IV SA/Po 310/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi L. W., L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z nieruchomości odpadów zawierających azbest 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...].Burmistrz [...], na podstawie art.34 w zw. z art.3 ust.3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (t.j.Dz.U. z 2010r., nr 185, poz.1243 ze zm.) oraz art.104 i art.107 kpa, działając z urzędu nakazał w punkcie 1 państwu L. i L. W., I. i K. A., E. i T. B. oraz R. W., współwłaścicielom nieruchomości położonej w Ś. przy ul.[...]. W. nr [...] (działka geodezyjna nr [...]) zgodnie z posiadanymi udziałami w nieruchomości wspólnej, usunięcie z powyższej nieruchomości zgromadzonych odpadów (25 sztuk) – płyt azbestowych 17 06 05 * pochodzących z rozbiórki budynku gospodarczego; nadto w punkcie 2 decyzji orzekł, iż wykonanie decyzji nastąpi przez zawarcie umowy na usunięcie odpadów i ich transport do miejsca składowania odpadów z przedsiębiorcą posiadającym odpowiednie zezwolenie; w punkcie 3 decyzji stwierdził, iż koszty za usunięcie odpadów i ich transport do miejsca składowania odpadów ponosić będą zgodnie z posiadanymi udziałami w nieruchomości wspólnej państwo L. i L. W. w udziale [...], I. i K. A. – udział [...], E. i T. B. – udział [...] oraz R. W. – udział [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...].10.2011r. wpłynęło pismo Starostwa Powiatowego w K. informujące, że na nieruchomości położonej w Ś. przy ul.[...].W. [...] panuje bałagan i leżą płyty azbestowe. Organ zwrócił się o podjęcie działań stosownie do art.34 ustawy o odpadach, w załączeniu przesyłając kopię pisma I. i K. A. z dnia [...].09.2011r., w którym skarżą się, iż po pracach rozbiórkowych które wykonali L. i L. W. nie posprzątano, panuje bałagan i leżą płyty azbestowe. Organ I instancji wszczął postępowanie, powiadomił strony z uwagi na fakt, iż nieruchomość stanowi współwłasność, przeprowadził wizję lokalną i ustalił, że budynek gospodarczy zlokalizowany na podwórzu przy zachodniej granicy działki nr [...] został rozebrany przez L. W. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia [...] września 2008r. nakazano wszystkim współwłaścicielom tj.L. i L. W., I. i K. A., E. i T. B. oraz R. W. rozbiórkę obiektu budowlanego, w skład którego wchodzi budynek gospodarczo-garażowy z wydzielonym podręcznym warsztatem, gołębnik wraz z przylegającą wolierą na działce nr [...] przy ul[...]..W. [...], pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. L. W. jako jeden z zobowiązanych do rozbiórki budynku rozebrał go. Pokrycie dachu rozebranego budynku w postaci płyt azbestowych 17 06 05* zostało złożone na podwórzu. Płyty ok.25 sztuk zostały zabezpieczone folią. W związku z tym, iż nieruchomość stron nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów, organ stwierdził, iż zgromadzone odpady powinny zostać składowane w miejscu do tego przeznaczonym (składowisko odpadów). Ponieważ właścicielami gruntu pod rozebranym budynkiem gospodarczym, jak i właścicielami samego budynku gospodarczego byli wszyscy właściciele nieruchomości położonej w Ś. przy ul.[...]. W. [...] (działka [...]), fakt rozebrania budynku przez jednego z współwłaścicieli , w sytuacji kiedy istniał nakaz jego rozbiórki przez wszystkich współwłaścicieli nie może prowadzić do wniosku, że to L. W. jest jedynym posiadaczem odpadów odpowiedzialnym za ich usunięcie. Organ wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem "pojęcie posiadacza odpadów powiązane jest ze stanem faktycznym. Posiadaczem jest generalnie osoba, która w danym momencie może rzeczą rozporządzać. Dopuszczalne jest zakładanie, jakoby posiadaczem odpadów był władający powierzchnią ziemi, przy czym, pod pojęciem tym należy rozumieć właściciela. Logiczne wydaje się ustanowienie ustawowego domniemania, iż właściciel nieruchomości może rozporządzać rzeczami (tu odpadami) znajdującymi się na jego terenie" (wyrok WSA w Warszawie, IV SA/Wa 2275/05). Odwołanie od powyższej decyzji złożyli I. i K. A. podnosząc, iż nie oni stawiali budynek podlegający rozbiórce, który został następnie rozebrany przez L. W., w związku z czym on powinien wywieźć płyty azbestowe na własny koszt. Decyzją z dnia [...] marca 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekło o nakazaniu L. W. usunięcie z nieruchomości położónej w Ś. ul.