IV SA/Po 299/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. J. kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ M.Dybowski JFS Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania J. J. uprawnienia do świadczenia przewidzianego ustawą. W krótkim uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że ponieważ Strona nie spełniła określonego ustawą warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP, odmówił przyznania przewidzianego ustawą świadczenia. (k. 15 akt administracyjnych). Odpis decyzji doręczono Zainteresowanemu dnia [...] r. ( k. 14v akt administracyjnych; art. 75 kpa w zw. z art. 231 kpc). Wniosek z dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Kierownika Urzędu dnia [...] r. (k. 17). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 kpa i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm.) stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu podniósł, że decyzję z dnia [...] r., doręczono Stronie dnia "[...]" r., z pouczeniem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wnieść do Kierownika Urzędu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ( art. 129 § 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa). Z daty stempla pocztowego wynika, że wniosek ów wniesiono [...] r. Odpis tego postanowienia doręczono Zainteresowanemu dnia [...] r. (k. 46, 47 akt administracyjnych). Dnia [...] r. J. J. wystąpił z pismem, które zatytułował "Wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej", powołując art. 4 ustawy. Do tego pisma Zainteresowany dołączył w szczególności: wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku ( z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17.6.2003 r.), odpis decyzji Fundacji "Polsko- Niemieckie Pojednanie" ( dalej- Fundacja) o przyznaniu świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w przemyśle w III Rzeszy, zaświadczenie (wraz z polskim tłumaczeniem) o okresie deportacji do B., zaświadczenia o przybyciu do domu [...] r., zaświadczenie i przepustkę z lagru, przepustki do zakładu pracy, oświadczenie świadka E. K. z [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Motywując postanowienie Kierownik Ud/sKiOR wskazał, że w sprawie wydano postanowienie z dnia [...] r. nr [...] w trybie art. "127 § 3 i 138 § 1 p. 1" kpa ( k. 71 akt administracyjnych). W tym postanowieniu pouczono Stronę o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Wnioskodawca pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia [...] r., odwołał się od tego postanowienia, kierując pismo do Kierownika Urzędu. Postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie dwuinstancyjności ( art. 15 kpa), której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej; wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania. Wniosek Strony podlegał dwukrotnemu rozpoznaniu- tym samym Strona wyczerpała możliwość dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej, co skutkowało stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania ( art. 134 kpa). J. J. wniósł skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. Skarżący zarzucił postanowieniu brak wnikliwości w rozpoznaniu sprawy i rażącą sprzeczność z decyzją Fundacji. J. J. ze zdziwieniem przyjął wydanie "w.w decyzji a także wcześniejszej decyzji z [...] r." o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przyjmując, że nie spełnił warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP. Skarżący złożył Urzędowi wszystkie dokumenty wskazujące, że spełnia wszelkie warunki do przyznania świadczenia. Rozstrzygnięcie Urzędu pozostaje w rażącej sprzeczności z decyzją z [...] r. Fundacji. Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko; na podstawie art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa), wniósł o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Obowiązkiem organu procesowego jest dokonanie właściwej wykładni pisma procesowego strony- w szczególności z uwzględnieniem kryterium racjonalności autora pisma ( przykładowo- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11.9.1997- III CZP 39/97- OSNC 12/97/191 z akceptującą glosą A. Szpunara- PS 6/98/103 i przytoczone przez Glosatora orzeczenia SN, GKA i poglądy doktryny). Kierownik Urzędu błędnie powołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia art. "127 § 3 i 