IV SA/Po 302/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 01 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowego uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego A.S. kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów sądowych, oraz 257 zł ( dwieście pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ J.Stankowski /-/ P.Miładowski WSA/wyr.1-sentencja wyroku Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r., Starosta Ś. na postawie art. 48 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150), § 3 ust. 1 pkt 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko ( Dz. U. nr 257, poz.. 2573 ze zm. ) i art.106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa ), po rozpatrzeniu pisma Burmistrza Ś. z dnia [..] września 2008 r., Nr [...] dotyczącego uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw z punktem tankowania pojazdów LPG, planowanego dla realizacji na terenie obejmującym nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] i [...] obręb geodezyjny Ś., postanowił uzgodnić środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, polegającego na budowie stacji paliw z punktem tankowania pojazdów LPG, planowanego dla realizacji na terenie obejmującym nieruchomości o nr ewidencyjnym [...] i [...], obręb geodezyjny Ś. na następujących warunkach: 1. Inwestor winien zastosować takie rozwiązania techniczne, technologiczne i organizacyjne, które zagwarantują dotrzymanie standardów jakości środowiska poza teren, do którego wnioskodawca posiada tytuł prawny. 2. Prace budowlane należy prowadzić z zachowaniem ochrony zieleni i naturalnego ukształtowania terenu. 3. Odpady powstające w trakcie budowy i eksploatacji do czasu przekazania podmiotom zajmującym się gospodarowaniem odpadami, winny być segregowane i magazynowane w wyznaczonych do tego miejscach, w sposób gwarantujący zabezpieczenie środowiska przed negatywnym oddziaływaniem. 4. Okres magazynowania odpadów w wyznaczonych do tego miejscach, należy ograniczyć do minimum i nie powinien on trwać dłużej niż jest to niezbędne, z przyczyn technologicznych lub organizacyjnych, do przygotowania odpadów do transportu, celem przekazania kolejnym posiadaczom odpadów. 5. Wszelkie działania związane z gospodarowaniem odpadami należy prowadzić z zachowaniem obowiązujących zasad dotyczących warunków i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz przepisami skierowanymi do posiadaczy odpadów określonym w ustawie o odpadach. 6. Zaleca się monitorowanie pierwszego poziomu wód podziemnych. Celowość monitorowania tych wód ustala, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Powyższe postanowienie A.S. otrzymał w dniu 12 listopada 2008 r. W dniu 19 listopada 2008 r. A.S wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniu zarzucił: błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że planowana inwestycja nie zagraża zdrowiu i życiu ludzi, pominięcie w dokonaniu ustaleń faktycznych okoliczności, iż zgodnie z prawomocną i ostateczną decyzją, pozwolenie na budowę z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], na sąsiadującej działce w odległości około 15 metrów od planowanej stacji LPG, zostanie wzniesiony budynek użyteczności publicznej, handlowo-biurowo-usługowy. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, nr [...] na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ) oraz art.17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kpa oraz na podstawie art. 153 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz. U. nr 199, poz. 1227), umorzyło postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wskazało, że zgodnie z art. 153 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, na postanowienia wydane w sprawach, o których mowa w art. 153 ust 1 ww. ustawy, wydane przez wojewodów, marszałków województw, organy inspekcji sanitarnej, dyrektorów urzędów morskich oraz starostów - nie przysługuje zażalenie. Dlatego skarżący nie mógł skutecznie wnieść zażalenia, bowiem zażalenie na powyższe postanowienie Starosty Ś. nie przysługuje. Powyższe oznacza, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania zażaleniowego. Zmiana prawa w trakcie prowadzonego postępowania powoduje, że skarżący, na podstawie art. 142 kpa, może w odwołaniu od decyzji, podnieść zarzuty w stosunku do postanowienia z 20 października 2008 r. W zakreślonym terminie A.S. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżając postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie prawa procesowego w postaci art. 6, 8, 9, 12 § 2 i 15 kpa, poprzez umorzenie postępowania zażaleniowego, gdy doręczenie zaskarżonego postanowienia I instancji nastąpiło ze zwłoką nie znajdującą żadnego usprawiedliwienia, uniemożliwiającą złożenie skarżącemu zażalenia, w ustawowym terminie, przed zmianą stanu prawnego. 