IV SA/Po 330/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Wójt Gminy Sz. (dalej Wójt albo organ I instancji) decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] października 2011 r.) działając na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84, art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008 r., nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej udiś), §3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2010 r., nr 213, poz. 1397 ze zm., dalej rozporządzenie z 2010 r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), po rozpatrzeniu wniosku M. Sp. z o.o., al. [...],[...] Sz. (dalej inwestor) ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji elektroenergetycznej [...] na dz. nr [...] w obrębie S., stwierdzając jednocześnie brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...] listopada 2011 r. wniósł T. P. (dalej odwołujący), wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołujący zarzucił Wójtowi naruszenie §3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z 2010 r. Pomimo bezspornego faktu, że planowane przedsięwzięcie może negatywnie oddziaływać na środowisko, w tym na środowisko życia człowieka, Wójt dał wiarę inwestorowi zapominając, że planowana inwestycja całościowo ma polegać na budowie jednej z największych farm wiatrowych w Polsce, przez co promieniowanie elektromagnetyczne będzie zdecydowanie większe i znajdujące się w określonej przestrzeni. Odwołujący zaprzeczył, że w fazie eksploatacji stacji elektromagnetycznej nie będzie dochodziło do kumulowania się oddziaływań, czy wystąpienia poważnej awarii. W sprawie nie został sporządzony raport oddziaływania inwestycji na środowisko, a należałoby ten problem rozpatrywać łącznie z farmą wiatrową. Z zaskarżonej decyzji wynika, że nie przeprowadzano żadnych badań akustycznych w zakresie oddziaływania pola elektromagnetycznego. Nie podparto się żadnymi opracowaniami naukowymi. Nie podano również przewidywanego poziomu hałasu i promieniowania elektromagnetycznego przewidzianego dla tej inwestycji. Dlatego w ocenie odwołującego sporządzenie raportu oddziaływania inwestycji na środowisko jest niezbędne, gdyż jak wynika z zaskarżonej decyzji, Wójt nie posiada niezbędnych informacji dotyczących negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko, a opiera się jedynie na karcie informacyjnej sporządzonej przez inwestora, która nie posiada wartości merytorycznej, przedstawiając jedynie punkt widzenia jednej ze stron postępowania. Ponadto w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji mieszkają ludzie. Odwołujący wniósł o uznanie Jego za stronę postępowania z uwagi na to, że planowana inwestycja będzie negatywnie oddziaływać na wszystkich mieszkańców wsi Skrzatusz. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] (dalej postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile (dalej SKO albo Kolegium) działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 28 i 127 kpa w zw. z art. 71 udiś stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu SKO zauważyło, że przymiot strony w sprawach z zakresu ustalania uwarunkowań środowiskowych dla danej inwestycji mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu ewentualnego jego oddziaływania. Uwzględniając usytuowanie projektowanej inwestycji i biorąc pod uwagę kopie mapy zasadniczej obejmującej teren inwestycji organ I instancji ustalił wykaz nieruchomości położonych w sąsiedztwie inwestycji, na które może ona ewentualnie oddziaływać. Dołączony do akt sprawy wykaz właścicieli i władających tymi nieruchomościami obejmuje łącznie 16 podmiotów, którymi są osoby fizyczne i prawne. Stronami postępowania są zatem, poza Inwestorem, także osoby objęte w/w wykazem. Zważywszy na poczynione w tym zakresie ustalenia organu I instancji i analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium stwierdziło ponad wszelką wątpliwość, że Odwołujący nie jest właścicielem ani użytkownikiem żadnej z nieruchomości leżących w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, na które mogłaby ona oddziaływać, co przesądza o braku uprawnienia do złożenia odwołania w powyższej sprawie. Skargę na postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) T. P. (dalej skarżący) wniósł pismem z dnia [...] marca 2012 r. wskazując na konieczność uchylenia przez Sąd postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że powinien być stroną prowadzonego postępowania ze względu na swój interes prawny, gdyż mieszka i dysponuje tytułem prawnym do budynków i gruntów znajdujących się w strefie i w sąsiedztwie szkodliwego oddziaływania planowanego obiektu. Ponadto jako radny Gminy Sz. Skarżący ma obowiązek dopilnowania, aby zachowane zostały wszelkie wymogi zgodności z prawem. Skarżący zwrócił uwagę na nieprawidłowe określenie przez organ I instancji kręgu stron postępowania przez pominięcie osób mieszkających najbliżej planowanej i szkodliwej dla środowiska inwestycji (k. 4-7 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Kolegium wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. (k. 11-12 akt sądowych). W piśmie z dnia [...] maja 2012 r. skarżący podtrzymał twierdzenia zawarte w pisemnej skardze do WSA, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2011 r. (k. 26-28 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu było postanowienie Kolegium z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącego wywiedzionego od decyzji z dnia [...] października 2011 r., zapadłej w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, polegającego na budowie stacji elektroenergetycznej [...] na dz. nr [...] w obrębie S. Zaskarżone postanowienie zapadło na podstawie art. 134 w zw. z art. 28 i 127 kpa w zw. z art. 71 udiś. Zostało ono wydane w postępowaniu poprzedzającym rozpoznanie wniesionego odwołania co do meritum, w ramach czynności wstępnych podejmowanych przez organ odwoławczy, mających na celu ustalenie dopuszczalności odwołania oraz terminowości jego wniesienia. Niedopuszczalność odwołania może być wynikiem zaistnienia ujemnej przesłanki przedmiotowej albo podmiotowej. W rozpoznawanej sprawie Kolegium za podstawę podjętego postanowienia określiło niedopuszczalność odwołania ze względów podmiotowych, ponieważ zostało ono wniesione przez osobę nie będącą stroną w sprawie. Legitymację strony do wniesienia odwołania należy oceniać według przepisów art. 28, 29 i 30 kpa. W postępowaniu administracyjnym, nie wyłączając postępowania odwoławczego, powinna obowiązywać zasada, w myśl której każde wszczęte postępowanie powinno być zakończone wydaniem decyzji załatwiającej sprawę co do istoty lub kończącej sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 kpa). Przepisy dopuszczające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane ściśle. Z tego względu, gdy odwołanie wniosła osoba, która twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, organ II instancji obowiązany jest rozpoznać odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ ten stwierdzi, że jednostka nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, powinien wówczas wydać decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 §1 pkt 3 kpa (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 503; zob. też uchwała NSA z dnia 05.07.1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999/4/119). Jedynie w przypadku nie budzącego wątpliwości ani pod względem faktycznym, ani prawnym stanu sprawy, gdy już od samego początku oczywistym pozostaje dla organu odwoławczego brak przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa osoby składającej odwołanie, dopuszczalne jest wydanie postanowienia o jego niedopuszczalności na podstawie art. 134 kpa. Konieczność podjęcia jakichkolwiek czynności wykraczających poza to przekonanie powinna prowadzić do merytorycznego rozpoznania odwołania oraz ewentualnie do umorzenia postępowania. W niniejszej sprawie postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. zostało podjęte przedwcześnie, bez dokładnego zbadania przez Kolegium interesu prawnego skarżącego do występowania w niniejszej sprawie jako strona. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r. Kolegium trafnie wskazało, że przymiot strony w sprawach z zakresu ustalania uwarunkowań środowiskowych dla danej inwestycji mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu ewentualnego jego oddziaływania. Innymi słowy, decydującym dla zaliczenia określonego podmiotu do kręgu stron postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań jest ustalenie zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, przez co należy rozumieć jego wpływ na środowisko przyrodnicze oraz na nieruchomości sąsiednie (zob. wyrok NSA z dnia 10.05.2012 r., sygn. akt II OSK 1063/11, baza orzeczeń NSA). Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia obejmuje również ocenę zagrożeń (takich jak emisje hałasu, zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, uciążliwość zapachowa), których ze swej specyficznej istoty nie sposób ująć w ramy wyznaczone przez granice wynikające z prawa własności (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 07.07.2010 r., sygn. akt IV SA/Po 292/10, baza orzeczeń NSA). Kolegium ustalając w sposób ogólny zakres stron analizowanego postępowania nie ustaliło jednak właścicielem której nieruchomości jest skarżący i jak w związku z tym planowana inwestycja będzie oddziaływała na tę nieruchomość. Kolegium oparło się w tym względzie na wykazie sporządzonym przez organ I instancji, pomijając twierdzenia skarżącego zawarte w odwołaniu. W szczególności Kolegium nie poparło jakimikolwiek dowodami ustalenia, że skarżący nie jest właścicielem ani użytkownikiem żadnej z nieruchomości leżących w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji. W skardze do WSA skarżący wyraźnie wskazał, że wykaz sporządzony przez organ I instancji nie jest kompletny, ponieważ nie uwzględnia wszystkich osób, które mieszkają najbliżej planowanej inwestycji. Zwięzłość uzasadnienia postanowienia z dnia 2 grudnia 2011 r. nie pozwala Sądowi na zweryfikowanie twierdzeń skarżącego. Okoliczność ta potwierdza sformułowaną powyżej tezę zgodnie z którą Kolegium nie dysponując nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości materiałem dowodowym pozwalającym na jednoznaczne określenie relacji w jakiej znajduje się skarżący do postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] października 2011 r. powinno było w toku prowadzonego postępowania odwoławczego ustalić, czy skarżący ma interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu. W razie negatywnego ustalenia w tym zakresie postępowanie powinno zostać wówczas umorzone. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) uchyliło postanowienie z dnia [...] grudnia 2011 r. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę SKO powinno w oparciu o przeprowadzenie dowodu z odpisu z księgi wieczystej ustalić, właścicielem której nieruchomości jest skarżący i czy znajdujące się ona w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Kolegium powinno również mieć na uwadze, że spoczywa na nim obowiązek zapewnienia czynnego udziału wszystkim stronom postępowania (art. 61 §4 kpa). Dlatego niewystarczającym jest oparcie się w tym względzie na wykazie sporządzonym przez organ I instancji bez dokonania jego rzetelnej analizy. Sąd zwraca w tym zakresie uwagę na twierdzenie skarżącego zawarte w pisemnej skardze do WSA, że w wykazie tym nie została ujęta Pani L., mieszkająca według skarżącego najbliżej planowanej inwestycji. SKO powinno zweryfikować powyższy zarzut, zapewniając czynny udział w postępowaniu wszystkim podmiotom mającym tytuł prawny do nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia. SKO powinno nadto zbadać, czy odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2011 r. zostało wniesione w terminie. Nadto Kolegium powinno mieć w tym zakresie na względzie, że z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że odwołanie z dnia 4 listopada 2011 r. zostało wniesione po terminie. Termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu I-instancyjnym liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 494). Decyzja z dnia [...] października 2011 r. została doręczona ostatniej ze stron dnia [...] października 2011 r. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem [...] października 2012 r. Tymczasem odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym dnia [...] listopada 2011 r. Z tego względu ewentualne ustalenia organów, że skarżący ma przymiot strony w postępowaniu, powinny skutkować stwierdzeniem w sentencji uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący powinien zostać wówczas pouczony o dopuszczalności wniesienia podania o wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 kpa.