IV SA/Po 329/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Tomasz Grossmann /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2011r. sprawy ze skargi E Z. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] marca 2011r. nr [...] w przedmiocie wypłaty należności pieniężnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] (dalej: "Dowódca JW. [...]") – działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") w związku z art. 87 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.; dalej: "ustawa o służbie wojskowej z 1970 r.", w skrócie "u.s.w.1970"), art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 4 lutego 1949 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 7, poz. 40 z późn. zm.; dalej: "ustawa o uposażeniu żołnierzy z 1949 r.", w skrócie "u.u.ż.1949") odmówił wypłacenia E. Z. zaległych dodatków specjalnych w kwocie 1421 zł. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji wskazał, że E. Z. wystąpił o ww. świadczenia wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2010 r., oraz że na podstawie postanowienia Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. (dalej: "Postanowienie Szefa SG WP") za organ właściwy do rozpoznania wniosku został uznany Dowódca [...]. W ocenie tego organu przedmiotowy wniosek jest niezasadny i przedawniony. Powołując się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: "WSA") w Warszawie z dnia 5 lipca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 592/07) oraz WSA w Poznaniu z dnia 20 listopada 2008 r. (sygn. akt IV SA/Po 1/08) Dowódca [...] wskazał, że w przedmiotowej sprawie należy stosować przepisy obowiązujące w chwili wydania (uostatecznienia się) decyzji nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2000 r. (dalej: "Decyzja MON"). Zgodnie z art. 87 (powinno być: art. 84) ustawy o służbie wojskowej z 1970 r. żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa, uposażenie oraz inne należności związane ze zwolnieniem z tej służby. Z kolei art. 2 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1949 r. wymienia, że na uposażenie żołnierza składa się: (1) uposażenie zasadnicze, (2) dodatki do uposażenia, (3) świadczenia (w naturze lub równoważnik pieniężny), (4) inne należności służbowe. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.u.ż.1949 roszczenie z tytułu uposażenia przedawnia się po upływie 3 lat od dnia powstania prawa do uposażenia, a w każdym razie roszczenie z tego tytułu przedawnia się z upływem 1 roku po dniu rozwiązania stosunku służbowego. Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przedsięwziętą w celu ustalenia lub dochodzenia prawa do uposażenia, jeżeli Skarb Państwa został o tych czynnościach zawiadomiony (art. 6 ust. 2 u.u.ż.1949). Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca dopiero pismem z dnia[...] sierpnia 2002 r. – a więc prawie 2 lata po ustaniu stosunku służbowego - zwrócił się o wypłatę świadczeń związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, natomiast roszczenie to skutecznie przedawniło się rok po ustaniu stosunku służbowego. Odnośnie zaś roszczenia o odsetki od dochodzonej kwoty zaległych dodatków organ I instancji stwierdził, że jest ono niezasadne, gdyż ustawa o służbie wojskowej z 1970 r. nie zawiera podstawy prawnej do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczeń na rzecz żołnierzy. Od opisanej decyzji odwołanie złożył E. Z., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz orzeczenie co do istoty sprawy. Organowi I instancji zarzucił naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nieznajomość wytycznych zawartych w prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych (przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). Odwołujący się podkreślił, że skoro w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie uzyskania przymiotu ostateczności przez Decyzję MON, to są to przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 z późn. zm., dalej: "ustawa o uposażeniu żołnierzy z 1974 r.", w skrócie "u.u.ż.1974"). Należy także uwzględnić zwłokę w wypłacie należności od dnia wydania Decyzji MON – zgodnie z art. 9 ust. 3a u.u.ż.1974. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] (dalej: "Dowódca [...]") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dowódcy [...]. Uzasadniając wskazał, że organ I instancji poczynił słuszne ustalenia faktyczne i prawne, a oceniana decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy. Wbrew twierdzeniom odwołującego się, zostały uwzględnione ustalenia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 listopada 2008 r. (IV SA/Po 1/08). Organ odwoławczy podkreślił, że właściwymi w sprawie są przepisy obowiązujące w dniu wydania Decyzji MON. Zarazem, cytując art. 6 ust. 1 u.u.ż.1949, wskazał, że żądanie strony przedawniło się. Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył E. Z., wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, podkreślając, że w sprawie doszło do zastosowania niewłaściwych przepisów, tj. ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1949 r., zamiast ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. Zarzucił ponadto wadliwe ustalenie daty złożenia wniosku o wypłatę żądanych świadczeń, poprzez nieuwzględnienie faktu wcześniejszego wystąpienia przez skarżącego z takim żądaniem do sądu powszechnego wnioskiem z dnia [...] września 2001 r. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w świetle przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1949 r. żądanie skarżącego przedawniło się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wspomnianym kryterium legalności sądy administracyjne dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Przed rozwinięciem tego wątku należy wszakże podkreślić, iż z nadesłanych, na wezwanie Sądu, przez organ administracji dokumentów i wyjaśnień wynika, że Jednostka Wojskowa Nr [...] - której dowódca został wskazany Postanowieniem Szefa SG WP jako organ właściwy do rozpoznania wniosku - została rozformowana, a jej następcą prawnym została Jednostka Wojskowa Nr [...] (k. 18–20 akt sądowych). Oznacza to, że organy orzekające w niniejszej sprawie działały w granicach swojej właściwości. Przechodząc do merytorycznej oceny obu wydanych w sprawie decyzji należy zauważyć, że w ich świetle istota sporu sprowadza się do ustalenia, według stanu prawnego z jakiej daty organy winny rozpatrywać przedmiotowy wniosek i orzekać w sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd w składzie niniejszym stwierdza, iż w tym zakresie w pełni podziela pogląd prawny oraz argumenty przedstawione w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 listopada 2008 r. (IV SA/Po 1/08), którym rozstrzygnięto skargę E. Z. w sprawie pokrewnej, bo dotyczącej żądania wypłaty uposażenia za okres roczny po zwolnieniu ze służby. Za uzasadnieniem przywołanego wyroku wypada powtórzyć, że źródłem wszystkich spraw o dochodzone przez skarżącego przed organami administracji wojskowej należności jest to samo zdarzenie, a mianowicie zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej na podstawie prawomocnej Decyzji MON. W związku z tym przepisami właściwymi dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o wypłacenie zaległych świadczeń związanych z tym zdarzeniem są przepisy materialnoprawne obowiązujące w dniu, w którym Decyzja MON stała się ostateczną, a więc w szczególności przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. Na powyższe wskazywał również skarżący w odwołaniu i w skardze, i pogląd ten Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela. Nawiązując do cytowanego wyroku WSA w Poznaniu (IV SA/Po 1/08) oraz wcześniejszego wyroku WSA w Warszawie (II SA/Wa 592/07) należy także zaznaczyć, że pomiędzy sprawami rozstrzygniętymi tymi wyrokami, a sprawą niniejszą, nie zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. Zatem organy administracji obu instancji oraz Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie są formalnie związani oceną prawną zawartą w tych orzeczeniach. Ponieważ jednak wszystkie te sprawy opierają się na tej samej przesłance faktycznej, przyjęcie poglądu, iż także w przypadku należności objętych niniejszą skargą właściwą podstawę prawną do oceny ich zasadności stanowią przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. jest logiczne i w pełni odpowiada idei spójności działania systemu organów państwa. W świetle powyższych ustaleń i wywodów za całkowicie błędne, niezrozumiałe i pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia należy uznać stanowisko przyjęte w niniejszej sprawie przez organy obu instancji, iż materialnoprawną podstawę oceny zasadności roszczenia skarżącego o wypłatę zaległych dodatków specjalnych powinna stanowić ustawa o uposażeniu żołnierzy zawodowych z 1949 r. Pogląd ten musi budzić zdumienie tym bardziej, że wspominana ustawa została uchylona z dniem 1 lipca 1958 r., a więc nie tylko, że nie obowiązywała już w dacie uostatecznienia się Decyzji MON, ale także w dacie faktycznego zwolnienia skarżącego ze służby (maj 1974 r.), a nawet przyjęcia do niej (kwiecień 1973 r.). Błędne zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy zawodowych z 1949 r. zamiast ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ta ostatnia ustawa nie zawiera odpowiednika przepisu art. 6 ust. 1 zdanie drugie u.u.ż.1949, na którym oparły się organy obu instancji stwierdzając, że roszczenie skarżącego przedawniło się. Zarazem ustawa o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. zawiera w art. 9 ust. 3a wyraźną regulację umożliwiającą żołnierzowi (także zwolnionemu ze służby) dochodzenie odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych. Mając wszystko to na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe uwagi i wskazania oraz zastosuje przepisy materialnoprawne obowiązujące w dniu, kiedy Decyzja MON stała się ostateczna, a w szczególności przepisy ustawy o uposażeniu żołnierzy z 1974 r. W świetle tych przepisów oceni zasadność roszczeń skarżącego o wypłatę zaległych dodatków specjalnych wraz z odsetkami - w tym także kwestię ewentualnego przedawnienia się tych roszczeń, a to z uwzględnieniem m.in. okoliczności i dokumentów przywołanych w skardze. Swoje rozstrzygnięcie organ administracji należycie uzasadni, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a.