IV SA/Po 344/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. Sp. z o.o. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru wykonania określonych robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W. F. Sp. z o.o. w likwidacji we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że w chwili obecnej jej stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na fakt złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, który został oddalony przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia [...].08.2010r. sygn. akt [...], z uwagi na brak wystarczających środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ponadto skarżąca wskazała, że w dniu 1 grudnia 2010r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników podjęło uchwałę o rozwiązaniu spółki i ogłoszeniu likwidacji, co zostało zgłoszone do sadu rejestrowego. We wniosku ujawniono również kapitał zakładowy w kwocie [...] zł., wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynoszącej [...] zł. oraz stan konta bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego zgłoszenie wniosku wynoszący [...] zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 maja 2013r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, wskazując na okoliczność, że skarżąca spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na doręczenie wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a), stwierdzono że skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na tej podstawie przyjęto, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W. F. Sp. z o.o. w likwidacji złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, nie przedstawiając żadnych wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji majątkowej. W uzasadnieniu sprzeciwu zakwestionowano fikcję doręczenia wezwania do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka wskazała, iż na jej adres nie doręczono żadnego pisma ani awiza dotyczącego jakiejkolwiek korespondencji pozostawionej placówce pocztowej. O piśmie, na które powołano się w zaskarżonym postanowieniu spółka dowiedziała się w dniu 27 maja 2013r. w związku z czym złożono reklamację we właściwym urzędzie pocztowym. Poza tym w sprzeciwie podniesiono, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wyczerpująco wykazał stan majątkowy. W szczególności powołano się na okoliczności dotyczące likwidacji spółki, wysokości zadłużenia, majątku trwałego oraz środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. Wskazano również na szczególna sytuację podmiotów działających na rynku usług reklamowych. W związku z powyższym Sąd pismem z dnia 12 czerwca 2013r. wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia czy nadal prowadzona jest działalność gospodarcza oraz podanie informacji czy Spółka generuje jakieś zyski, a jeśli tak to w jakiej wysokości, wyjaśnienia jak kształtują się zobowiązania spółki, jakie posiada należności od podmiotów trzecich, wskazania czy i ewentualnie jakie podjęto działania w celu pozyskania funduszy na koszty sądowe, przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki z ich stanem za okres od 1 grudnia 2012 do dnia odpowiedzi na niniejsze wezwanie, przedłożenia wciągu z księgi rachunkowej spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykaz aktywów i pasywów, ewidencję stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej (stan środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa), przedłożenia odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2012 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym i wyciągu z prowadzonej ewidencji VAT za okres ostatnich 3 miesięcy a także kopii deklaracji złożonych w rozliczeniu ww. podatku za ostatnie 3 miesiące lub zaświadczeń właściwych urzędów skarbowych o nieskładaniu takich deklaracji. Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył więc, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z w/w przepisem prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu, skarżąca spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Deklarowany we wniosku stan konta bankowego w kwocie [...] zł., strata za ostatni rok obrotowy w wysokości [...] zł. oraz stan likwidacji wbrew stanowisku Spółki nie pozwala na ocenę jej bieżącej sytuacji finansowej. Wskazać w tym miejscu należy, iż strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest bowiem okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe powoduje, iż w ocenie Sądu koniecznym było wezwanie Spółki pismem z dnia 12 czerwca 2013r. do przedłożenia dodatkowych informacji dotyczących jej bieżącej sytuacji finansowej. Powyższe wynika również z faktu, iż rynek usług reklamowych na którym działa spółka cechuje się dużą dynamiką i zmiennością, co oznacza, iż dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy koniecznym jest poznanie danych finansowych o szerokim spectrum z uwzględnieniem m.in. zobowiązań spółki, należności od podmiotów trzecich i stanu kasy firmy z okresu bezpośrednio poprzedzającego złożenie skargi. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Powyższe wymaga jednak szczegółowego ustalenia sytuacji finansowej wnioskodawcy. W ocenie Sądu minimum staranności, jakiej można wymagać od strony składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do m.in dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, czego jednak skarżąca nie uczyniła. Skarżąca nie odpowiedziała bowiem na wezwanie do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe wezwanie mimo prawidłowego zaadresowania na adres wskazany w skardze nie zostało odebrane przez skarżącą pomimo dwukrotnego awiza. Stosując tryb doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 73 P.p.s.a. należy jednak uznać, iż wezwanie z dnia 12 czerwca 2013r. zostało doręczone z dniem 1 lipca 2013 r. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza więc, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Z tego względu na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.