IV SA/Po 320/18

WyrokWSA w Poznaniu2018-06-13

Skład orzekający: Maciej Busz, Józef Maleszewski, Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej podjęły wszelkie niezbędne kroki do merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej rolnika, czy też zasadne było umorzenie postępowania z powodu rzekomego braku uzupełnienia braków formalnych zgłoszenia?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie podjęły wszelkich niezbędnych czynności do wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej, ograniczając się do wielokrotnego wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych zgłoszenia. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. z powodu jego bezprzedmiotowości było przedwczesne, gdyż istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Niewłaściwe działanie organów stanowi naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. P. na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie choroby zawodowej rolnika. Organ I instancji umorzył postępowanie, wskazując na brak prawidłowo wypełnionych formularzy zgłoszeń podejrzenia chorób zawodowych i brak dokumentacji medycznej. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucał organom przewlekłość postępowania i brak podjęcia działań zmierzających do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] października 2017 r., znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia [...] marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1261) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017, poz. 1257) umorzył w całości postępowanie w sprawie choroby zawodowej u P. M. P.. W motywach uzasadnienia organ I instancji wskazał, że brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Strona ani jej pełnomocnik nie złożyli prawidłowo wypełnionych formularzy zgłoszeń podejrzenia chorób zawodowych, które wskazywałyby konkretne jednostki chorobowe dolegające stronie, a nie tylko zawierające spis poszczególnych rodzajów chorób zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Organ argumentował, że pomimo wielu pouczeń ustnych i pisemnych strony i jej pełnomocnika, braki w tym zakresie nie zostały usunięte. Brak wiedzy co do konkretnych jednostek chorobowych dolegających stronie, a kwalifikowanych zgodnie z powyższym rozporządzeniem jako choroby zawodowe nie popartych przy tym żadną dokumentacją lekarską, uniemożliwiły tutejszemu organowi podjęcie jakichkolwiek działań merytorycznych w przedmiotowej sprawie, a w szczególności skierowanie strony na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej i uzyskania orzeczenia lekarskiego, co z kolei umożliwiłoby wydanie stosownej decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik P. M. P. – Pan R. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej ze stanem faktycznym i prawnym. Zarzucił prowadzenie postępowania przez okres przeszło 8 lat, w czasie którego nie uczynił nic by skierować stronę na badania lekarskie i rozpoznanie choroby zawodowej. Organ żądał "uszczegółowienia" nazw chorób zawodowych podczas, gdy osoba chora nie jest w stanie tego uczyć. Organ nic nie uczynił, aby skierować stronę na badania lekarskie i rozpoznać u niej chorobę zawodową lub wiele chorób zawodowych. Podnosił, że organ I instancji powinien być ukarany za przewlekłość postępowania. Ponadto w ocenie odwołującego organ I instancji naruszył art. 105 § 1 Kpa. Inspektor Sanitarny decyzją z [...] stycznia 2018r. podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z dnia [...] kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia [...] marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1261) oraz art. 2351 ustawy z dnia [...] czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.) w związku z § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy stan faktyczny sprawy i wskazał, że ostatecznie w dniu [...] lutego 2010 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. M. P. wniósł zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej. Następnie w pismach z dnia [...] lutego 2010 r. oraz [...] marca 2010 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wezwał P. M. P. do złożenia wyjaśnień w siedzibie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K.. W dniu [...] kwietnia 2010 r. P. M. P. stawił się w siedzibie organu I instancji i został poinformowany o konieczności weryfikacji jego zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dot. uściślenia ilości i rodzaju zgłaszanych chorób zawodowych. Ustalono, że w dniu [...] kwietnia 2010 r. P. M. P. bądź jego pełnomocnik stawi się ponownie w celu wyjaśnienia powyższych kwestii i jednocześnie przedstawi oryginalną dokumentację lekarską potwierdzającą schorzenia jako te, które mogą być uznane za chorobę zawodową. W dniu [...] kwietnia 2010 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z P. M. P. dotyczącą niestawienia się zainteresowanego w dniu [...] kwietnia 2010 r. Nowy termin stawienia się P. M. P. ustalono na dzień [...] kwietnia 2010 r. Następnie w dniu [...] maja 2010 r. przedstawiciel organu I instancji złożyła wizytę P. M. P. w miejscu jego zamieszkania. Wizyta była podyktowana koniecznością kontaktu z zainteresowanym w celu uszczegółowienia zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Pomimo wcześniejszych próśb ze strony organu I instancji, żeby zainteresowany szczegółowo i ściśle określił jednostkę chorobową P. M. P. nadal nie przedstawił dokumentacji lekarskiej, o którą został poproszony. W tym stanie rzeczy P. M. P. został ponownie poinformowany o tym, że jego sprawa nie może być rozpatrzona i dopóki jego zgłoszenie nie zostanie uściślone organ I instancji nie może prowadzić dalszego postępowanie w sprawie. W dniu [...] maja 2010 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z Panem R. P., pełnomocnikiem P. M. P., podczas której organ I instancji poinformował o konieczności uściślenia i uszczegółowienia zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Ustalono, że w powyższym celu Pan R. P. stawi się w siedzibie organu I instancji w dniu [...] maja 2010 r. W dniu [...] maja 2010 r. stawił się Pan R. P. i został poinformowany o konieczności uściślenia i uszczegółowienia zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Pan R. P. otrzymał wzór zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz wykaz chorób zawodowych. Pan R. P. został poproszony o wypełnienie wzoru zgłoszenia za pośrednictwem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną. Pismem znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. W. Urząd Wojewódzki w P. przekazał organowi I instancji zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej P. M. P. z dnia [...] lipca 2010 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. organ I instancji wezwał P. M. P. do usunięcia braków w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej z dnia [...] lipca 2010 r. poprzez uszczegółowienie nazwy choroby zawodowej, której zgłoszenie dotyczy oraz podpisanie przedmiotowego zgłoszenia przez P. M. P.. W dniu [...] października 2010 r. w siedzibie organu I instancji stawił się Pan R. P. w celu ustalenia toku postępowania sprawy choroby zawodowej P. M. P.. Po zapoznaniu się z dokumentacją Pan R. P. stwierdził, że nie wiedział o piśmie organu z dnia [...] sierpnia 2010 r. i ponownie został poinformowany o konieczności uszczegółowienia jednostek chorobowych na zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej. Pismem z dnia [...] października 2010 r. Pan R. P. wniósł o kserokopię całości akt sprawy oraz przesłanie jej na adres w [...], a ponadto wniósł skargę na lekarzy Ośrodka Zdrowia [...]. Odrębnym pismem z dnia [...] października 2010 r. Pan R. P. wniósł zażalenie-odwołanie na bezczynność organu I instancji. Pismem z dnia [...] października 2010 r. organ I instancji poinformował Pana R. P., iż jego pismo z dnia [...] października 2010 r. nie jest zażaleniem-odwołaniem, ponieważ w sprawie choroby zawodowej P. M. P. nie wydana została żadna decyzja ani postanowienie w trybie instancyjnym. Dodatkowo organ I instancji poinformował, że skarga na lekarzy Ośrodka Zdrowia w [...] winna być wniesiona do kierownika tego ośrodka. Następnie organ I instancji w pismach z dnia [...] października 2010 r., z dnia [...] grudnia 2010 r., z dnia [...] lutego 2011 r., z dnia [...] kwietnia 2011 r., z dnia [...] czerwca 2011 r., z dnia [...] sierpnia 2011 r., z dnia [...] października 2011 r., z dnia [...] grudnia 2011 r., z dnia [...] stycznia 2012 r., z dnia [...] kwietnia 2012 r., z dnia [...] czerwca 2012 r., z dnia [...] sierpnia 2012 r., z dnia [...] października 2012 r., z dnia [...] listopada 2012 r., z dnia [...] stycznia 2013 r., z dnia [...] kwietnia 2013 r., z dnia [...] maja 2013 r., z