IV SA/Po 301/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak asesor sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant : sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Fabryki Sprzętu O. M. Spółka Akcyjna na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak IH/ Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Cz. stwierdził u J. M. chorobę zawodową narządu słuchu w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodo-wanego hałasem. Podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie [...] Centrum Medycyny Pracy w P. - Ośrodek w P. z dnia [...]r. nr [...], a także wywiad epidemiologiczny potwierdzający narażenie zawodowe na hałas i ustalenie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznawanym schorzeniem, a nara-żeniem na hałas. Odwołanie od decyzji złożył zakład pracy - Fabryka Sprzętu O. "M." S.A. w Cz., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając "brak stwierdzonej choroby zawodowej w wykazie chorób zawodowych - w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych stanowiących podstawę prawną orzeczenia" oraz "niezgodności zebranego materiału dowodowego z treścią orzeczenia". Odwołujący twierdził, że rozpoznany "obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem" nie występuje we wskazanym wyżej rozporządzeniu z dnia 18 listopada 1983r. Ponadto zakład pracy jakkolwiek potwierdzał narażenie zawodowe na hałas pracownika od roku 1978, zajmującego stanowisko spawacza, to podnosił, że cały okres zatrudnienia stosowane były atestowane środki ochrony indywidualnej w postaci parawanów dźwiękowych, wkładek przeciwhałasowych i nauszników z pałąkiem. Z tych powodów w ocenie zakładu pracy stosowanie powyż-szych zabezpieczeń niwelowało szkodliwe działanie hałasu pochodzącego od maszyn i urządzeń na hali. W wyniku rozpoznania odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdził co następuje: - dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż J. M. pracował w narażeniu na hałas w latach 1967-2003 na stanowisku ślusarza i spawacza. Zgodnie z § 1 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych / Dz.U. nr 65, poz.294 z 1983r., zmiana 1989r. nr 61, poz.364 / chorobą zawodową jest choroba określona w wykazie chorób zawodowych, jeśli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występu-jących w środowisku pracy. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do tegoż rozporzą -dzenia wymienia się "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Z punktu widzenia wiedzy medycznej jest to schorzenie o ściśle określonych objawach klinicz-nych, z których najistotniejszym jest symetria (obustronne) uszkodzenie narządu słuchu typu odbiorczego o lokalizacji ślimakowej. Jest to zmiana patologiczna typowa dla przewlekłego urazu akustycznego. Orzeczenie lekarskie [...] Centrum Medycyny Pracy w P. - Ośrodek w P. z dnia [...]r. nr [...] w rozpoznaniu wymienia "obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem". Zatem uznano, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną pracą zawodową przez J. M. i rozpoznanym schorzeniem, a kwestia stosowania indywidualnych ochronników słuchu przez pracowników w ocenie organu odwoławczego nie miała wpływu na rozstrzyg-nięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Zakład Pracy - Fabryka Sprzętu O. "M." Spółka Akcyjna z siedzibą w Cz. podniósł podobne zarzuty jak w odwołaniu. Z tych też powodów zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983r. nr 65 poz.294 ze zm.) art.77 § 1 i 80 KPA oraz brak wykazania związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a chorobą pracownika J. M., wnosił o uchylenie zaskar-żonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z przepisem § 1 ust.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65 poz.294 z późn.zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szko-dliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: - zamieszczenie schorzenia w Wykazie chorób zawodowych - stanowiących załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, - ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § ust.2 Rozporządzenia tj. "rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy ..." Konstrukcja tego przepisu przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w Wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domnie-manie związku przyczynowego między chorobą zawodowa, a warunkami narażającymi na jej powstanie ( vide: wyroki Sadu Najwyższego z 19.07.1984r. II PRN 9/84 - OSNC 1985 nr 4 poz.53 i 3.02.1999r. III RN 110/98, 04.06.1998r. III RN 36/98 - OSN nr 6 z 199 poz.192 ). Z akt sprawy wynika, że J. M. pracował w warunkach narażenia na hałas od marca 1978r. do daty rozstrzygania sprawy jako ślusarz-spawacz w Przedsiębiorstwie Państwowym: Fabryce Sprzętu O. w Cz., które następnie w 1994r. przekształciło się w spółkę akcyjną. Z orzeczenia lekarskiego [...] Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodka w P. z dnia [...]r. nr [...] wynika, że 10-letnie osłabienie słuchu u J. M. Poradnia Chorób Zawodowych stwierdziła [...]r., a w dacie wydania orzeczenia, średni ubytek słuchu u pacjenta wynosił 58-68 dB w uchu prawym, natomiast w uchu lewym 91-105 dB. Orzeczenie zawiera pełną nazwę rozpoznanej choroby i określa ją jako ,, obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowatego spowodowany hałasem--, a następnie kwalifikuje schorzenie w/g określenia z pkt 15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. z 1983 nr 65 poz. 294 ze zm) jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Organy Inspekcji Sanitarnej ustaliły, że pracownicy ślusarze - spawacze pracowali w warunkach narażenia na hałas. Nie można podzielić zarzutu skargi, że z tego powodu nie mogło nastąpić uszkodzenie słuchu, gdyż przez cały okres zatrudnienia stosowane były środki ochrony indywidualnej takie jak parawany dźwiękochłonne, wkładki przeciwhałasowe i nauszniki z pałąkiem, gdyż skarżąca spółka do wywiadu epidemiologicznego przedłożyła jedynie jednorazowe badanie narażenia i ryzyka zawodowego J. M., które wykonano [...] r., oraz dwukrotne pomiary hałasu z [...] r. i [...] r.. Biorąc pod uwagę okres pracy J. M. należy stwierdzić, że badanie stanowiska pracownika nastąpiło po 24 latach pracy. Skarżąca nie udowodniła również od kiedy stosowano u niej środki ochrony indywidualnej, gdyż dobór ochronników słuchu ma datę [...] r. i z tej samej daty załączono do akt certyfikat. Twierdzenie, że przez cały okres pracy stosowano środki ochrony indywidualnej nie został udowodniony. Należy zresztą podkreślić, że nawet stosowanie środków chroniących przed hałasem, nie daje żadnej gwarancji całkowitej ochrony słuchu, gdyż utrata słuchu na skutek hałasu musi uwzględniać zarówno osobniczą wrażliwość pracownika oraz to, że podczas pracy pracownicy pomiędzy sobą się komunikują , co wyklucza stosowanie ochronników słuchu. Z powyżej opisanych powodów nie można zarzucić organom naruszenia przy rozpoznawaniu sprawy przepisów art 77 § 1 KPA czy też atr 80 KPA. Organ ocenił bowiem w oparciu o przedstawiony materiał i własne ustalenie okoliczności faktyczne sprawy i ocenił ten materiał. Przedstawionej argumentacji w rozstrzygnięciach trudno zarzucić brak logiki czy dowolność ustaleń. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65 poz. 294 ze zm) Jak już wykazano wcześniej orzeczenie medyczne rozpoznające chorobę zawodową wskazuje u J. M. ,, obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowatego spowodowany hałasem-- i wyjaśnia, że ta pełna nazwa odpowiada schorzeniu z wykazu pod lp. 15 określanemu ogólnie jako ,, uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu-- (załącznik do rozporządzenia RM z 18 listopada 1983 r.). Użycie w rozstrzygnięciu organu I instancji określenia medycznego choroby nie wyklucza tego schorzenia z ogólnego pojęcia ,, uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu-- i nie ma wpływu na istotę sprawy. Zresztą w tej mierze organ II instancji w swoim rozstrzygnięciu odniósł się do zarzutu podniesionego w odwołaniu i wyjaśnił, że określony medycznie w decyzji I instancji rodzaj schorzenia jest typowy dla uszkodzeń słuchu wywołanych hałasem. Chybionym jest również zarzut skarżącej spółki, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie wykazuje związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem J. M., a jego pracą w narażeniu na hałas. Organ II instancji opisując schorzenie, właśnie do związku przyczynowego się odnosi. Czyni to również decyzja pierwszoinstancyjna. Należy też podkreślić, że zarówno dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentują pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (vide: wyrok SN z 3 lutego 1999 r. III RN 110/98 ; wyrok NSA z 23 marca 1999 I SA 1420/98). Z uwagi na powyższe skarga nie mogła być uwzględniona i na podstawie art 151 i art 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm) należało ją oddalić. /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak IH/