IV SA/Po 306/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-05-15

Skład orzekający: Maciej Busz, Józef Maleszewski, Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchybienie trzymiesięcznego terminu do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczonego od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, może zostać zniwelowane przez brak należytego pouczenia ze strony organu administracji publicznej oraz niejasne sformułowanie decyzji zmieniającej okres przyznanego świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo formalnego przekroczenia trzymiesięcznego terminu do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, brak należytego pouczenia strony przez organ administracji oraz niejasne sformułowanie decyzji zmieniającej okres przyznanego świadczenia, które mogło wprowadzić stronę w błąd, stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ administracji ma obowiązek udzielać stronom wyczerpujących informacji prawnych i faktycznych, a jego zaniechanie w tym zakresie, zwłaszcza wobec osoby działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, może prowadzić do naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Stan faktyczny
Skarżąca A. P. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawną córkę H. D. Po otrzymaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 8 października 2024 r., złożyła wniosek o świadczenie 16 stycznia 2025 r., co organ uznał za przekroczenie trzymiesięcznego terminu od daty wydania orzeczenia. Skarżąca podnosiła, że została wprowadzona w błąd przez niejasne sformułowanie decyzji zmieniającej okres przyznanego świadczenia z 24 października 2024 r. oraz brak pouczenia o terminie. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia za listopad i grudzień 2024 r.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2025 r. oraz punkt 1 poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 stycznia 2025 r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia daty początkowej przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz punkt 1 poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 stycznia 2025 r., nr [...], w części dotyczącej ustalenia daty początkowej przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 18 lutego 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 stycznia 2025 r. nr [...] w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. P. w związku z opieką nad H. D. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. (pkt 1) oraz przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad H. D. na okres od 1 stycznia 2026 r. do 30 września 2028 r. w wysokości wynikającej z aktualnego obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w danym roku (pkt 2). Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. A. P. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną córką H. D. od 1 kwietnia 2023 r. do października 2024 r. w czasie obowiązywania okresowego orzeczenia o niepełnosprawności H. D.. W dniu 16 stycznia 2025 r. A. P. złożyła ponowny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w kolejnym okresie w związku z opieką nad córką H. D.. Do wniosku dołączyła aktualne orzeczenie o niepełnosprawności H. D. z dnia 8 października 2024 r. nr [...], zgodnie z którym H. D. (ur. [...].) została zaliczona do osób niepełnosprawnych, a niepełnosprawność datuje się od urodzenia, orzeczenie wydaje się do 8 września 2028 r. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 17 stycznia 2025 r. nr [...] na podstawie art. 17, art. 20 ust. 1 - 3, art. 24 ust. 4, art. 26, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323) i art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) przyznał A. P. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad H. D. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. (pkt 1) oraz przyznał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad H. D. na okres od 1 stycznia 2026 r. do 30 września 2028 r. w wysokości wynikającej z aktualnego obwieszczenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w danym roku (pkt 2). W uzasadnieniu organ wskazał, że A. P. spełnia kryteria do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego oraz że odstępuje od uzasadnienia decyzji, albowiem uwzględnia ona w całości żądanie strony. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. P. wskazując, że nie zgadza się z nieotrzymaniem świadczenia pielęgnacyjnego za listopad i grudzień 2024 r. Podała, że jest samotną matką utrzymującą niepełnosprawną córkę, a brak świadczeń znacząco wpłynie na jakość jej życia. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 18 lutego 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 stycznia 2025 r. w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. P. w związku z opieką nad H. D. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2025 r. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na brzmienie art. 24 ust. 2 i ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że w niniejszej sprawie orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało w dniu 8 października 2024 r. Natomiast wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do PCŚ dnia 16 stycznia 2025 r. Tym samym wskazać należy, iż Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną córkę nie mieszcząc się w 3-miesięcznym terminie określonym w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Zdaniem organu należało, zatem ustalić prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tj. od 1 stycznia 2025 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła A. P. domagając się uchylenia decyzji, które pozbawiają ją i jej niepełnosprawną córkę H. D. przyznania świadczenia i zasiłku pielęgnacyjnego z listopada i grudnia 2024 r. i tym samym zrywają ciągłość tych świadczeń, w związku z opóźnieniem (8 dni) stawienia się do [...] Centrum Świadczeń. Poprosiła o wzięcie pod uwagę okoliczności, które wprowadziły ją w błąd. Poprosiła o uwzględnienie ducha prawa oprócz litery prawa, która sprowadza urzędnika do bezwzględnego egzekutora prawa w związku z przekroczeniem terminu zamiast urzędniczej roli rozumianej jako służba społeczna. Dalej Skarżąca wskazała na nieporozumienie w sprawie, w zakresie dotrzymania terminów, które wyniknęło w związku z zaświadczeniem otrzymanym w Wojewódzkim Urzędzie do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, z dnia 04 września 2024 r. wynikającym z wielości spraw i prawdopodobieństwem "niewyrobienia" się urzędu w terminie, w którym Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności pisze, że orzeczenie z dnia 30 stycznia 2023 r. zachowuje ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do dnia 31 marca 2025 r. Skarżąca wskazała, że ta formuła ją zmyliła. Wniosła o rozpatrzenie tej sprawy mając na uwadze, że jest samotnie wychowującą mamą dziecka z głębokimi niepełnosprawnościami i w tak stresujących okolicznościach, które oprócz tego, że bardzo ograniczają jej dyspozycyjność to generują zwykłe pomyłki, które każdemu (urzędnikom również) mogą się zdarzyć. Podała, że kolejne orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało 08 października 2024 r. Więc zgodnie z zasadą 3 miesięcy powinna się stawić do dnia 08 stycznia 2025 r. Stawiła się 16 stycznia i została poinformowana, że przepadły wpłaty za okres 2 miesięcy. Dodała, że urzędniczka przyjmująca dokumenty powiedziała, że bezcelowe jest pisanie prośby o uchylenie terminu, bo gdyby wszyscy tak robili to urząd miałby za dużo roboty i że prawo jest prawem. Skarżąca wskazała, że mimo, że organ I instancji dostał odpowiedź, że orzeczenie o niepełnosprawności jest kontynuowane i cel był w formularzach oznaczony (otrzymanie świadczenia i zasiłku pielęgnacyjnego) [...] Urząd Świadczeń wstrzymał wypłatę w listopadzie i grudniu. Skarżąca podnosiła, że PCŚ kilkakrotnie wcześniej w pandemii kontaktował się z nią telefonicznie i przypominał o terminach. Zdaniem Skarżącej byłoby stosowne skontaktowanie się z nią, aby doniosła w terminie dokument uprawniający do kontynuowania otrzymywania świadczenia. Końcowo zaznaczyła, że wstrzymana kwota jest dla niej bardzo wysoka i jej brak znacząco wpłynie na funkcjonowanie. Do skargi dołączyła dodatkowo kopię decyzji Prezydenta Miasta [...] z 24 października 2024 r., nr [...] zmieniającą decyzją z 02 maja 2024 r. w ten sposób, że przyznano świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł na okres od 01 października 2024 r. do 31 marca 2025 r. tj. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność na rzecz H. D.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty wyrażone w treści wydanej decyzji. Na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. Skarżąca wnosiła i wywodziła, jak w skardze, podtrzymując w całości swoją argumentację. Dodatkowo wyjaśniła, że otrzymała z urzędu decyzję z dnia 24 października 2024 r., która zmieniła poprzednią decyzję przyznającą jej świadczenie pielęgnacyjne, gdzie była wskazana data ważności do 31 marca 2025 r. W związku z tym, błędnie założyła, że posiada świadczenie do tego okresu. Skarżąca dodatkowo wyjaśnia, że stawiła się w Ośrodku w styczniu, ponieważ środki ze świadczenia czasem są płacone miesiąc później, w związku z tym nie miała świadomości, że to świadczenie już się nie należy za listopad i grudzień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej także jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje wydanie w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, zatem nie zastępuje organu administracji i co do zasady nie przyznaje świadczeń, lecz bada legalność decyzji organów administracji obu instancji. W ramach sprawowanej kontroli Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję organu następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). Kontrola sądowa sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, ze zm., dalej także jako "k.p.a."), art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Następnie, czy na podstawie tych ustaleń organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323, dalej: "u.ś.r."). W niniejszej sprawie nie było sporne, że Skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką, która legitymuje się kolejnym, aktualnym orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 08 października 2024 r., nr [...] Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Zgodnie z tym orzeczeniem H. D. (ur. [...] r.) została zaliczona do osób niepełnosprawnych, niepełnosprawność datuje się od urodzenia, a orzeczenie zostało wydane do 08 września 2028 r. Nadto, w orzeczeniu organ stwierdził, że H. D. wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznego stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu, jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Obecnie przepis ten ma już inne brzmienie, jednakże w sprawie zastosowanie znalazł art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429), zgodnie z którym osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (...), zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (...) nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane z uwzględnieniem ust. 3 i 4 tego przepisu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia daty, od której należało przyznać Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z kolejnym wnioskiem. Co do zasady prawo do świadczeń rodzinnych ustala się wedle art. 24 ust. 2 u.