IV SA/Po 330/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy T.P. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jest emerytem i utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł. i diety radnego w kwocie [...] zł., z której potrącana jest kwota [...] zł. za każdą nieobecność. Wnioskodawca wskazał również, iż na leki, dojazdy do lekarzy i przychodni wydaje ponad [...] zł., energię elektryczną [...] zł., wywóz nieczystości i pobór wody [...] zł., zakup opału ok. [...] zł., drobne naprawy [...] zł. Skarżący wskazał również, iż korzysta z pomocy finansowej innych osób. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 23 maja 2012r. wezwano skarżącego do wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz kopii zawartych umów kredytowych ze wskazaniem ich przeznaczenia, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, zaświadczenia o miesięcznej wysokości otrzymywanej diety radnego i określenie tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 11 czerwca 2012r. przedłożył zaświadczenie o wysokości otrzymywanej diety radnego, kserokopie dokumentów potwierdzających wydatki za pobór wody, energię elektryczną i wywóz nieczystości oświadczając, iż całości tych wydatków nie ponosi sam. Skarżący wyjaśnił również, iż osoby z nim zamieszkujące prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, w związku z czym nie przedłożył ich zeznań podatkowych i wyciągów rachunków bankowych oraz kont. W dodatkowym piśmie z dnia 18.06.2012r. skarżący wyjaśnił, iż w pkt. 7 formularza nie wpisał ½ działki (własność) o pow. [...] m2. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż dieta radnego jest jego przychodem przeznaczonym na wydatki związane z pełnieniem funkcji, w związku czym nie jest jego dochodem. Skarżący wyjaśnił również, iż ma rozdzielność majątkową. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności informacji dotyczących sytuacji finansowej osób mieszkających wraz ze skarżącym. Wskazać w tym miejscu należy, iż o zasadności wniosku osoby fizycznej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie jej majątek i dochody ale również jej stan rodzinny (art. 252 §1 ppsa), którego skarżący nie wyjaśnił. Podstawą do odmowy ujawnienia dochodu osób najbliższych zamieszkujących ze skarżącym pod wspólnym dachem nie może być przy tym oświadczenie wnioskodawcy o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego. Rzadko się bowiem zdarza, aby osoby zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym prowadziły odrębne gospodarstwa domowe (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06, niepublikowane). Fakt ten powinien być wykazany w sposób nie wzbudzający wątpliwości czego jednak skarżący nie uczynił, gdyż ze złożonych oświadczeń dotyczących wspólnego ponoszenia kosztów utrzymania domu wypływa wręcz przeciwny wniosek. Ponadto wskazać należy, iż fakt rozdzielności majątkowej nie uzasadnia braku ujawnienia dochodu małżonka. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż T.P. nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. ja