2. naruszenie prawa procesowego w postaci art. 105 § 1 kpa, poprzez umorzenie postępowania zażaleniowego, pomimo braku przesłanek do stwierdzenia, że stało się ono bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu skarżący podniósł, m.in., że nie kwestionuje zmiany prawa w zakresie dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty Ś., jednak postanowienie to zostało wydane już w dniu 20 października 2008 r., a doręczone dopiero w dniu 12 listopada 2008 r., w związku z tym nie budzi wątpliwości, że czynność doręczenia nie nastąpiła bez zbędnej zwłoki. Zasadnym jest twierdzenie, że celowo doręczono powyższe postanowienie tak późno, aby skarżący nie miał możliwości wniesienia zażalenia w ustawowym terminie 7 dni przed zmianą stanu prawnego. Organ II instancji powinien powyższe uwzględnić. Nie czyniąc tego naruszył zasadę praworządności i zasadę pogłębiania zaufania swoim postępowaniem. W układzie procesowym i faktycznym niniejszej sprawy nie występuje żadna okoliczność powodująca bezprzedmiotowość postępowania, dlatego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania jest błędne i podlega uchyleniu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd, są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy, przedmiotem kontroli Sądu w sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kpa, umarzające postępowanie zażaleniowe od postanowienia organu pierwszej instancji, uzgadniającego środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia. Oznacza to, iż Sąd zakresem badania objął tylko ten konkretny akt, zawierający rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. Dlatego w uzasadnieniu wyroku Sąd nie odniesie się do innych kwestii, podnoszonych przez stronę w skardze, tym samym i dotyczących istoty sprawy, czyli przedmiotu postępowania uzgodnieniowego. W dniu wydania i doręczenia skarżącemu postanowienia organu I instancji stronie tego postępowania na podstawie art. 106 § 5 kpa przysługiwało zażalenie do organu wyższej instancji. Jednakże art. 48 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm. ) został uchylony z dniem 15 listopada 2008 r. przez art. 144 pkt 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.08.199.1227). W niniejszej sprawie spór dotyczy wykładni, a w konsekwencji zastosowania przepisu art. 153 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Przepis powyższy w ust. 1 stanowi, że do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144 ( ustawy Prawo ochrony środowiska ), przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje określonych organów przejmują inne, wymienione w przepisie organy administracyjne. Przepis powyższy odnosi się do postępowań głównych. W niniejszej sprawie tym postępowaniem jest postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw z punktem tankowania pojazdów LPG. To postępowanie zgodnie z ust. 1 art. 153 ustawy, będzie dalej prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepis art. 153 ust. 1 ustawy nie reguluje natomiast kwestii związanych z postępowaniami prowadzonym przez organ współdziałający w wydaniu decyzji, a więc w trybie uzgodnieniowym na podstawie art. 106 kpa. Dlatego wydane w niniejszej sprawie postanowienie organu pierwszej instancji zgodnie z art. 153 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko jest z mocy ustawy niezaskarżalne. Dlatego organ II instancji na podstawie art. 134 kpa w zw. z art. 144 kpa winien wydać postanowienie o niedopuszczalności zażalenia. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie kończy postępowania głównego ani też nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Dlatego skarżący, na podstawie art. 142 kpa, może w odwołaniu od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczących realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji paliw z punktem tankowania pojazdów LPG, podnieść zarzuty w stosunku do postanowienia z [...] października 2008 r. Umorzenie postępowania administracyjnego, w tym postępowania zażaleniowego, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA w Warszawie z 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01 Biul. Skarbowy 2003/6/25). W uzasadnieniu wyroku z dnia 09 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNP 1996/11/150 Sąd Najwyższy podkreślił, że "ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego, brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania". Nie ulega wątpliwości, że niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu prawa administracyjnego, w aktach administracyjnych brak informacji, co do utraty tej cechy w trakcie postępowania. Tymczasem w niniejszej sprawie organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., umorzył postępowanie zażaleniowe, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Z uwagi na powyższe z takim rozstrzygnięciem zgodzić się nie można. Organ II instancji wydaje bowiem rozstrzygnięcie na wskazanej podstawie prawnej i w powyższym brzmieniu w sytuacji, gdy rozpoznanie zażalenia stopnia stało się bezprzedmiotowe. Przyczyną umorzenia postępowania zażaleniowego może być w szczególności cofnięcie zażalenia, złożenie zażalenia przez osobę niemającą przymiotu strony w postępowaniu, jak również brak rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, wobec którego złożono zażalenie. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu zastosuje się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w niniejszym wyroku i wyda stosowne postanowienie, w tym prawidłowo je uzasadni pod względem faktycznym i prawnym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 ppsa. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ J. Stankowski /-/ P. Miładowski