IV SA/Po 304/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi L. Sz. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] 2. Zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) na rzecz adwokata R. K. wynagrodzenie w kwocie 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o kwotę 52,80 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa i 80/100 złotych) stawki podatków od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100 złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/B. Popowska /-/P. Miładowski Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] Starosta O. orzekł z urzędu o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu K. gmina O. W. zmianę dla działki zapisanej w księdze wieczystej KW [...], oznaczonej na arkuszu mapy [...] numerem [...], polegająca na zmianie użytków z części PSIV (pastwiska trwałe klasy IV)na B-PsIV (grunty rolne zabudowane na postwiskach trwałych klasy IV) oraz z części RIVa ( grunty orne klasy IVa) na B-RIVa ( grunty rolne zabudowane na gruntach ornych klasy IVa). W uzasadnieniu organ wskazał, iż po wszczęciu postępowania z urzędu do organu zgłosił się L. Sz., który oświadczył, że nie chce się ustosunkować się do prawidłowości wykazanych danych udostępnionych mu do wglądu dokumentów sporządzonych przez geodetę, ponieważ nie brał udziału w czynnościach na gruncie. Organ podniósł, iż zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) do zadań starosty zawiązanych z prowadzeniem ewidencji należy między innymi utrzymanie operatu ewidencji w stanie aktualności. Organ wskazał, iż osoby wykonujące prace geodezyjne i kartograficzne maja prawo wstępu na grunt i do obiektów budowlanych oraz dokonywania niezbędnych czynności związanych z wykonywanymi pracami. W odwołaniu od powyższej decyzji L. Sz. podniósł, iż jest ona krzywdząca. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż Cz. M. jest jedynie dzierżawcą gruntu, a nie jest jego właścicielem. Skarżący zauważył, iż niezrozumiałe jest dlaczego geodeta wszedł na posesję bez zgody i wiedzy właściciela. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż sposób i tryb wprowadzania zmian danych do operatu ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy art. 22 i 23 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz rozdział 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454- dalej rozporządzenie). Organ podniósł, iż zgodnie z brzmieniem art. 22 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Natomiast zgodnie z § 46 ust. 1 rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia. Organ wskazał, iż z urzędu wprowadza się zmiany wynikające m.in. z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, Organ wyjaśnił, iż jedynie w przypadku, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W rozpatrywanej sprawie podstawą do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego była dokumentacja pomiarowa przyjęta do zasobu i zawierająca wykaz zmian danych ewidencyjnych. Potrzeba zmiany użytków gruntowych w operacie ewidencyjnym, tj części opisowej i kartograficznej, wynikała ze zmiany stanu faktycznego na gruncie, stwierdzonego w związku dokonaną przez wykonawcę podziału działki nr [...], aktualizacją treści mapy zasadniczej. Organ odwoławczy wskazał, iż skoro do organu prowadzącego rejestr publiczny, jakim jest ewidencja gruntów i budynków, wpłynęły nie budzące wątpliwości dokumenty, stanowiące podstawę do ujawnienia zmian danych ewidencyjnych, organ ten zobligowany był, wyszczególnionymi na wstępie przepisami, do dokonania stosownych zmian zapisów ewidencyjnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł L. Sz. zarzucając naruszenie art. 7, 28, 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm. – dalej Kpa). Zdaniem skarżącego małżonkowie M. nie powinni zostać zapoznani z dokumentacją zgromadzoną w sprawie. Skarżący podniósł również, iż przeprowadzenie wizji lokalnej, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego było konieczne, ponieważ nie był on obecny przy pomiarze. Na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik podtrzymał skargę oraz oświadczył, iż uniemożliwienie brania udziału w czynności w troku postępowania administracyjnego jest wadą dyskwalifikującą prawidłowość rozstrzygnięcia i to niezależnie od celu jakiemu tej czynności skarżący przypisuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw (art. 107 § 3 Kpa). Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 Kpa.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi administracyjnemu, do którego kierowana jest niniejsza skarga przeprowadzenia kontroli legalności. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem- zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Powyższe nakłada na organy obowiązek ustosunkowania się do zarzutów strony uznanych za nią za istotne. Ponadto zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa). Winien, więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 Kpa). Przenosząc powyższe uwagi, na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu uznać należało, iż zaskarżona decyzja odwoławcza oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji uchybiły wymogom stawianym przez przepisy art. 107 § 1 i 3 Kpa, albowiem w swoich rozstrzygnięciach nie zawarły dostatecznego uzasadnienia faktycznego tj. wydane zostały z naruszeniem powołanych przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności odnieść należy się do uzasadnienia organu I instancji. W trakcie postępowania przed organem I instancji skarżący wyraźnie oświadczył, że nie był obecny przy pomiarach działki wykonywanych przez geodetę oraz że nie chce się ustosunkowywać się do prawidłowości wykazania użytków przez geodetę, ponieważ nie brał udziału w czynnościach na gruncie (notatka służbowa z dnia [...] listopada 2008 r. k. 95). Organ w swoim rozstrzygnięciu w żadnym stopniu nie ustosunkował się do tej kwestii uznanej przez skarżącego za istotną tj. do kwestii jego nieobecności podczas czynności geodety. Do powyższego nie odniósł się również organ II instancji, który pomimo podnoszenia przez skarżącego w odwołaniu, iż nieporozumieniem jest że geodeta wchodzi na teren jego posesji bez jego zgody i wiedzy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł jedynie, że powierzchnia użytków określona została w wyniku bezpośredniego pomiaru na gruncie i w myśl obowiązujących przepisów. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z treścią przepisu par. 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663 ze zm.), w przypadku, o którym mowa w ust. 3, o czynnościach przyjęcia granic zawiadamia się właściciela bądź użytkownika wieczystego nieruchomości podlegającej podziałowi oraz właścicieli bądź użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością podlegającą podziałowi, a w przypadku braku danych o tych osobach - osoby władające tymi nieruchomościami. Natomiast jak wynika z sprawozdania technicznego z podziału nieruchomości geodeta nie zawiadamiał stron o czynnościach przyjęcia granic, powołując się w tym zakresie na § 6 ww. rozporządzenia. Organ nie podjął próby wyjaśnienia stronie dlaczego i czy w jego ocenie obecność strony przy pomiarach była konieczna i czy na dokonywanie pomiaru bez obecności właściciela zezwalają przepisy prawa. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż jedynie w przypadku, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy, zgodnie z treścią § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). W dalszej części uzasadnienia organ nie wyjaśnił czy w jego ocenie w niniejszej sprawie konieczne było uzyskanie wyjaśnień zainteresowanych czy też nie, a zatem czy konieczne było przeprowadzenie postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c oraz art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł, na podstawie art. 250 ppsa w związku z § 18 ust 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1348: z późn. zm.). Stosownie do brzmienia § 2 ust 3 wyżej wskazanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Sąd podwyższył należne koszty udzielonej pomocy prawnej o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. /-/ B. Popowska /-/ E. Kręcichwost – Durchowska /-/ P. Miładowski ja