IV SA/Po 348/14

WyrokWSA w Poznaniu2015-01-15

Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Donata Starosta

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, ale którego moc obowiązująca została odroczona na określony czas?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, nawet jeśli jego moc obowiązująca została odroczona na określony czas. Odmowa zastosowania powinna nastąpić po rozważeniu okoliczności sprawy, motywów wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz powodów odroczenia utraty mocy obowiązującej przepisu, w celu ochrony praw jednostki i zapewnienia ekonomii procesowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na P. S. za usunięcie dwóch drzew bez zezwolenia. Organ I instancji (Burmistrz) nałożył karę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące pochodzenia drzew i pobranych próbek, a także brak należytego uzasadnienia decyzji. Skarżący podniósł również, że nie wiedział o wycince i nie godził się na nią.
Rozstrzygnięcie
WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, nakazał ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 200 zł tytułem nieuiszczonego wpisu, oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz P. S. kwotę 200 zł tytułem zwrotu wpisu i 2417 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant St. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) kwotę 200 (dwieście) zł tytułem nieuiszczonego wpisu; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz P. S. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu oraz kwotę 2417 (dwa tysiące czterysta siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania P. S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]kwietnia 2012 r. sygn. [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. organ I instancji wymierzył P. S.administracyjną karę pieniężną w wysokości: [...] złotych za usunięcie 2 szt. drzew gatunku wierzba biała w wieku powyżej 10 lat, bez wymaganego zezwolenia z nieruchomości położonej w miejscowości B., oznaczonej numerem działki [...]. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż w dniu [...] stycznia 2013 r. do tut. Urzędu wpłynęło pisemne zgłoszenie w sprawie nielegalnej wycinki drzew na terenie działki [...]. Według zgłoszenia wycinki dokonano w dniu [...] stycznia 2013 r. Ustalono, że na przedmiotową nieruchomości do dnia [...] stycznia 2013 r. nie była wydawana zgoda na usunięcie drzew lub krzewów w wieku powyżej 10 lat. Aby otrzymać zgodę na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości powinny być spełnione minimum dwie przesłanki, a mianowicie: - zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220) z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, może. wystąpić tylko posiadacz nieruchomości za zgodą właściciela nieruchomości lub właściciel nieruchomości, - przepisów ustawy o ochronie przyrody w odniesieniu do usunięcia drzew i krzewów nie stosuje się w przypadku gdy wiek drzew lub krzewów nie przekracza 10 lat. W związku z powyższym, z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z terenu działki nr [...], obręb B. powinien wystąpić właściciel nieruchomości. Za naruszenie wymagań ochrony środowiska polegających na usunięciu 2 szt. drzew gatunku wierzba biała w wieku powyżej 10 lat, bez wymaganego zezwolenia została naliczona kara w kwocie [...] złotych wyliczona wg zestawienia wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustalenie obwodów 2 szt. drzew gat. wierzba biała nastąpiło na podstawie art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody:, jeżeli ustalenie obwodów zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%". Wysokość współczynnika różnicującego przypisana jest do wartości: -od 51 cm - 100 cm -2,37. Stawka jednostkowa ustalona na rok 2013 dla drzew wg gatunku wynosi: wierzba biała: 13,16 zł/cm, (M.P. z dnia 25 września 2012 r. póz. 747). Administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotności opłaty za usunięcie drzew, ustalonej na podstawie obowiązujących stawek na rok 2013. Następnie organ wskazał, iż w odwołaniu skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie: art. 88 i 89 ustawy o ochronie przyrody, art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.- dalej jako "Kpa") oraz sprzeczność istotnych ustaleń organu administracyjnego z treścią zebranego w sprawie materiału. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, za co odpowiedzialność ponosi skarżący, jako właściciel nieruchomości położonej w miejscowości B., nr ewid. działki [...]