[...].W. [...] nr ewid.[...], zgromadzonych odpadów tj.25 sztuk płyt azbestowych – kod klasyfikacyjny 17 06 05*, pochodzących z rozbiórki budynku gospodarczego; wykonanie decyzji ma nastąpić przez zawarcie umowy na usunięcie odpadów i ich transport do miejsca składowania odpadów z przedsiębiorcą, posiadającym odpowiednie zezwolenie; usunięcie odpadów i ich transport do miejsca składowania odpadów ma nastąpić na koszt L. W.. W uzasadnieniu organ II instancji opisał stan faktyczny i wskazał, iż znajdujące się na terenie wskazanej nieruchomości płyty azbestowe objęte są, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2001r., nr 112, poz.1206) kodem klasyfikacyjnym nr 17 06 05* (materiały konstrukcyjne zawierające azbest). Zgodnie z powołanym rozpozrządzeniem są to odpady niebezpieczne (§ 3 ust. 2 rozp.) i jako takie mogą być składowane tylko w miejscach specjalnie do tego przeznaczonych. Nieruchomość w Ś. nr ewid.[...] z całą pewnością nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Jest ona przeznaczona na funkcje mieszkalne. W konsekwencji organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji i uznał, że wobec stwierdzenia przez Burmistrza [...] faktu składowania odpadów niebezpiecznych w postaci płyt azbestowych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, istniała konieczność zastosowania przepisu art.34 ustawy o odpadach. Kolegium nie podzieliło jednak stanowiska organu I instancji w kwestii ustalenia zobowiązanego do usunięcia odpadów – posiadacza odpadów. W ocnie organu II instancji za posiadacza odpadów należało uznać tylko i wyłącznie L. W.. To on rozebrał znajdujący się na nieruchomości nr ewid.[...] budynek gospodarczy, a pochodzące z dachu płyty azbestowe złożył na ww. działce. Zdaniem Kolegium, fakt nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu na wszystkich współwłaścicieli nieruchomości położónej przy ul.[...]. W. [...] nie oznacza automatycznego obowiązku przyjęcia, że wszyscy oni winni zostać uznani za posiadaczy odpadów. Domniemanie na którym oparł swe rozstrzygnięcie Burmistrz [...] działa dopiero wtedy, gdy bark jest możliwości ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Skargę na powyższą decyzję złożyli L. i L. W., domagając się jej uchylenia i podnosząc, iż wszyscy współwłaściciele powinni ponosić koszty usunięcia płyt azbestowych. Na terminie rozprawy w dniu [...] sierpnia 2012r. skarżąca podniosła, iż istotnie budynek rozebrał jej mąż L. W. z R. W., gdyż nie stać ich było na wynajęcie firmy, która rozebrałaby budynek. Jednak koszty uprzątnięcia płyt azbestowych powinny rozłożone zostać na wszystkich bowiem ich również nie stać na wynajęcie transportu. Nadto zanaczyła, iż tylko mąż pracuje w zakładzie [...] jako przcownik fizyczny i zarabia [...] zł, z tego utrzymuje się pięcioosobowa rodzina w tym troje dzieci, z czego jedno niepełnosprawne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując prezentowaną wcześniej argumentację. Wojewódzki Sąd Administarcyjny zważył, co następuje : Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. Zgodnie z treścią art. 135 tej ustawy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 a/ i c/ ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach /Dz. U. Nr 62 póz. 628 ze zm./ wójt (burmistrz) nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie ich z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, wskazując sposób wykonania decyzji. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego w związku z czym jej wydanie, wobec ustalenia określonego stanu rzeczy, jest obligatoryjne. W sprawie jest niesporne, że odpady -25 sztuk płyt azbestowych zgromadzone były w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym, na działce stanowiącej współwłasność Lucyny i L. W., I. i K. A., E. i T. B. oraz R. W., którzy byli wobec tego władającymi powierzchnią ziemi w rozumieniu art.3 pkt 44 ustawy – Prawo ochrony środowiska, który może mieć w sprawie zastosowanie z uwagi na treść art.1 ust.2 ustawy o odpadach. Skarżący podnoszą, iż nietrafnie zatem jedynie sam skarżący L. W. został uznany w niniejszej sprawie przez organ II instancji jako posiadacz odpadów w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy o odpadach. Posiadaczem odpadów, stosownie do treści art. 3 ust. 3 pkt 13 cyt. ustawy, jest każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zatem skoro faktycznie włada odpadami przede wszystkim ich wytwórca obowiązkiem organu jest zawsze przede wszystkim przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia posiadacza odpadów. Jeżeli okaże się to niemożliwym, wówczas działa domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W takim wypadku organ winien zawsze ustalić, kto jest osobą władającą. Organ Il instancji za wytwórcę odpadów uznał skarżącego L. W. , bowiem to on fizycznie dokonał rozbiórki budynku gospodarczego, w wyniku którego powstały odpady – 25 sztuk płyt azbestowych z rozbiórki dachu budynku. Nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowy odpad pochodzi z rozbiórki budynku, do której zobowiązani byli jednak wszyscy współwłaściciele nieruchomości położonej w Ś. przy ul.[...]. W. [...], działki nr [...], a decyzja organu nadzoru w tej kwestii przeszła przez kontrolę instancyjną i była prawomocna. Należy podkreślić, iż w świetle ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz.U. nr 62, poz.628 ze zm.), pojęcie posiadacza odpadów musi być powiążane ze stanem faktycznym. Posiadaczem jest więc generalnie osoba , która w danym momencie może rzeczą rozporządzać. W tym świetle zawarte w art.3 ust.3 pkt 13 in fine domniemanie wydaje się logicznym następstwem przyjętej koncepcji. Wynika z niego, iż dopuszczalne jest zakładanie, jakoby posiadaczem odpadów był władający powierzchnią ziemi, przy czym, pod pojęciem tym (pomijając przypadek gruntów państwowych oraz samorządowych) należy rozumieć właściciela (art.3 pkt 44 ustwy – Prawo ochrony środowiska). Logiczne wydaje się ustanowienie ustawowego domniemania, iż właściciel nieruchomości może rozporządzać rzeczami (tu odpadami) znajdującymi się na jego terenie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2008r., IV SA/Wa 2275/05). A zatem w ocenie Sądu osobami władającymi w niniejszej sprawie są wszyscy współwłaściciele nieruchomości, których należało zobowiązać do usunięcia odpadów z nieruchomości stanowiącej ich współwłasność, a koszty tego usunięcia rozłożyć stosownie do przypadających im udziałów w nieruchomości wspólnej. Fakt, iż skarżący – przed wydaniem decyzji przez organ II instancji - fizycznie rozebrał budynek (do czego zobowiązani byli wszyscy współwłaściciele) nie może nakładać na niego automatycznie obowiązku ponoszenia w całości kosztów usuwania i transportu związanego z usuwaniem odpadów do miejsca składowania, a więc prowadzić do wniosku, że L. W. przez fakt rozebrania budynku stał się jedynym posiadaczem odpadów odpowiedzialnym za ich usunięcie, w sytuacji kiedy istniał nakaz rozbiórki budynku przez wszystkich współwłaścicieli. Zresztą organ II instancji nakładając na skarżącego ten obowiązek nie wziął pod uwagę okoliczności podniesionej przez skarżącą L. W., że rozbiórki budynku dokonywał jej mąż L. W. razem ze współwłaścicielem R. W., którego organ II instancji do niczego nia zobowiązał w swej decyzji. Wskazane wyżej uchybienia, polegające na naruszeniu prawa materialnego spowodowały uchylenie decyzji organu II instancji, a rozpoznając ponownie sprawę organ będzie miał na uwadze rozważania i ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt l sentencji wyroku. Sąd stosownie do art. 152 cytowanej wyżej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał bowiem postanowieniem z dnia 15 maja 2012r. (k[...].) skarżący zostali zwolnieni od kosztów sądowych.