IV SA/Po 329/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy T. K. wniósł skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, a źródłem ich utrzymania jest umowa o pracę żony przynosząca dochód w kwocie [...]zł. netto, renta wnioskodawcy wynosząca .[...] zł. netto oraz dochód z najmu pomieszczeń wynoszący [...] zł Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił posiadanie domu o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł. (obciążonego hipoteką w wysokości [...] zł.) i mieszkania o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł. (kredyt w wysokości [...] zł.). Przedstawiając swoje stałe wydatki wnioskodawca wskazał na spłacanie kredytów w 4 bankach (w łącznej wysokości [...] zł.), parabankach ([...] zł.), kredyt budowlany ([...] zł.), hipotekę pod pożyczkę prywatną ([...] zł.) oraz zadłużenie w firmach P. i B. P. na kwotę [...]zł. Wnioskodawca poinformował również, że nie ma żadnych akcji i obligacji, nie prowadzi działalności gospodarczej a dochodem uzyskiwanym z najmu opłaca koszty najmu samochodu. Wnioskodawca oświadczył również, że z uwagi na swój zły stan zdrowia nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. Ponadto wnioskodawca wskazał, że nie może sprzedać nieruchomości gdyż są obciążone hipoteką. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że korzysta z pomocy CARITAS i ubiera się lumpeksie. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 31 maja 2017r. wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawcy i jego żony, kopii zeznania podatkowego za 2016r. (własnego i żony), decyzji o przyznaniu renty oraz zaświadczenia o wysokości zarobków żony, kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wraz z dowodami uiszczania tychże opłat, umów kredytowych wraz z harmonogramem spłacanych rat, oraz umowy najmu samochodu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył pismo, w którym przestawił zestawienie kredytów na kwotę [...]zł., w związku z czym spłaca raty w kwocie [...]zł. miesięcznie oraz opłaty za prąd, gaz i telefon w kwocie [...]zł. W piśmie tym wnioskodawca wyjaśnił, że źródłem jego utrzymania jest dochód żony w kwocie [...]zł., jego renta wynosząca [...] zł. i dochód z najmu pomieszczeń w kwocie [...]zł. Do powyższego pisma załączono kopię umowy użyczenia samochodu marki K. V. zawartej w dniu 13.10.2016r., rachunków za prąd, wodę, gaz, paragonów zakupu żywności oraz decyzji waloryzacji renty. Wnioskodawca przedłożył również zaświadczenie o wysokości zarobków żony, zeznanie podatkowe za rok 2016 wystawione przez organ rentowy i zeznanie podatkowe żony za 2016 na druku PIT 37. Skarżący załączył także liczne umowy kredytowe w tym umowę pożyczki zawartą przez żonę z [...] Polska S.A z dnia 28.09.2016 na kwotę [...]zł. na okres 60 miesięcy, umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z [...] Polska S.A z dnia 1.08.2016 na kwotę [...]zł. na okres 12 m-cy, umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z B. Z. S.A z dnia 30.11.2016 na kwotę [...]zł. na okres 24 miesięcy, umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z B. Z. S.A z dnia 20.01.2017r. na kwotę [...]zł. na okres 50 m-cy, umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z T. Sp. z o.o. z dnia 31.07.2015r. na kwotę [...]zł. na okres 25 miesięcy, umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z S. C. B. S.A z dnia 22.01.2016 na kwotę [...]zł. na okres 47 miesięcy, umowę pożyczki zawartą przez żonę skarżącego z S. C. B. S.A z dnia 08.03.2017 na kwotę [...]zł. na okres 48 miesięcy, wyciąg z karty kredytowej na dzień 18.04.2017r. z przyznanym limitem [...] zł., umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z P. C. P. S.A z dnia 18.03.2016r. na kwotę [...]zł. na okres 18 miesięcy, umowę pożyczki zawartą przez żonę skarżącego z A. Polska S.A z dnia 12.07.2016 na kwotę [...]zł. na okres 14 miesięcy, umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z S. C. B. S.A z dnia 05.02.2016 na kwotę [...]zł. na okres 48 miesięcy, umowę pożyczki zawartą przez żonę skarżącego P. B. S.A z dnia 10.0.32015 na kwotę [...]zł. na okres 120 miesięcy, zawiadomienie o wysokości raty kredytu walutowego w PKO BP w kwocie raty [...] euro, braku zaległości i stanie zadłużenia wynoszącego [...] euro, umowę pożyczki zawartą przez skarżącego z PKO BP S.A z dnia 15.01.2016r. na kwotę [...]zł., dowód wpłaty rat kredytów w S. C. B.,. przedłożono również zestawienia operacji na konie należącym do żony wnioskodawcy za okres 01.01.2017 – 31.05.2017r. i konta należącego do wnioskodawcy za okres 01.01.2017 – 17.06.2017r. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba zaznaczyć również, że postępowanie w sprawie prawa pomocy opiera się na zasadzie skargowości. W konsekwencji, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia on przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie, wnioskodawca zareagował na wezwanie referendarza sądowego, jednak przedstawione dokumenty i oświadczenia nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Podstawową kwestią dla oceny wniosku skarżącego jest argumentacja wnioskodawcy wskazująca na ponoszenie zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów. Zauważyć w tym miejscu należy, iż okoliczność posiadania tego rodzaju obciążeń finansowych i ponoszenia z tego tytułu znacznych kosztów, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zadeklarował spłatę kredytów udzielonych na kwotę [...]zł. Z przedłożonych na wezwanie Sądu dokumentów i wyliczenia dokonanego przez wnioskodawcę wynika, że wysokość rat miesięcznych z tytułu kredytów wynosi [...] zł. Wysokość i częstotliwość rat została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy i jego pracującej żony. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu każdego z kredytów. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego rodzaju i wysokości zobowiązań oraz ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty sądowe w kwocie zdecydowanie niższej niż spłacana wysokość rat kredytowych pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Należy w tym miejscu podkreślić, że wysokość rat kredytu w łącznej kwocie [...]zł., które jak wynika z przedłożonych dokumentów regularnie spłaca, przekracza deklarowany dochód. Oznacza to, iż na podstawie przedstawionych informacji nie można ostatecznie ustalić wysokości tego dochodu. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, iż sam wnioskodawca nie przedstawia wiarygodnych danych pozwalających na ustalenie uzyskiwanego przez niego dochodu. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący poinformował, że żona uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. netto, zaś on sam uzyskuje rentę w wysokości [...] i dochód z najmu pomieszczeń w kwocie [...]zł. W piśmie przesłanym na wezwanie Sądu dochód z najmu oszacowano na kwotę [...]zł. Z przedłożonych zaświadczeń o dochodzie żony wynika zaś, iż dochód ten wynosi ok. [...] zł. netto. Trudno również za wiarygodne uznać oświadczenia wnioskodawcy o utrzymywaniu się wyłącznie z pomocy Caritas, skoro z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący posiada środki na zakup żywności z własnych środków. Nie można pominąć również faktu, iż z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, że na koniec każdego z okresów rozliczeniowych na kontach należących do skarżącego i jego żony, postają wolne środki. Przy rozliczeniowym charakterze tych kont, świadczy to zdaniem orzekającego w sprawie referendarza o dysponowaniu wolnymi środkami pieniężnymi, których wnioskodawca nie ujawnił w niniejszym postępowaniu. O braku wiarygodności oświadczeń wnioskodawcy w zakresie uzyskiwanych dochodów i kosztów utrzymania może świadczyć również fakt, iż w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał na okoliczność opłacania najmu samochodu. Z przedłożonej umowy wynika jednak, iż skarżący korzysta z użyczenia samochodu marki K. V. nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów. Zwrócić należy również na okoliczność, iż przedmiotem użyczenia jest samochód, który w chwili jego przekazania skarżącemu w dniu 13.10.2016 miał tylko 260 km przebiegu. Zważywszy na bezterminowy okres trwania tej umowy, jej przedmiot stanowiący praktycznie nowy pojazd oraz brak kosztów związanych z utrzymaniem tego pojazdu (poza bieżącymi kosztami eksploatacyjnymi) świadczyć to może o szczególnym związku pomiędzy stronami tejże umowy, którego wynikiem może być zdaniem orzekającego w sprawie referendarza dochód, którego wnioskodawca nie ujawnił. Wobec powyższego, mając na uwadze opisane wyżej wątpliwości dotyczące wiarygodności oświadczeń składanych przez wnioskodawcę, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.