dnia [...] lipca 2013 r., z dnia [...] września 2013 r., z dnia [...] grudnia 2013 r., z dnia [...] stycznia 2014 r., z dnia [...] marca 2014 r., z dnia [...] maja 2014 r. oraz z dnia [...] lipca 2014 r. informował Pana R. P. o konieczności uszczegółowienia zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. W odpowiedzi na pismo z dnia [...] lipca 2014 r. Pan R. P. pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wniósł o niezwłoczne nadesłanie formularza niezbędnego do uszczegółowienia choroby zawodowej. Ponadto Pan R. P. stwierdził, że dokumentacja lekarska z leczenia P. M. P. jest obszerna i nastał już czas, aby stwierdzić chorobę zawodową i wydać w sprawie decyzję. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji przesłał Panu R. P. formularz zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Następnie organ I instancji w pismach z dnia [...] września 2014 r., [...] listopada 2014 r. oraz [...] stycznia 2015 r. informował o konieczności doprecyzowania zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Pan R. P. poinformował, iż P. M. P. leczył i leczy się na szereg chorób. Ponadto stwierdził, że fakt kalectw został potwierdzony przez wielu lekarzy różnych specjalności oraz wniósł o przesłanie druku zgłoszenia do wypełnienia dla lekarza P. M. P., aby wypełnił go zgodnie z wymogami prawa, gdyż poprzedni został wysłany do ortopedy, który jednak nie oddał tego druku i twierdzi, że go zgubił. Wniósł również o niezwłoczne stwierdzenie choroby zawodowej P. M. P. i wypłacenie odszkodowania i renty z tytułu choroby zawodowej. Organ I instancji w odpowiedzi z dnia [...] lutego 2015 r. przesłał formularz zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz poinformował, iż formularz dostępny jest do pobrania na stronie internetowej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K.. Ponadto wskazał, iż zgłoszenia każdej jednostki chorobowej dokonuje się na oddzielnym formularzu, zaś po otrzymaniu wypełnionych zgłoszeń podejrzenia choroby zawodowej organ I instancji niezwłocznie skieruje P. M. P. na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej do W. Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K.. Organ I instancji ponownie podkreślił, iż otrzymanie przedmiotowych zgłoszeń jest niezbędne do prowadzenia dalszego postępowania w sprawie choroby bądź chorób zawodowych u P. M. P.. Organ I instancji pismami z dnia [...] marca 2015 r., z dnia [...] maja 2015 r., [...] lipca 2015 r., [...] sierpnia 2015 r. oraz [...] października 2015 r. informował o konieczności doprecyzowania zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. W dniu [...] grudnia 2015 r. w siedzibie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. stawił się Pan R. P. z prośbą o wydanie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Organ I instancji wydał 3 egzemplarze zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Następnie organ I instancji pismami z dnia [...] stycznia 2016 r., [...] lutego 2016 r., [...] maja 2016 r., [...] czerwca 2016 r. oraz [...] sierpnia 2016 r. informował o konieczności doprecyzowania zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Pan R. P. złożył skargę na bezczynność organu I instancji. Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. Inspektor Sanitarny uznał skargę za bezzasadną. Organ I instancji pismami z dnia [...] października 2016 r., [...] grudnia 2016 r., [...] lutego 2017 r., [...] kwietnia 2017 r. oraz [...] czerwca 2017 r. informował o konieczności doprecyzowania zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. organ I instancji zawiadomił Pana R. P., iż w sprawie wszczętej wskutek zgłoszenia chorób zawodowych u P. M. P. wydana zostanie decyzja o umorzeniu w całości postępowania w sprawie chorób zawodowych w związku z niezłożeniem prawidłowo wypełnionego zgłoszenia choroby zawodowej, o czym był wielokrotnie informowany. Organ odwoławczy odwołując się do treści przepisów art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. oraz wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia [...] czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.) § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rada Ministrów wydała w dniu [...] czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) wskazał, że organ I instancji dokonał należytej staranności w celu usunięcia braków formalnych zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u P. M. P., a mimo to wnioskodawca nie uzupełnił braków formalnych zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, zatem organ I instancji nie mógł wydać decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Skutkiem powyższego w ocenie organu odwoławczego, zasadne było umorzenie w całości wszczętego postępowania. Organ odwoławczy powołując się na przepisy § 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i § 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz Załącznika nr [...] do tego rozporządzenia, a także art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy stwierdził, że postępowanie wszczęte na wniosek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dotyczy konkretnej choroby zawodowej wskazanej w zgłoszeniu, a nie - jak uważa skarżący - ustalenia niezależnie od treści zgłoszenia, czy skarżący dotknięty jest którąś z chorób zawodowych wymienionych w wykazie tych chorób. Przy czym organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych uznał, że nie ma przeszkód, aby w sprawie podejrzenia innych chorób zawodowych toczyły się odrębne postępowania w wyżej wskazanym trybie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Inspektor Sanitarny złożył P. M. P. reprezentowany przez swojego brata R. P.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej ze stanem faktycznym i prawnym, a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Domagał się skierowania na badania przez uprawnioną jednostkę medyczną lub uzyskania dowodu z opinii uprawnionego biegłego lekarza z zakresu chorób zawodowych. Podobnie jak w odwołaniu skarżący podniósł, że organy obu instancji błędnie umorzyły postępowanie z powodu rzekomego nie uszczegółowienia chorób zawodowych, ale jednocześnie organy nie wskazały na czym to uszczegółowienie ma polegać. Skarżący wskazał, że w sposób wystarczająco precyzyjny na piśmie wyszczególnił choroby zawodowe, na które choruje. Organy zobowiązane są do merytorycznego rozpoznania sprawy poprzez zarządzenie zbadania skarżącego przez biegłego lekarza, który powinien orzec, czy faktycznie skarżący choruje na zgłoszone choroby. Organ administracji publicznej powinien wydać decyzję o stwierdzeniu lub niestwierdzeniu choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwołując się do motywów uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Mając na uwadze powyższej wskazane kryteria oceny prawidłowości decyzji II instancji, decyzja ta nie może się ostać o obrocie prawnym. Z zebranych akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2010r. skarżący M. P. złożył do właściwego organu - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej na formularzu zgodnym z wzorem - Załącznikiem nr [...] do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz.U. z 2013r., poz. 1379), w którym wskazał, że jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne oraz wymienił szereg nazw chorób zawodowych wymienionych w wykazie chorób zawodowych stanowiącym Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z [...] czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367). Zatem już z samego zgłoszenia wynika, że sprawa dotyczy rolnika, a nie pracownika. Błędnie zatem w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ II instancji powołuje art. 235ą Kodeksu pracy, skoro definicję rolniczej choroby zawodowej podano w art. 12 ustawy z dnia [...] grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2017r., poz. 2336 ze zm.). Uważa się za nią chorobę, która powstała w związku z pracą w gospodarstwie rolnym, jeżeli choroba ta objęta jest wykazem chorób zawodowych określonych w przepisach wydanych na podstawie Kodeksu Pracy. Z treści art. 46 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że stwierdzenia rolniczej choroby zawodowej dokonuje właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny w trybie określonym w przepisach wydanych na podstawie Kodeksu pracy. Następnie organ odwoławczy w podstawie prawnej wydania zaskarżonej decyzji wskazał przepisy §5 ust. 1 i §8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych mimo, że w motywach wydanego rozstrzygnięcia organ odnosi się do przesłanek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Przepis §5 rozporządzenia określa podmioty właściwe do orzekania w dziedzinie chorób zawodowych. Stosownie do § 5 ust. 