ś.r. począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli jednak w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to, zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W świetle wskazanej regulacji wyłącznie w tym okresie - to jest trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności - może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Po upływie tego terminu zainteresowany traci przyznane mu przez ustawodawcę prawo uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. termin trzymiesięczny jest tzw. terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia uchybionego terminu. W doktrynie prawa wyrażono pogląd, że regulacja ta wprowadza gwarancje ochronne dla wnioskodawcy w sytuacji świadczeń związanych z ustaleniem w drodze orzeczenia niepełnosprawności bądź stopnia niepełnosprawności. W takiej sytuacji nawet przedłużające się postępowanie w sprawie dotyczącej orzeczenia o niepełnosprawności bądź stopnia niepełnosprawności nie wpływa na okres przyznawanego świadczenia. Strona nie ponosi bowiem negatywnych konsekwencji prawnych związanych z przedłużającym się postępowaniem przed organami, za których działanie nie ponosi odpowiedzialności (por. T. Brzezicki [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2021, t. 3 do art. 24). Sąd rozpoznający niniejszą sprawą podziela powyższe stanowisko w całości, zatem organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że co do zasady przekroczenie trzymiesięcznego terminu do złożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności zamyka możliwość przyznania świadczenia od dnia, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Jednakże, mimo to skarga w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że na organach administracji publicznej prowadzących postępowanie administracyjne spoczywa, zgodnie z art. 9 k.p.a., obowiązek udzielania informacji stronie. Obowiązek ten winien być realizowany w toku postępowania od wszczęcia do jego zakończenia decyzją. Zakres przedmiotowy udzielania informacji stronie obejmuje zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego jak i przepisach prawa procesowego. W toku postępowania organ administracji publicznej z urzędu udziela stronom i innym uczestnikom postępowania informacji, niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przepis art. 9 k.p.a., statuujący zasadę udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej, nakłada na organ administracji państwowej obowiązek informowania strony, i to niezależnie od tego czy jest ona osobą fizyczną czy prawną, o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa, bez względu na to w jakiej fazie postępowania miało miejsce. Gdy niedopełnienie tego obowiązku mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co dotyczy zwłaszcza stron działających bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wówczas stanowi to wystarczającą podstawę do uchylenia aktu podjętego w takich warunkach. Również w przypadku złożenia podania, z którego wynika, że jego autor pozostaje w błędnym przeświadczeniu co do zachowania określonego przez ustawę terminu, organ administracji powinien podjąć wszelkie czynności, w tym polegające na stosownych wyjaśnieniach i pouczeniach, aby sprawa została załatwiona zgodnie z interesem wnoszącego podanie. W ocenie Sądu, mając na uwadze szczególne okoliczności niniejszej sprawy, tego należytego działania organu I instancji zabrakło, a organ odwoławczy uchybienia nie dostrzegł. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, po pierwsze, Sąd zwrócił uwagę, na co wskazywała także Skarżąca, że w dniu 24 października 2024 r. Prezydent Miasta [...], działając z urzędu, wydał decyzję, którą orzekł: "zmieniam decyzję z dnia 2 maja 2024 r. nr [...] w ten sposób, że przyznaję świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł (...) miesięcznie na okres od 1-10-2024 do 31-03-2025 (...), tj. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność w związku z opieką nad: a) D. H.". Decyzję powyższą Prezydent wydał mając na uwadze brzmienie art. 6bb ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 44), zgodnie z którym jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność. W niniejszej sprawie organ dysponował zaświadczeniem z dnia 4 września 2024 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, że orzeczenie o niepełnosprawności dotyczące H. D. z dnia 30 stycznia 2023 r. zachowywało ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do dnia 31 marca 2025 r. Zdaniem Sądu, jednak takie sformułowanie rozstrzygnięcia, jak w decyzji z dnia 24 października 2024 r. mogło budzić wątpliwości co do jego właściwego rozumienia, zwłaszcza w części odnoszącej się do tego do kiedy dokładanie Skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca podnosiła, że odczytała powyższą decyzje, że świadczenie przysługuje jej do 31 marca 2025 r. Rozstrzygnięcie decyzji zmieniającej z dnia 24 października 2024 r. nie daje jasnej odpowiedzi na jaki dzień przypada koniec przyznanego A. P. świadczenia pielęgnacyjnego. Prezydent nową decyzją zmienił bowiem decyzję o przyznaniu świadczenia z 02 maja 2023 r. i przyznał świadczenie na okres od 1 października 2024 do 31 marca 2025 r. i dalej przytoczył rozwinięcie, które może budzić uzasadnione