IV SA/Po 326/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak asesor sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant : sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego, zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzające je decyzje Starosty z dnia [...]nr [...], [...], [...],[...],[...],[...], w części dotyczącej orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych z wyłączeniem okresu od 21 maja 2003 r. do 05 listopada 2003 r. co do kwoty 2767,60 / dwa tysiące siedemset sześćdziesiąt siedem 60/100 / złotych, 2. w pozostałym zakresie oddala skargę, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części uchylającej /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak IH/ Starosta decyzją z dnia [...]listopada 2004 r. [...], [...], [...], [...], [...],[...]wskazując jako podstawę art. 2 ust. 1 pkt 2f oraz art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99 poz. 1001 dalej ustawa o promocji i zatrudnieniu), po wznowieniu postępowania orzekł 1) o uchyleniu decyzji z dnia [...] nr [...] i nr [...], z dnia [...] nr [...], 2) o odmowie przyznania D. N. statusu osoby bezrobotnej, 3) o odmowie przyznania prawa do zasiłku, 4) orzekł zwrot nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych 6043,70 zł w tym 2767,60 zł za okres od 21 maja 2003 r. do 5 listopada 2003 r. i 3276,10 zł za okres od 23 stycznia 2004 r. do 6 sierpnia 2004 r.. W uzasadnieniu organ podnosił, że na podstawie decyzji z [...] stycznia 2004 r. wymienionych w pkt 1 przyznano D. N. status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Z kolei decyzją z [...]sierpnia 2004 r. D. N. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Dnia [...] października 2004 r. ZUS poinformował organ, iż D. N. figuruje w referacie ewidencji działalności gospodarczej jako podmiot prowadzący tę działalność. Ta informacja była podstawą wznowienia postępowania w sprawie przyznania statusu osoby bezrobotnej i przyznania zasiłku Pani N. . W toku postępowania ustalono, iż D. N. nadal prowadzi działalność gospodarczą jednak w związku z brakiem porozumienia ze swoim pełnomocnikiem i biurem rachunkowym nie złożono informacji o zaprzestaniu działalności gospodarczej, chociaż działalność ta była prowadzona od 31 lipca 1997 r. D. N. miała przedstawić ostateczne wyjaśnienia i dowody w sprawie , jednak dowodów takich i wyjaśnień nie złożyła. Zgodnie z art. 1 ust 1 pkt 2f ustawy o promocji zatrudnienia, osobą bezrobotną jest osoba, która nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, za wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Skoro D. N. figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, to dotąd wypłacone świadczenie pieniężne jest nienależnie pobrane w rozumieniu art. 76 ust 1 i 2 pkt 2 i podlega zwrotowi. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. N. , która podkreślała swoją trudną sytuację finansową, która nie daje możliwości zwrotu, a poza tym była przekonana, że została złożona informacja o zaprzestaniu działalności gospodarczej. Rozpoznając odwołanie Wojewoda decyzją z dnia [...]stycznia 2005 r. nr [...]orzekł o uchyleniu decyzji Starosty z dnia [...]listopada 2004 r. w części dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 21 maja 2003 r. do 5 listopada 2003 r. w kwocie 2767,60 zł i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż orzeczenie o obowiązku spłaty należności w części uchylonej winno nastąpić po uprzednim uchyleniu decyzji z dnia [...]maja 2003 r. oraz z [...]czerwca 2003 r. w sprawie przyznania statusu osoby bezrobotnej i zasiłku. Tymczasem organ I instancji nie wznowił postępowania mimo że wyszły na jaw nowe i istotne dla sprawy okoliczności nieznane organowi, który wydał decyzję. W pozostałym zakresie Wojewoda podzielił argumentację organu I instancji co do utraty statusu osoby bezrobotnej z uwagi na prowadzenie działalności gospodarczej, a w konsekwencji utraty prawa do zasiłku. Taki stan rzeczy prowadzi niewadliwie do uchylenia decyzji jak w punkcie pierwszym kwestionowanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo też orzekł organ I instancji o zwrocie nienależnie pobranych na podstawie uchylonej decyzji zasiłków. Skargę na powyższą decyzję w zakresie dotyczącym zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 23 stycznia 2004 r. do 6 sierpnia 2004 r. w kwocie 3276,10 zł wniosła D. N. . W ocenie skarżącej decyzja organu II instancji jest krzywdząca bo opiera się na wadliwym ustaleniu, że od 1 marca 1996 r. do 5 października 2004 r. prowadziła działalność gospodarczą. Skarżąca podkreślała, że z dniem 31 lipca 1997 r. zakończyła działalność gospodarczą nie uzyskując stąd żadnych dochodów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga ma uzasadnione podstawy. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej ppsa) Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to w praktyce, że sąd dokonuje oceny zgodności kwestionowanego w skardze aktu z obowiązującym porządkiem prawnym, niezależnie od jakości stawianych zarzutów i naprowadzonej w skardze argumentacji. Tymczasem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i formalnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c wymienionej procedury sądowoadministracyjnej. Generalnie przyjmuje się, iż decyzja o zwrocie nienależnego świadczenia nie może zapaść wcześniej niż stanie się ostateczną decyzją, która uznaje dane świadczenie za nienależne. W tej sprawie organ I instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy orzekł o zwrocie nienależnego świadczenia mimo, iż nie stało się ostatecznym rozstrzygnięcie przesądzające o utracie przez świadczenie przymiotu należnego. Zatem kwestionowane rozstrzygnięcie zostało podjęte przedwcześnie, co skutkuje z mocy przywołanych wyżej przepisów oraz naprowadzonej już argumentacji do orzeczenia jak w punkcie pierwszym wyroku. Dalej jednak idące żądania strony skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Niewadliwe są tu supozycje organów orzekających, iż strona w chwili rejestracji nie spełniała warunków do uznania ją za osobę bezrobotną oraz do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wyraźnie bowiem zarówno przepisy aktualnie obwiązującej ustawy z 20 kwietnia.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także wcześniejsza ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zm.) wyklucza z pojęcia osób bezrobotnych m.in. osoby, które prowadziły własną działalność gospodarczą od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Poza sporem było w tej sprawie, Ze skarżąca do dnia wydania decyzji nie wyrejestrowała działalności, a co bardziej istotne nawet z jej twierdzeń wynika, że taką działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2f obydwu wymienionych ustaw podjęła i ją prowadziła. Generalnie zawarta w przywołanych regulacjach norma prawna prowadzi do konkluzji, że tylko nie podjęcie w ogóle działalności gospodarczej nawet wcześniej zgłoszonej pozwala uchylić się od ograniczenia wynikającego z treści przytaczanych art. 2 ust. 1 pkt 2 f obu ustaw. Zatem skoro skarżąca po zgłoszeniu działalności do ewidencji działalności taką w ogóle prowadziła, to nie odpowiada jednemu z warunków koniecznych do uznania ją za osobę bezrobotną i w chwili rejestracji i na okres aż do wyrejestrowania tej działalności . Takie rozważania w zestawieniu z treścią art. 151 p.p.s.a. prowadzi do rozstrzygnięcia jak w punkcie 2 wyroku. O wykonalności (pkt 3) Sąd orzekł na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak