IV SA/Po 300/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus(spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant St.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami, o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1997r. w zakresie wydania p. R. R. prawa jazdy kat. E-C. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2009r. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy T. z dnia z dnia [...] czerwca 1997r. o wydaniu R. R. prawa jazdy kat. E. Organ wyjaśnił, iż zasygnalizowane przez Starostę G. okoliczności sprawy wskazywały bowiem na to, iż przy wydaniu tej decyzji dopuszczono się rażącego naruszenia prawa. Organ podniósł, iż Burmistrz Miasta i Gminy w T., działając na wniosek R. R. o wydanie prawa jazdy kat. E-B, decyzją z dnia [...] czerwca 997r. wydał w/wymienionemu obok posiadanych już wcześniej uprawnień kat. ABC również prawo jazdy kat. E nr [...]. Taki zapis nadanych uprawnień wskazuje na to, że wymieniona decyzja przyznaje R. R. uprawnienia kat. E odnoszące się zarówno do kat. B jak i do kat. C prawa jazdy. Organ wskazał, iż zastrzeżenia budzi decyzja o wydaniu R. R. prawa jazdy kat. E odnoszącego się do kat. C. Dalej organ wyjaśnił, iż wymienione prawo jazdy zostało wydane w okresie obowiązywania ustawy z dnia 1 lutego 1983r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 1992r. nr 11, poz. 41, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października1983r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych (Dz.U. nr 6, poz. 35,ze zm.). Organ podniósł, iż zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 1.02.1983r. - Prawo o ruchu drogowym, prawo jazdy mogła uzyskać osoba, która ma wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, umie czytać i pisać, odbyła wymagane przeszkolenie i wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami oraz osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek. Rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy ( rozporządzenie Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1983r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych) w § 1 stanowiło, że prawo jazdy mogła uzyskać osoba, która spełniała warunki ustalone dla osób ubiegających się o poszczególne kategorie prawa jazdy ( wg § 2 rozporządzenia - dla kat. E było to posiadanie prawa jazdy kat. B, C lub D i co najmniej rocznej praktyki w kierowaniu pojazdami rodzajów wymienionych w posiadanym prawie jazdy), miała wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, oraz złożyła egzamin w zakresie obowiązującego programu. Organ wskazał, iż R. R. otrzymał prawo jazdy kat. E (odnoszące się także do kat. C) pomimo, że w dniu [...] czerwca 1997r. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin na kal. E-B. Okoliczność ta została potwierdzona przez egzaminatora (nr uprawnień [...]) na rewersie wniosku R. R. z dnia [...] maja 1997r. o wydanie prawa jazdy kat. E-B. O fakcie ubiegania się przez R. R. o wydanie uprawnień kat. E-B świadczy również treść zaświadczenia Nr [...] wystawionego w dniu [...] maja 1997r. przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe "A.-." sp.c. w Ż.. Z zaświadczenia tego wynika bowiem, że R. R. ukończył kurs nauki kierowania pojazdem w liczbie 10 godzin w okresie od [...] maja 1997r. do [...]maja1997r. dla osób ubiegających się o prawo jazdy kat. E-B. W tej sytuacji stwierdzić należy, że R. R. nie spełnił wymogów wynikających z powołanego wyżej przepisu prawa do uzyskania prawa jazdy kat. E-C, albowiem nie złożył wymaganego w tym zakresie egzaminu. Organ podkreśli, iż R. R. w momencie składania wniosku świadomy był tego jakie uprawnienia w zakresie kat. E mu przysługują albowiem w punkcie 2 ww. wniosku wyraźnie wskazał, że prosi o wydanie prawa jazdy kat. E-B. Organ podniósł, iż decyzja Burmistrza Miasta i Gminy w T. z dnia [...] czerwca1997r. w części dot. wydania w/wymienionemu prawa jazdy kat. E-C narusza art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października1983r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych w sposób nieuprawniony rozszerza uprawnienia również na kat. E-C. Stwierdzone podczas badania przedmiotowej decyzji naruszenia prawa mają charakter rażący, ponieważ decyzja ta pozostaje w jawnej sprzeczności z przepisami prawa. Organ wskazał, iż w myśl art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W badanej sprawie wypełniona została zatem przesłanka z powołanego wyżej przepisu, stanowiąca podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył R. R. podnosząc, iż organ wydając decyzję nie dokonał pełnej i wnikliwej analizy aktów prawnych, które dotyczą jego sprawy. Odwołujący wskazał, iż dotyczy to m.in. braku badania i analizy przepisów prawa obowiązujących od momentu uzyskania przez niego prawa jazdy zawodowego z tytułu kierowca mechanik już w roku 1973r. Odwołujący podniósł, iż od 1973r do wejścia w życie ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 01 lutego 1983r. przysługiwało prawo poszerzenia uprawnień do ciągnięcia przyczepy innej niż lekkiej zwanej kat E na podstawie odbytego doświadczenia prowadzenia pojazdów silnikowych zgodnie z posiadanymi kat prawa jazdy. Skarżący wyjaśnił iż w owym czasie posiadał już uprawnienia do kierowania samochodem osobowym, ciężarowym i motocyklem. Odwołujący podkreślił, iż argumentacja SKO opiera się na jedynie na przepisach z ustawy "Prawo o ruchu drogowym" z 1983 r. oraz rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1983 r. natomiast uzyskane uprawnienia dotyczą roku 1973 zatem dziesięć lat wcześniej przed rozpatrywanymi przepisami. Skarżący wyjaśniż, iż do egzaminu na kat E przystąpił dopiero w 1997 r. ponieważ w okresie wcześniejszym czyli do dnia wejścia w życie ustawy Prawo o ruchu drogowym z 1983r. nie dokonano rozszerzenia uprawnienia do ciągnięcia przyczepy innej niż lekkiej oznaczonej kategorią E, które przyznawano z urzędu na podstawie odbytego doświadczenia. Zdaniem skarżącego od momentu uzyskania uprawnienia prawa jazdy zawodowego w 1973 w okresie wówczas obowiązującego Prawa o ruchu drogowym przysługiwało mu prawo wpisu uprawnienia pozwalającego na ciągnięcie przyczepy innej niż lekkiej oznaczonej później literą E. Skarżący podkreślił, iż zawodowe prawo jazdy posiada 36 lat i zaraz po otrzymaniu prawa jazdy pracował jako mechanik kierowca zawodowy. Skarżący wskazał, iż w świetle obowiązujących przepisów w roku 1997 w momencie zdawania prawa jazdy kat E byłem posiadaczem kat A, B, C a zgodnie z zapisami obowiązującymi w owym czasie pojęcie kat E miało postać: ,jest ważne do kategorii prawa jazdy kat B, C, D" a przewidywany przez Rozporządzenie Ministra Transportu wzór prawa jazdy zgodnie z Załącznikiem nr 5 nie przewidywał rozróżnienia kat. E-C oraz E-B. W ustawie Prawo o ruchu drogowym z 1983 r. również brak jest rozgraniczenia między kategorie E-B oraz E-C, określona jest tylko kat E o czym jest mowa w art. 70 ust 2 co zostało potwierdzone decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 1997r. Wskazanie i podział na kat C+E oraz B+E nastąpił dopiero w ustawie Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca1997r. tzn., że ww. prawo nie obowiązywało w momencie uzyskiwania kat E w 1997r. W piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. R. R. uzupełniając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł dodatkowo, iż po wejściu w życie ustawy Prawo o ruchu drogowym z 1983r. oraz rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 1983r. wielokrotnie wnioskował o wydanie uprawnień do ciągnięcia przyczep innych niż lekkie oznaczonych kat. E potwierdzając spełnienie formalnych wymagań w postaci wymaganej praktyki. Skarżący wskazał, iż mimo przedstawienia zaświadczeń jak w załącznikach uprawniających mnie do otrzymania uprawnienie kat E moje prośby zostały oddalone a mojego wnioskowania o wydanie uprawnień kat. E nie uwzględniono, czego następstwem była konieczność ponownego zdawania na kat. E w roku 1997r.. Odwołujący wskazał, iż podczas wymiany w roku 2005 prawa jazdy uprawnienie zostało nieprawnie zabrane w odniesieniu do sam. ciężarowych przy czym dokonano zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej moich uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi z przyczepami innymi niż lekkie kat E. Podczas wymiany nie zostałem w żaden sposób poinformowany, że decyzja administracyjna została zmieniona nie wspominając o elementarnym prawie informacji o przyczynach takiego postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 1997 roku, tj. dniu wydania odwołującemu prawa jazdy przez Burmistrza Miasta i Gminy T. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 1.02.1983r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 1992r. nr 11, poz. 41, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13.10.1983r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych (Dz.U. nr 6, poz. 35,ze zm.). Organ wskazał, iż R. R. otrzymał prawo jazdy kat. E (odnoszące się także do kat. C) pomimo, że w dniu [...]czerwca 1997r. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin na kat. E-B. Okoliczność ta została potwierdzona przez egzaminatora (nr uprawnień [...]) na rewersie wniosku R. R. o wydanie prawa jazdy kat. E-B. O fakcie ubiegania się przez Pana R. R. o wydanie uprawnień kat. E-B świadczy również treść zaświadczenia Nr [...], z którego wynika bowiem, że R. R. ukończył kurs nauki kierowania pojazdem w liczbie 10 godzin w okresie od[...]maja 1997 r. do [...] maja 1997 r. dla osób ubiegających się o prawo jazdy kat. E-B. Organ podniósł, iż R. R. nie spełnił wymogów wynikających z powołanego wyżej przepisu prawa do uzyskania prawa jazdy kat. E-C, albowiem nie złożył wymaganego w tym zakresie egzaminu. W ocenie organu decyzja Burmistrza Miasta i Gminy w T. z dnia [...] czerwca 1997 r. w części dotyczącej wydania w/wymienionemu prawa jazdy kat. E-C narusza art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym z 1983 r. oraz § 1 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13.10.1983r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych w sposób nieuprawniony rozszerza uprawnienia również na kat. E-C. Stwierdzone podczas badania przedmiotowej decyzji naruszenia prawa mają charakter rażący, ponieważ decyzja ta pozostaje w jawnej sprzeczności z przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. R. podnosząc, iż w roku 1973 uzyskał prawo jazdy zawodowe kat ABC. Skarżący wskazał, iż wielokrotnie zwracał się do urzędu o wydanie kat. E przedstawiając stosowne zaświadczenie potwierdzające praktykę. W ocenie skarżącego posiadając kat. ABC i wymaganą praktykę w czasie obowiązywania § 198 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych organ winien wydać mu prawo jazdy kat. E. Skarżący powtórzył w ślad za wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż wzór prawa jazdy określając pojęcie kat. E wskazywał, "jest ważne do kategorii prawa jazdy kat B,C,D". Skarżący wskazał, iż po złożeniu wniosku w 2006 r. o wydanie nowego prawo jazdy pozbawiono go kat. E do C. Ponadto skarżący wskazał na rozbieżności w krajowym i międzynarodowym prawie jazdy. Skarżący wskazał, iż dopiero przepisy obowiązujące po 1997 r. wprowadziły podział kat. E. W skardze skarżący opisał również przebieg postępowania w tym również związanego z odmową wydania prawa jazdy kat. E do C. W ocenie skarżącego ustawa Prawo o ruchu drogowym z 1983 r. nie przewidywała podziału na kat. E do B czy E do C tylko obejmowała uprawnienie do ciągnięcia przyczep w ramach posiadanych uprawnień. Skarżący w ślad za wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, iż zakres postępowania powinien obejmować wszystkie okoliczności faktyczne i prawne sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. skarżący podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu nieważnościowym, które ma charakter nadzwyczajny a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności. Przesłanki stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji enumeratywnie wymienia art. 156 § 1 pkt 1-7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa). Niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. zważywszy na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady stabilności orzeczeń wyrażonej w art. 16 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Ponadto o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie, przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy, ma znacznie większą wagę niż stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r. sygn. akt III ARN 22/95). Podkreślenia wymaga również fakt, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ bada zarówno stan faktyczny jak i stan prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Zatem organ prowadząc postępowanie winien zbadać czy decyzja Burmistrza Miasta i Gminy była zgodna z przepisami z dnia jej wydawania. Jak trafnie zauważył organ w niniejszej sprawie w dniu [...] czerwca 1997 r., tj. dniu wydania skarżącemu prawa jazdy przez Burmistrza Miasta i Gminy obowiązywały przepisy ustawy z dnia 1.02.1983r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 1992r. nr 11, poz. 41, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13.10.1983r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych (Dz.U. nr 59, poz. 269 ze zm.). Z powyższych względów zarzuty skarżącego, iż organ rozpoznał sprawę wyłącznie w oparciu o wyżej wskazane akty prawne, nie biorąc pod uwagę wcześniej obowiązujących regulacji pranych, nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie z art. 72 ust. 1 Prawo o ruchu drogowym z 1983 r. prawo jazdy może uzyskać osoba, która ma wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, umie czytać i pisać, odbyła odpowiednie przeszkolenie i wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami oraz osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek. W myśl §1 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 13.10.1983r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych prawo jazdy może uzyskać osoba, która spełnia warunki ustalone dla osób ubiegających się o poszczególne kategorie prawa jazdy, ma wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, złożyła egzamin w zakresie obowiązującego programu. Ponadto zgodnie § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia warunkiem uzyskania prawa jazdy w kategorii E było posiadanie prawa jazdy kategorii B, C lub D i co najmniej rocznej praktyki w kierowaniu pojazdami rodzajów wymienionych w posiadanym prawie jazdy lub ukończenie szkoły, której program przewiduje uzyskanie prawa jazdy kategorii C i E, lub ukończenie kursu programowego albo dokształcającego na kategorię prawa jazdy D i E w jednostkach komunikacji publicznej prowadzących szkolenie na własne potrzeby. Z powyższej regulacji prawnej jednoznacznie wynika, iż warunkiem uzyskania prawa jazdy w kategorii E-C było nie tylko spełnienie warunków określonych w § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia ale również zdanie egzaminu w zakresie obowiązującego programu. Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżący wnioskiem z dnia [...] maja 1997 r. (k-19 akt administracyjnych) zwrócił się do organu o wydanie prawa jazdy kategorii E-B. Z akt wynika, iż skarżący złożył z wynikiem pozytywnym egzamin wyłącznie w kategorii E-B, co zostało potwierdzone przez egzaminatora na rewersie wniosku. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż w dniu wydawania decyzji skarżący nie spełniał przesłanek do wydania mu prawa jazdy kategorii E-C. Z powyższych względów słusznie organy uznały, iż wydanie skarżącemu prawa jazdy w kategorii E-C pomimo, nie spełniania przez niego wyraźnie określonych w przepisach prawa przesłanek stanowiło rażące naruszenie prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego, iż obowiązujące w 1997 r. przepisy prawa nie rozróżniały kategorii E-B, E-C wskazać należy, iż zgodnie z art. 70 ust. 3 Prawo o ruchu drogowym z 1983 r. osoba posiadająca prawo jazdy kategorii D i E, która uzyskała prawo jazdy kategorii B lub C, może kierować pojazdami wymienionymi w tych kategoriach - również z przyczepą, a osoba posiadająca prawo jazdy kategorii C i E, która uzyskała prawo jazdy kategorii B, może kierować pojazdami wymienionymi w tej kategorii - również z przyczepą. Również w myśl § 7 ust. 2 rozporządzenia osoba mająca prawo jazdy kategorii D i E może przy posiadaniu prawa jazdy kategorii B lub C kierować pojazdami wymienionymi w tych uprawnieniach z przyczepą, a osoba mająca prawo jazdy kategorii C i E może przy posiadaniu prawa jazdy kategorii B kierować pojazdami wymienionymi w tym uprawnieniu z przyczepą. Z powyższej regulacji wynika, iż przepisy te rozróżniały te kategorie. Z wyżej cytowanych przepisów wynika, iż osoba, która posiada prawo jazdy C i E była uprawniona przy posiadaniu prawa jazdy kategorii B kierować pojazdami wymienionymi w tym uprawnieniu z przyczepą. Natomiast obowiązujące w 1997 r. przepisy nie przewidywały, iż osoba posiadająca prawo jazdy B i E była uprawniona do prowadzenia pojazdów wymienionych w kategorii C z przyczepą bez konieczności zdania dodatkowego egzaminu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.