wątpliwości, jak należy je rozumieć: "tj. do dnia wydania kolejnego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność". Należy mieć na uwadze, że "tj." to skrót od "to jest". Używa się go w zdaniach, aby wprowadzić wyjaśnienie lub rozwinięcie myśli. Można go przeczytać jako "czyli". Wskazanie daty końcowej przyznanego świadczenia nie było, więc w realiach niniejszej sprawy jednoznacznie. W istocie nie rozwinęło ono w jasny i zrozumiały sposób kwestii, jaki moment czy zdarzenie jest końcem okresu, na który świadczenie zostało przyznane. Skarżąca mogła zatem pozostawać w błędnym przekonaniu, że świadczenie przysługuje jej do 31 marca 2025 r. także i z tego powodu, że na dzień doręczenia powyższej decyzji z 24 października 2024 r. dysponowała już nowym orzeczeniem z 8 października 2024 r. zapewniającym ciągłość i kontynuację świadczenia. Dodatkowo, co również jest istotne w sprawie, decyzja z 24 października 2024 r. nie zawiera pouczenia o treści art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, zakreślony 3-miesięczny termin do złożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności i jak należy go liczyć. Zdaniem Sądu, prawnej oceny zagadnienia zachowania terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r., z jego wszystkimi niuansami, może nie być w stanie dokonać osoba nieznająca przepisów prawnych, tym bardziej w przypadku takiego rozstrzygnięcia decyzji, które zmieniło okres przyznanego świadczenia i wydłużyło go do 31 marca 2025 r. pod warunkiem, którego sformułowanie nie zostało jednoznacznie wyrażone. W tej sytuacji, wobec braku stosownego pouczenia w sprawie administracyjnej, sposób rozumowania Skarżącej polegający na tym, że uznała, że decyzja została zmieniona i przyznane jej świadczenie pielęgnacyjne przysługuje do dnia 31 marca 2025 r., nie jest pozbawiony podstaw. Jak już wspomniano obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie podkreśla się, że uregulowany w art. 9 k.p.a. obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Użyte przez ustawodawcę sformułowania "należyte" i "wyczerpujące" informowanie strony oznacza, że organ powinien uwzględnić przy formułowaniu swych pism do strony, że żądanie tylko wówczas odniesie skutek, jeśli jest zrozumiałe dla strony (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018 roku, sygn. akt VII SA/Wa 52/17, CBOSA). Sąd uwzględnił przy tym, że Skarżąca w niniejszej sprawie działała samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, nie posiada także wiedzy prawniczej. Kierowane do niej pouczenia zdecydowanie, przy takim brzmieniu decyzji zmieniającej, powinny być dokładne i wyczerpujące, celem zachowania przysługujących jej świadczeń. Zdaniem Sądu nie powinny nawet ograniczać się w swej treści do przytoczenia przepisów, a stanowić ich praktyczne objaśnienie ze wskazaniem konkretnych skutków niezastosowania się do zobowiązania zwłaszcza w zakresie nieprzedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności w zakreślonym, ustawowym terminie. Tego w niniejszej sprawie organy zaniechały. Podkreślić nadto trzeba, że zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu przypuszczać, że dokonywane wobec niego czynności, przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Łodzi z dnia 7 marca 2008r. sygn. akt I SA/Ld 46/08 i w Warszawie z dnia 5 października 2004r., sygn. akt SA/Wa 3196/03, CBOSA). Należy dodatkowo mieć na względzie, że świadczenie pielęgnacyjne i inne świadczenia przewidziane w ustawie o świadczeniach rodzinnych spełniają efektywnie swój cel, gdy są przyznawane od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Skarżąca jest matką samotnie wychowującą niepełnosprawną córkę. Przy czym, co istotne, skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 16 stycznia 2025 r., a więc kilka dni po upływie 3-miesięcznego terminu o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., pozostając w błędnym przekonaniu o prawidłowości jego złożenia. Powyższe mieści się w granicach celowościowej wykładni art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadnionej brzmieniem art. 69 Konstytucji RP zgodnie, z którym osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. W konsekwencji, pozostawałoby w rażącej sprzeczności z celem regulacji ustawowej i jej kontekstem konstytucyjnym wynikającym z art. 69 Konstytucji RP przyjęcie, że Skarżąca uchybiła terminowi z art. 24 ust. 2a ustawy i nie służy jej prawo do świadczenia w związku z opieką nad jej niepełnosprawną córką, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przyjęcie przeciwnego stanowiska stanowiłoby nieuprawnione przerzucenie na wnioskodawczynię konsekwencji decyzji organów orzekających o tej niepełnosprawności nie stosujących odpowiednich pouczeń i niejasno redagujących rozstrzygnięcie swoich decyzji. Podsumowując, z uwagi na naruszenie przepisów art. 24 ust. 2a u.ś.r. w zw. z art. 9 k.p.a. zaskarżona decyzja oraz pkt 1 poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 stycznia 2025 r., nr [...], w części dotyczącej ustalenia daty początkowej przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. podlegały uchyleniu, jak Sąd orzekł w wyroku. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią powyższą wykładnię przepisów art. 24 ust. 2a u.ś.r. w zw. z art. 9 k.p.a., mając na względzie również przepis art. 69 Konstytucji. Z uwagi na to organ I instancji wyda decyzję przyznającą Skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjnie za okres od listopada 2024 r. do grudnia 2024 r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło