IV SA/Po 312/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.N. i H.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia odmówić prawa pomocy M.N. i H.N. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosków skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z małoletnimi dziećmi (synem i córką) a źródłem ich utrzymania stanowi dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł. rocznie. Wnioskodawcy w uzasadnieniu wniosku wskazali, iż posiadają gospodarstwo rolne o łącznej pow. ok. [...] ha ([...] ha położone w Boszkowie i [...] ha położone w K.) składające się z niskiej klasy ziem, na której uprawiane są zboże, ziemniaki i kapustę. Celem uzupełnienia informacji przestawionych we wnioskach o przyznanie prawa pomocy Sąd pismami z dnia 27 kwietnia 2011r. (odebranymi w dniu 29 kwietnia 2011r. k. 57 i 58 akt) wezwał wnioskodawców do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżących za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowanie dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należało również czy wnioskodawcy korzystają z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania), określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), określenia tytułu prawnego do lokalu wskazanego jako adres zamieszkania i przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie H.N. pismem z 6 maja 2011r. wyjaśnił, że dochody z prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego z powodu przymrozków majowych są na minusie. Posiadane przez niego środki na koncie bankowym przeznaczone są na spłatę kredytu. Wnioskodawca przesłał również wyciąg z konta bankowego za okres 1 grudnia 2010r. – 4 maja 2011r., umowę zawartą przez M.N. i H.N. nr [...]. z dnia [...].05.2009r. o kredyt obrotowy na wznowienie produkcji rolnej w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej na kwotę [...] zł., umowę zawartą przez M.N. i H.N. nr [...] z dnia [...].09.2008r. o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych waloryzowaną kursem CHF na kwotę [...] zł. wraz z harmonogram spłat kredytu (kwota raty [...] CHF), uproszczoną informację ekonomiczną o gospodarstwie rolno ogrodniczym na 2011r., umowę pożyczki dla rolnictwa na zakup ciągnika rolniczego [...] za kwotę [...] zł., kopię umowy darowizny zabudowanego gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazali, że ich sytuacja finansowa uniemożliwia uiszczenie aktualnie wymaganych kosztów sądowych wynoszących 100 zł. – zob §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Analizując dokumenty przedłożone na wezwanie Sądu stwierdzić należy, iż skarżący prowadzą gospodarstwo rolno ogrodnicze znacznych rozmiarów o pow. [...] ha (powierzchnia gospodarstwa [...] i dzierżawa [...] ha ), na którym uprawiają zboża, ziemniaki kapustę i ogórki. Szacowany dochód na 2011r. ze sprzedaży plonów (ziemniaki, zboża) i produktów (kapusta kiszona i ogórek kiszony) wynosi [...] tys. złotych. Powyższy szacunkowy dochód potwierdzają wysokie wpłaty na konto bankowe, którego stan na dzień 2 maja 2011r. po uwzględnieniu obciążeń wynikających z zawartych umów kredytowych wynosi [...] zł. Z uproszczonej informacji ekonomicznej o prowadzonym gospodarstwie rolnym wynika, iż z samej dopłat skarżący uzyskują [...] tys. zł., która to kwota przekracza deklarowany we wniosku dochód w wysokości [...] tys, złotych rocznie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.