. W ocenie organu odwoławczego Burmistrz Miasta i Gminy P. podjął wszelkie niezbędne czynności w celu ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego (w szczególności dowodu z opinii biegłego z dziedziny leśnictwa) i jego wszechstronnej oceny. Wobec zarzutu pobrania do badania próbek z innych niż wycięte drzewa, organ II instancji wskazał, że zwrócił się do organu I instancji o wyjaśnienie, kto i w jakim charakterze brał udział w przeprowadzeniu dowodu z oględzin w dniu [...] marca 2013 r. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Burmistrz Miasta i Gminy P. wskazał, że w czynnościach oględzin brali udział dwaj pracownicy skarżącego, biegły sądowy w dziedzinie leśnictwa oraz pracownik organu I instancji. Skarżący, mimo wcześniejszego zawiadomienia nie brał udziału w przeprowadzeniu dowodu. Za bezpodstawne uznać należy zatem twierdzenia skarżącego, iż próbki drzew do analizy dokonanej przez biegłego zostały pobrane z drzew, które nie rosły na przedmiotowej działce. Żaden z pracowników strony, biorących udział w czynnościach oględzin,, nie potwierdził tego faktu i nie kwestionował prawidłowości dokonanych pomiarów oraz pobranego materiału dowodowego. Niepoparte żadnymi dowodami są także twierdzenia skarżącego dotyczące usunięcia drzew przez osoby trzecie. Jednoznacznie należy określić, iż przy orzekaniu administracyjnej kary pieniężnej w ogóle nie można brać pod uwagę kryterium winy właściciela nieruchomości. Jedyną przesłanką wymierzenia przez organ administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew jest zaistnienie faktu usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia. Odnosząc się do zarzutu błędnej daty zaskarżonej decyzji organ wskazał, że to uchybienie należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P. S. zarzucając jej: - naruszenie prawa materialnego art. 88, art. 89 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przypisaniu skarżącemu odpowiedzialności za nielegalną wycinkę drzew, - sprzeczność istotnych ustaleń organu administracyjnego z treścią zebranego w sprawie materiału przez błędne przyjęcie, że pobrane próbki do badania pochodziły z wyciętych drzew z terenu działki [...] w B., co w konsekwencji doprowadziło do przypisania sprawstwa skarżącemu za samowolne wycięcie drzew, - naruszenie art. 107 § 1 Kpa, art. l07 § 3 Kpa poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji z uwagi na: niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa; niedostateczne wyjaśnienie przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracyjnego; brak oceny przeprowadzonych dowodów w szczególności pod kątem ich wiarygodności, zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a także ich spójności z zgromadzonym pozostałym materiałem dowodowym poprzez określenie daty wydania decyzji wcześniejszej aniżeli miało miejsce zdarzenie wycięcia drzew, - naruszenie art. 7 Kpa, art. 75 Kpa, 77 Kpa, 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą administracyjną, w tym brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w konsekwencji czego nie dokonano rzeczywistych ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy organ I instancji w sposób prawidłowy ocenił, że wycięte drzewa w rzeczywistości zostały wycięte w miejscowości B. na działce nr [...]. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu strona wskazała, że decyzja zapadła bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ administracyjny bardzo ogólnikowo i powierzchownie wskazał na ustalenia faktyczne na podstawie których rozstrzygał meritum sprawy. Strona podniosła, iż istotną okolicznością, która nie została wyjaśniona jest to, że drzewo z których pobrano próbki zostało zwiezione w miejsce gdzie znajdowały się inne ścięte drzewa należące do skarżącego, przewiezione na teren hurtowni w B., a pochodzące z miejscowości Ł.. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Wójta Gminy K. sygn. [...] zezwolił skarżącemu na wycięcie drzew w tym wierzb białych. Bez znaczenia dla sprawy jest pismo Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] listopada 2013 r. na które powołuje się organ. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie w sposób bezpośredni poprzez przesłuchanie świadków, pracowników skarżącego, biegłego sądowego ustaliło ten fakt lecz poprzez zwrócenie się do organu, zainteresowanego sprawą, o wyjaśnienie spornych faktów. Skarżący podkreślił, że wszystkie drzewa zarówno pochodzące z B., jak i z Ł. składowane były w jednym miejscu. Biorąc pod uwagę powyższą okoliczność należy stwierdzić, że organ nie zachował należytej staranności i nie ustalił w sposób wystarczający wszystkich faktów, które pozwoliłyby z całą pewnością potwierdzić, że wycięte drzewa z działki nr [...] faktycznie posiadają wiek powyżej 10 lat. Dalej skarżący podniósł, iż kolejną istotną okolicznością, która nie została w sposób wystarczający wyjaśniona jest kwestia, czy skarżący wiedział, że drzewa były z jego nieruchomości