1, właściwy do orzekania w tych sprawach jest lekarz spełniający określone, wymagane przepisami. przesłanki. Tymczasem w niniejszej sprawie organy nie przeszły do kolejnej fazy procedury ustalania choroby zawodowej dotyczącej skierowania na badanie lekarskie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do właściwej jednostki orzeczniczej. Podobnie odnieść należy się do wskazania w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji §8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, który stanowi podstawę do wydania merytorycznej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego. Organ odwoławczy tymczasem powielając motywy uzasadnienia organu I instancji poprzestał na stwierdzeniu, że pomimo wielokrotnych wezwań wnioskodawca nie uzupełnił braków formalnych zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, zatem organ I instancji nie mógł wydać decyzji w tym przedmiocie, zatem zasadne było umorzenie w całości wszczętego postępowania. Powyższe wskazuje, że w decyzji organu odwoławczego doszło do rozbieżności pomiędzy wskazaną podstawą prawną rozstrzygnięcia, a jego prawnym uzasadnieniem, które wskazuje motywy bezprzedmiotowości postępowania, skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 K.p.a. Powyższe uchybienie stanowi naruszenie art. 107 §1 i 3 K.p.a. w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji odwoławczej. Nadto w ocenie Sądu, organ odwoławczy nie dokonując ponownej merytorycznej oceny sprawy w jej całokształcie, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 15 K.p.a., zaakceptował rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w części prawnej uzasadnienia poprzestał w szczególności na przywołaniu przepisów § 5 ust. 1, § 8 ust. 1, § 3 i § 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, co podsumował stwierdzeniem, że postępowanie wszczęte na wniosek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dotyczy konkretnej choroby zawodowej wskazanej w zgłoszeniu, a nie jak uważa skarżący – ustalenia niezależnie od treści zgłoszenia, czy skarżący dotknięty jest którąś z chorób zawodowych wymienionych w wykazie tych chorób. Organ odwoławczy w tym zakresie nie ustosunkował się i nie odniósł do zarzutu odwołania, z którego wypływa nieumiejętność wnioskodawcy w udzieleniu organowi pełnej i satysfakcjonującej odpowiedzi w zakresie, w jakim organ tego oczekiwał. Wnioskodawca wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego wskazywał, że prosi o wyjaśnienie co oznacza "uszczegółowienie" zgłoszenia. Podkreślić bowiem należy, że wnioskodawca w dniu [...] lutego 20101r. złożył wniosek w urzędowej formie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, gdzie wymienił konkretnie z nazwy, wskazane w wykazie, rodzaje chorób zawodowych, na jakie jego zdaniem cierpi. W świetle dyspozycji art. 135 P.p.s.a. Sąd uznał, że wyeliminować należy z obrotu prawnego także decyzję organu I instancji. Decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a., art. 80 K.p.a, art. 105 K.p.a. Podstawa rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organ I instancji wskazana w decyzji – art. 105 K.p.a. - zasadza się na stwierdzeniu, że skoro wnioskodawca pomimo wielokrotnego wzywania, nie udzielił organowi odpowiedniej odpowiedzi i nie przedłożył dokumentacji lekarskiej uzasadniającej podejrzenie wystąpienia konkretnej - oddzielnie wskazanej w odrębnym zgłoszeniu - choroby zawodowej, to organ nie miał podstaw merytorycznych do rozpoznania sprawy i wydania decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia. Organ I instancji wskazał, że skarżący, ani jego pełnomocnik nie złożyli prawidłowo wypełnionych formularzy zgłoszeń podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej i nie poparli ich dokumentacją lekarską, co skutkowało przyjęciem przez organ, że nie uzyskał wiedzy co do konkretnych jednostek chorobowych dolegających stronie, a kwalifikowanych zgodnie z rozporządzeniem jako choroby zawodowe. W ocenie Sądu umknęło jednak organowi I instancji, że nie wykorzystał wszystkich środków jakie dają mu przepisy postępowania celem zgromadzenia wszechstronnego materiału dowodowego w sprawie oraz w sposób wnikliwy nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, jakie zaistniały w sprawie. Rzeczywiście było tak, że organ po wpłynięciu pisma M. P. z [...] września 2009r. formalnie wszczął