stowarzyszenie nie wykazało zatem pogorszenia swojej sytuacji finansowej w stopniu uzasadniającym zmianę poprzednio wydanego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy wniosek Stowarzyszenia o prawo pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie i należało go oddalić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz w zw. z art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.