138 § 1 p. 1" kpa- jak gdyby podstawą postanowienia z [...] r. nr [...] nie był art. 134 kpa ( na podstawie którego z przyczyn proceduralnych organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), lecz byłaby to decyzja, w której merytorycznie wypowiedział się o słuszności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- czego wszak nie uczynił (k. 47,71 akt administracyjnych). Omyłkowo też Kierownik Urzędu w postanowieniu z [...] r. ustalił, że odpis decyzji z [...] r. doręczono Wnioskodawcy dnia "[...]" r. Tymczasem [...] r. był niedzielą i nie mogło dojść do skutecznego doręczenia odpisu owej decyzji Zainteresowanemu. W istocie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru odpisu decyzji Wnioskodawca omyłkowo wpisał w rubryce "dn." najpierw miesiąc "[...]", a dalej dzień "[...]" (poprawiwszy ją z cyfry "[...]"- którą początkowo pomylił z miesiącem [...]- na "[...]"). Z faktu, że odpis decyzji wysłano [...], a w urzędzie nadawczym W. [...] przystawiono pieczęć "[...].", w urzędzie oddawczym w O. przystawiono pieczęć "[...]", a [...] r. był niedzielą, zaś [...] r. piątkiem, a zwrotka wpłynęła do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych dnia [...] r. (we wtorek), należało ustalić, że odpis decyzji doręczono zainteresowanemu w piątek, [...] r. ( art. 75 kpa w zw. z art. 231 kpc; Z. Janowicz "Kpa- komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 233). Błędnie i wbrew wyraźnej woli Skarżącego, Kierownik Urzędu przyjął, że pismo J. J. z [...] r. stanowiło drugi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W istocie pismo to stanowiło wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nr [...], na mocy której Zainteresowany nie nabył prawa ( art. 154 § 1 i 2 kpa). Za taką wykładnią oświadczenia woli, zawartego w piśmie z dnia [...] r. przemawiało i to, że Zainteresowany przytaczał w nim argumenty merytoryczne i załączał doń dowody na poparcie zasadności żądania. Wyjątkiem był "wniosek o przywrócenie terminu" ( k. 67 akt administracyjnych)- złożony zapewne omyłkowo, skoro Zainteresowany nie doznał przeszkody w dochodzeniu swych praw na skutek niekonstytucyjności art. 4 ust. 5 ustawy. Obowiązkiem Kierownika Urzędu było zatem dokonanie ustaleń faktycznych, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie rozważenie, czy za uchyleniem lub zmianą owej decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony ( art. 154 § 1 kpa). Wybór, czy strona skorzysta ze środków nadzwyczajnych ( do których zalicza się wniosek w sprawie uchylenia, zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej- B. Adamiak w: "Kpa- komentarz" CH BECK 2004 s. 614 nb.2, s. 617 nb. 5, s.619 nb. 7), należy do podmiotu uprawnionego do złożenia skargi bądź wniosku opartego na art. 145 i n. kpa ( argum ex art. 56 upsa; B. Adamiak, op. cit. s. 619 nb. 7; s. 678 nb.1, s.680 nb. 3 in fine; uchwała SN z 9.12.1986- III AZP 13/86- OSNC 9/87/128, akceptowana przez B. Adamiak- op. cit. s. 681 nb. 5 in fine). Jedynie na marginesie należy podnieść, że Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest ( ze sprawy zakończonej prawomocnie wyrokiem z dnia 28 listopada 2003 r.- sygn. II SA/Po 4306/01), że już uprzednio Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych sięgał do art. 154 kpa; w szczególności decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 154 § 1 kpa uchylił swą decyzję z dnia [...] r., bowiem Wnioskodawca w owej sprawie złożył wymagane dokumenty w ustawowym terminie. Nie ulega wątpliwości, że decyzja z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego ( a która stała się ostateczną dnia [...] r.), nie tworzyła żadnych praw nabytych po stronie Skarżącego, może być zatem w każdym czasie uchylona przez organ, który ją wydał- przy poszanowaniu zasady praworządności ( art. 7kpa). Rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu zbada sprawę zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrawszy i rozpatrzywszy cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 kpa ). Kierownik Urzędu dokonane ustalenia, szczegółową ocenę dowodów i akt subsumcji zaprezentuje w uzasadnieniu decyzji, spełniającej wymogi art. 107 § 3 kpa. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie należało uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692). /-/M.Dybowski jf