postępowanie w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. Ustalił właściwość miejscową oraz rzeczową organu i po uzyskaniu sformalizowanego zgłoszenia podejrzenia z [...] lutego 2010r. (k. 16 akt. adm.) prawidłowo przystąpił do wyjaśniania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wzywał wnioskodawcę, a następnie jego pełnomocnika, ustnie i pisemnie do szczegółowego i ścisłego określenia jednostki chorobowej, jako choroby zawodowej oraz do przedstawienia konkretnej dokumentacji lekarskiej. W trybie art. 11 K.p.a. pouczono go także, że sprawa nie może się toczyć dopóki jego zgłoszenie nie zastanie "uściślone". Wzywano także wnioskodawcę i jego pełnomocnika do wypełnienia i przedłożenia w organie zgłoszenia podejrzenia choroby za pośrednictwem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną (k. 21, 23, 28, 30, 31 akt adm.). Pełnomocnik skarżącego uczynił zadość wezwaniu i przedłożył kolejne urzędowe zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej (k. 36 akt sąd.). Skutkiem powyższego organ ponawiał wezwania o tej samej treści do uszczegółowienia nazw chorób zawodowych oraz przedłożenia dokumentacji lekarskiej przez kolejne 7 lat aż do [...] października 2017r., kiedy to wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie choroby zawodowej. Takie działanie organu administracji w świetle podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego nie może zasługiwać na akceptację Sądu w niniejszej sprawie. Nieprawidłowego działania organu I instancji nie może przy tym usprawiedliwiać uznanie za bezzasadną skargi wnioskodawcy na bezczynność i przewlekłość organu, postanowieniem Inspektor Sanitarny z [...] września 2016r. (k. 155 akt adm.). W ocenie Sądu, organ prawidłowo prowadzący postępowanie administracyjne nie może ograniczać się tylko do wielokrotnego wzywania strony do uzupełnienia zgłoszenia, a gdy ta nie odpowiada, albo odpowiada w sposób niesatysfakcjonujący dla organu, to do ponawiania wezwań o podobnej treści. Tym bardziej, gdy wezwania te nie przynoszą zamierzonego rezultatu i nie prowadzą do merytorycznego rozpoznania sprawy. W ocenie Sądu, nic nie stoi na przeszkodzie by pracownik organu, tak jak to miało już miejsce poprzednio, udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy i w jego imieniu wypełnił zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej w sposób taki by można było nadać sprawie dalszy bieg. Uzyska także osobisty podpis wnioskodawcy pod takim zgłoszeniem bez konieczności uzupełniania braków formalnych. W tych okolicznościach należy także przyjąć od wnioskodawcy oświadczenia, co do posiadanej dokumentacji lekarskiej na potwierdzenie danej choroby zawodowwj, ewentualnie w sytuacji jej braku, uzyskać informacje gdzie taka dokumentacja się znajduje celem jej pozyskania i doprowadzenia do merytorycznego zakończenia sprawy. Zgodnie z ogólną zasadą prawny obiektywnej i tzw. słusznego interesu obywatela organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, z urzędu i na wniosek stron podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokonania wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Kierując się tą zasada organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu wszechstronnego materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W świetle bowiem podstawowych zasad postępowania wynikających z treści powyższych zasad oraz przepisów art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. oraz art. 12 §1 K.p.a. organy administracji przede wszystkim zobowiązane są do załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty. W tym celu z urzędu i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, działając w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wnikliwie i szybko. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że organ I instancji w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty nie podjął wszelkich czynności zmierzających do wszechstronnego zebrania i zbadania stanu faktycznego, nawet w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe, mając na uwadze szczególną rolę decyzji organu administracji i jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela. W ocenie Sądu, organ prawidłowo udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy celem wyjaśnienia wątpliwości i uzyskania informacji oraz dokumentów służących uściśleniu zgłoszenia, jednak gdy te działania i dalsze wezwania okazały się niewystarczające organ był uprawniony, a wręcz zobowiązany w oparciu o przepisy regulujące postępowanie dowodowe do podejmowania dalszych, innych czynności z urzędu celem uzupełnienia dostrzeżonych braków. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, organ mógł zwrócić się o dokumentację lekarską wnioskodawcy do właściwego ośrodka zdrowia. Działanie to było o tyle uzasadnione w niniejszej sprawie, że organ I instancji posiadał informację, iż wnioskodawca złożył skargę na działanie Ośrodka w [...]. Organ I instancji nie wyjaśnił tej okoliczności i nie zbadał, z jakich powodów wnioskodawca swojej dokumentacji lekarskiej nie przedłożył. Nie można wykluczyć, że wymogu tego wnioskodawca nie dopełnił z przyczyn niezależnych od niego, czego skutkiem mogła być powyższa skarga na Ośrodek Zdrowia. W ocenie Sądu, nieporadne i nieskuteczne działanie strony nie może jej dyskwalifikować i skutkować uchyleniem się organu od załatwienia sprawy co do jej istoty. Rolą organu administracji publicznej jest bowiem podejmowanie wszelkich prawnie dopuszczalnych działań zmierzających do wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia materiału dowodowego celem załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty. Zdaniem Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy daje podstawy do stwierdzenia, iż wskazanym wyżej powinnościom w toku postępowania administracyjnego uchybiono. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu przedwczesne było umorzenie postępowania administracyjnego przez organ I instancji z powodu jego bezprzedmiotowości. Organ I instancji nie wyczerpał w niniejszej sprawie wszelkich możliwości dowodowych celem zebrania materiału zmierzającego do załatwienia sprawy w jej merytorycznym aspekcie. Sąd podkreśla, że odróżnić bowiem należy bezprzedmiotowość postępowania o jakiej mowa w art. 105 K.p.a. od bezzasadności żądania strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych niekwestionowane jest bowiem stanowisko, że umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, w sytuacji gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty stanowi naruszenie art. 105 §1 K.p.a. oraz narusza interes skarżącego (wyr. NSA w Warszawie z 15 mara 1985r., sygn. akt III SA [...], GAP [...].44). Jeżeli istnieje stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organy administracji państwowej, na wniosek strony, bądź z urzędu postępowanie I instancji nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony (wyr. NSA we W. z dnia [...] stycznia 1988r., sygn. akt SA/Wr [...], ONSA 1989, nr [...], poz. 22; wyr. NSA w Warszawie z dnia [...] stycznia 1992 r., sygn. akt I SA [...], ONSA 1992, nr [...], poz. 17). Reasumując, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie, organ I instancji uchybił zatem wynikającemu z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkowi wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego i następnie jego wnikliwego rozpatrzenia. Mając na uwadze, że organ prowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów, co doprowadziło go do wydania decyzji na podstawie art. 105 K.p.a., w konsekwencji dopuścił się również naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Nie może budzić wątpliwości, że w celu wydania prawidłowego orzeczenia organ administracyjny obowiązany jest sięgnąć do wszelkich dopuszczalnych prawem możliwości celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyeliminowania wszelkich wątpliwości zaistniałych w sprawie zmierzając do jej merytorycznego załatwienia oraz utrwalić w aktach wyniki badania, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym zgodnie z art. 107 §3 K.p.a., uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Organ I instancji podjął decyzję z naruszeniem zasad wszechstronnego zebrania materiału dowodowego dotyczącego sytuacji zdrowotnej skarżącego w zakresie podejrzenia choroby zawodowej w związku z pracą w gospodarstwie rolnym, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji, jak Sąd orzekł w wyroku. W ponownym postępowaniu organy administracji winny uwzględnić powyżej wskazane motywy wyroku Sądu i zmierzać do rozstrzygnięcia sprawy po wszechstronnym i pełnym zgromadzeniu oraz wnikliwym rozważeniu materiału dowodowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło