IV SA/Po 313/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. K. (...) w Ś. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki, oddala skargę Wnioskiem z dnia (...) r. A. M. wniósł o zbadanie legalności pobudowania w (...) r. altany ogrodowej przez Wspólnotę Mieszkaniową w Ś. przy ul. K. (...). Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. (dalej PINB, organ nadzoru budowlanego bądź organ I instancji) na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. u. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej prawo budowlane) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) nakazał inwestorowi – Wspólnocie Mieszkaniowej zarządzającej nieruchomością zlokalizowaną w Ś. przy ul. K.(...) na działce nr ewid. geod. (...) rozbiórkę samowolnie pobudowanej altany ogrodowej na terenie działki oznaczonej nr ewid. geod. (...) położonej w Ś. , przy ul. K. (...) i uporządkowanie terenu rozbiórki. W uzasadnieniu wskazano, że czynności kontrolne przeprowadzone przez organ nadzoru budowlanego w dniu (...) r. wykazały, iż na przedmiotowej nieruchomości usytuowana jest altan ogrodowa o powierzchni zabudowy około (...) m², o drewnianej konstrukcji i kształtu sześciokąta. Kryta jest drewnianym dachem wielospadowym, opartym na sześciu słupach drewnianych mocowanych do betonowych bloczków zagłębionych poniżej terenu. Ściany w części wykonane są jako pełne, a w części jako ażurowe. Posadzkę altany stanowi kostka betonowa na posypce piaskowej. Według oświadczenia administrującego nieruchomością R. R. roboty budowlane związane z budową altany wykonane były w czerwcu (...) r. na podstawie uchwały właścicieli, w ramach wyposażenia placu zabaw przewidzianego planem zagospodarowania terenu nieruchomości. Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej nie dysponuje dokumentami świadczącymi o legalności trwania obiektu na gruncie tj. zgłoszeniem czy też decyzją pozwolenia na budowę. Przedmiotowa altana jest obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, do którego ma zastosowanie przepis art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego nakładający na inwestora obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru zrealizowania obiektu, w tym wypadku Staroście Ś.. W piśmie z dnia (...) r. Burmistrz Ś. wyjaśnił, że przedmiotowa działka objęta jest obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr 307/XXXVI/09 Rady Miejskiej w Śremie dnia 30 kwietnia 2009 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Helenki" w Śremie – Dz. Urz. Woj. Wlkp. z dnia 22 czerwca 2009 r. Nr 122, poz. 1983, dalej Plan). Zgodnie z ustaleniami Planu przedmiotowa działka przeznaczona została pod teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej oznaczonej symbolem 3MW, w ramach którego lokalizacja altany ogrodowej nie została dopuszczona. Z tego względu organ nadzoru budowlanego stwierdził, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego zgodnie z art. 49b ust. 2 prawa budowlanego. W odwołaniu od powyższej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa podniosła, że podczas zebrania właścicieli w (...) r. podjęto uchwałę w sprawie planu gospodarczego, w którym przyjęto do realizacji urządzenie placu zabaw. Plac ten zaplanowany był w projekcie budynku, a którego nie wykonano w chwili oddawania budynku do użytkowania. Zgodnie z przyjętym planem gospodarczym zlecono zamontowanie urządzeń zabawowych (dwóch huśtawek i piaskownicy) oraz ustawienie najmniejszego z dostępnych na rynku zadaszenia, ze względu na fakt, iż od godziny 10.00 do późnych godzin popołudniowych teren, na którym znajduje się plac zabaw jest nasłoneczniony. Przy wydawaniu decyzji na użytkowanie budynku wielorodzinnego nie wyegzekwowano wykonania placu zabaw ujętego w planie zagospodarowania terenu. Urządzenia zabawowe wraz z zadaszeniem usytuowano w oddaleniu od zakrętu drogi dojazdowej, tak by dzieci były bezpieczne, a z drugiej strony aby nie ograniczać widoczności kierującym pojazdami. Ponadto zlecając ustawienie przedmiotowego zadaszenia Wspólnota kierowała się art. 29 ust. 1 pkt 22 prawa budowlanego, iż jest to obiekt mieszczący się w określeniu pojęcia małej architektury (art. 3 ust. 1c) stanowiący uzupełnienie urządzeń zabawowych zgodnie z art. 3 ust. 4c prawa budowlanego. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) W.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB, organ nadzoru budowlanego bądź organ II instancji) na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że powierzchnia przedmiotowej altany wynosi (...) m², co wynika z protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu (...) r. Powołując przepis art. 3 pkt 4 prawa budowlanego wskazano, że istotną okolicznością uzasadniającą zaliczenie danego obiektu do kategorii obiektów małej architektury jest jego niewielki rozmiar. Nie ulega wątpliwości, że obiekt zrealizowany przez inwestora nie posiada gabarytów zbliżonych do obiektów wymienionych w we wskazanym wyżej przepisie. Organ nadzoru budowlanego miał podstawy, aby zakwalifikować przedmiotowy obiekt jako altanę. Ze względu na brak definicji ustawowej w orzecznictwie przyjęło się stosowanie pojęcia altany zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym. W związku z tym altana jest to zazwyczaj budowla ogrodowa, zwykle drewniana, często o ażurowych ścianach. Przedmiotowa inwestycja odpowiada temu opisowi. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego w powiązaniu z art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego budowa takiego obiektu wymaga zgłoszenia, co w omawianym przypadku nie miało miejsca. W związku z tym organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy dotyczące samowoli budowlanej. Ponadto zgodnie z Planem lokalizowanie altany nie jest ani wprost zakazane ani wprost dopuszczone. Jednakże ze względu na pozytywne określenie obiektów możliwych do lokalizowania należy uznać, że lokalizacja altany nie jest dopuszczona w świetle Planu. Opinie taką wyraził Burmistrz Ś. z dnia (...) r. Ponadto z protokołu przeprowadzonej w dniu (...) r. kontroli na przedmiotowej nieruchomości wynika, że wybudowana altana nie spełnia wymogu określonego w § 40 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej rozporządzenie w sprawie warunków technicznych), ponieważ znajduje się ona w odległości (...) m od okien budynku mieszkalnego. Ze względu na niezgodność zarówno z Planem jak i z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych organ I instancji prawidłowo nakazał w trybie art. 49b prawa budowlanego rozbiórkę przedmiotowej altany. W skardze na powyższą decyzję Wspólnota Mieszkaniowa podniosła, że błędnym jest stwierdzenie organu II instancji, że altana jest mocowana do bloczków betonowych. Obiekt ten nie jest w żaden sposób mocowany do podłoża ani do bloczków, lecz swobodnie stoi na sześciu bloczkach typu trelinka i czterech mężczyzn może go swobodnie przenieść w inne miejsce. Zdaniem skarżącej przedmiotowa altana stanowi obiekt małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4c prawa budowlanego i służy głównie ochronie przed operującym na placu zabaw słońcem oraz bawiącym się dzieciom. Ponadto powoływanie się przez organ na obecnie obowiązujący Plan jest nieporozumieniem, ponieważ Plan uchwalono 30 kwietnia 2009 r., a wielorodzinny budynek mieszkalny wybudowano w latach (...), a oddano do użytkowania decyzją Starosty w dniu (...) r. i zasiedlony przez mieszkańców w czasie kiedy Plan nie istniał. Również plac zabaw został urządzony przez uchwaleniem Planu. Ponadto w miejscu zaplanowanym w projekcie zagospodarowania terenu wokół budynku, w chwili oddawania do użytkowania nie było placu zabaw. Podnoszone przez organ II instancji kwestie nie zachowania odległości powinny być skierowane do organu wydającego decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku, na jego użytkowanie oraz na wydanie decyzji zatwierdzającej podział, w wyniku którego działka nr (...) uniemożliwia funkcjonowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r. poz. 270, dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Jak wynika z akt sprawy, Wspólnota Mieszkaniowa uchwałą z dnia (...) r. podjęła decyzję w sprawie przyjęcia planu gospodarczego na rok (...). obejmującego m. in. urządzenie placu zabaw w skład, którego wchodzić miały urządzenia zabawowe w postaci huśtawki z atestem, stołu, krzeseł i parasoli (dwa komplety) lub altanki w pobliżu urządzeń zabawowych – po jednym na klatkę schodową (k. 23 i 25 akt adm.). Nie ulega wątpliwości, iż elementy placu zabaw (zestawu modułowego placu zabaw) w postaci huśtawek stanowią obiekty małej architektury, o której mowa w art. 3 pkt 4 prawa budowlanego, których posadowienie nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia właściwemu organowi administracji. I o ile elementy te nie wymagają ani zgłoszenia ani pozwolenia na budowę to posadowiona na przedmiotowym placu zabaw altana ogrodowa - wbrew stanowisku Wspólnoty - nie mieści się pod pojęciem małej architektury zawartej w powołanym wyżej przepisie. Przepis art. 3 pkt 4 prawa budowlanego stanowi, iż przez obiekty małej architektury należy rozumieć w szczególności: obiekty kultu religijnego jak kapliczki, krzyże przydrożne, figury, posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, obiekty użytkowe, służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku jak piaskownice , huśtawki, drabinki, śmietniki. Według Sądu definicja ustawowa obiektu małej architektury w żaden sposób nie nawiązuje do obiektu budowlanego, jakim jest altana, biorąc pod uwagę jej funkcje użytkowe, jako miejsce spotkań i odpoczynku o konstrukcji chroniącej przed deszczem i słońcem. Dodatkowo należy zauważyć, ze art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego wprawdzie nie definiuje pojęcia altany, jednakże posługuje się tym pojęciem wskazując, że m. in. budowa altan o określonej w tym przepisie powierzchni zabudowy (do 25m²) nie wymaga pozwolenia na budowę, jednakże jak stanowi art. 30 ust. 1 pkt 1, budowa wymienionych w tym przepisie obiektów wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2010 r., IIOSK 1502/09 publ. cbois). Powierzchnia zabudowy przedmiotowej altany wynosi (...) m² , co wynika z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu (...) r. (k. 37 akt adm.), zatem jej posadowienie wymagało zgłoszenia, czego jednak w niniejszej sprawie nie uczyniono. Kolejnym naruszeniem, które stwierdził organ nadzoru budowlanego jest niezachowanie należytej odległości przedmiotowej altany od okien budynku mieszkalnego. Zgodnie z 40 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zespole budynków wielorodzinnych objętych jednym pozwoleniem na budowę należy, stosownie do potrzeb użytkowych przewidzieć place zabaw dla dzieci i miejsca rekreacyjne dostępne dla osób niepełnosprawnych, przy czym co najmniej 30% tej powierzchni powinno znajdować się na terenie biologicznie czynnym, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z § 40 ust. 3 odległość placów zabaw i urządzeń, o których mowa w ust. 1, od linii rozgraniczających ulicę, od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od miejsc gromadzenia odpadów powinna wynosić co najmniej 10 m.. Zatem nie ulega wątpliwości, iż naruszono powyższy przepis mający charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego, ponieważ nie została zachowana należyta odległość miedzy tymi obiektami, która powinna wynosić co najmniej 10 m, a nie jak w niniejszej sprawie (...) m. Zgodnie z art. 49b ust. 1 właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2 (jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni odpowiednich dokumentów wymienionych w pkt 1-3), w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W świetle powołanego wyżej przepisu organ nadzoru budowlanego słusznie ustalił, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, iż przedmiotowa altana z uwagi na powierzchnię zabudowy nie wymagała pozwolenia na budowę tylko zgłoszenia. Jednakże z uwagi na naruszenie § 40 ust. 3 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie można było przeprowadzić postępowania naprawczego. W związku z tym słusznie nakazano jej rozbiórkę, ale tylko i wyłącznie z powodu naruszenia rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Natomiast stanowisko organu nadzoru budowlanego, iż rozbiórkę należało nakazać z uwagi na naruszenia Planu jest nie do przyjęcia. Działka, na której znajduje się plac zabaw wraz z altaną (działka nr (...)) przeznaczona jest w Planie pod teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej oznaczonej symbolem 3MW. Skoro Plan przewiduje w tym miejscu mieszkalnictwo wielorodzinne to dopuszcza w sposób dorozumiany również urządzenie na tym terenie placu zabaw wraz z altaną, która może stanowić część jego wyposażenia. Jednak urządzenie takiego placu zabaw wraz z altaną musi być zgodne z przepisami prawa budowlanego i rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych. Plac zabaw musi odpowiadać jedynie warunkom technicznym zawartym we wskazanym wyżej rozporządzeniu, natomiast posadowienie altany ogrodowej w zależności od powierzchni zabudowy wymaga albo pozwolenia na budowę albo stosownego zgłoszenia. Ubocznie Sąd wskazuje, iż kwestia odległości obiektów względem siebie, o których mowa w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy prawo budowlane w sprawie warunków technicznych, w pewnych okolicznościach w ogóle nie ma charakteru przepisów techniczno- budowlanych, lecz dotyczy prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego. Jeżeli ze zbliżeniem obiektów wiązały się takie okoliczności, które można by ocenić np. jako wystąpienie zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym np. wprowadzenie groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia, wówczas rzeczywiście zgoda sąsiada na zbliżenie np. do granicy nie mogła wpłynąć na osłabienie ochrony publiczno –prawnej wynikającej z przepisów ustawy prawo budowlane i norm wykonawczych do tej ustawy oraz ewentualnie innych ustaw stanowiących prawo publiczne. Jak wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy żadna z tego rodzaju okoliczności nie wystąpiła, ale też nie złożono oświadczenia akceptującego de facto taki stan rzeczy (posadowienie altany w zbyt bliskiej odległości względem budynku mieszkalnego), co przesądziło o braku możliwości wdrożenia postępowania naprawczego (por,. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. II OSK 1996/10 , publ. cbois). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu i z t tego względu, Sąd zgodnie z art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. ja