usuwane i na to się godził. Na wstępie należy podkreślić, że skarżący wiedział o wycince drzew wieku poniżej 10 lat i tylko na wycięcie takich drzew się godził. Skarżący nie wykonywał wycinki osobiście. Zdaniem skarżącego wykładnia art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, iż wymierzenie przewidzianej w nim kary może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości co najmniej wiedział o usuwaniu drzew z jego nieruchomości i na to działanie się godził. Natomiast w sytuacji, gdy drzewa usunęła osoba trzecia bez jego wiedzy, której działaniu nie mógł zapobiec, brak jest podstaw do dociążenia właściciela nieruchomości karą przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy. Stanowisko takie wyrażono przykładowo w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 661/06 (Lex Nr 384133), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 90/07 (Lex Nr 339447), Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 329/08 (Lex Nr 529956), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1957/08 (Lex Nr 564013), Wojewódzki Sąd w Poznaniu sygn. IV SA/Po 261/13 ( Rzeczpospolita z dnia 21 lutego 2014 r). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w P., mocą której stronie skarżącej wymierzono administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia dwóch drzew. Podstawę materialnoprawną wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia stanowiły przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm. ). Istotne na gruncie niniejszej sprawy jest, iż wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten dotyczy zatem przepisów, które były podstawą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu administracji pierwszej instancji. Organ administracji pierwszej instancji wymierzając skarżącemu administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia niewątpliwie stosował art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, stanowiący podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, oraz art. 89 ust. 1 powołanej ustawy, regulujący sposób ustalania wysokości tej kary. Te same przepisy były też podstawą decyzji organu odwoławczego skoro organ ten utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Nie ulega zatem wątpliwości, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014r. ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż przepisy, które tym wyrokiem zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP, stanowiły podstawę wymierzenia skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej oraz ustalenia wysokości tej kary. Jednakże Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku orzekł, że wymienione w nim przepisy tracą moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, czyli od dnia 14 lipca 2014 r. W związku z tym pojawia się zagadnienie, czy Sąd administracyjny jeszcze przed upływem tego terminu może odmówić zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i na tej odmowie oprzeć rozstrzygnięcie. Zagadnienie stosowania przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł, że jest niezgodny z Konstytucją RP i jednocześnie określił inny niż dzień ogłoszenia w organie urzędowym termin utraty jego mocy obowiązującej, nie jest jednakowo rozstrzygane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko przyjęte w niektórych orzeczeniach NSA (w wyroku z 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1403/05 oraz w wyroku z 12 września 2006 r., sygn. akt I OSK 365/06), które także jest aprobowane przez część doktryny prawa (R.Hauser, J.Trzciński Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, str. 100-102), według którego Sąd w konkretnej sprawie może odmówić zastosowania przepisu, którego domniemanie zgodności z Konstytucją RP zostało obalone przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego, ale moc obwiązująca została na określony czas zachowana poprzez zastosowanie drugiej części art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, przy czym o odmowie zastosowania takiego przepisu Sąd rozstrzyga po rozważeniu okoliczności sprawy oraz motywów wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w tym powodów odroczenia utraty mocy obowiązującej niezgodnego z Konstytucją RP przepisu. W przedmiotowej sprawie w ocenie składu orzekającego należy odmówić stosowania przepisów niezgodnych z konstytucją. Dokonując powyższej oceny Sąd miał na uwadze, że na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, przepis traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału na sali rozpraw (zob. wyroki TK: z dnia 27 kwietnia 2005 r., P 1/05, OTK-A 2005, nr 4, poz. 42; z dnia 13 marca 2007 r., K 8/07, OTK-A 2007, nr 3, poz. 26; z dnia 11 maja 2007 r., K 2/07, OTK-A 2007, nr 5, poz. 48). Z tą chwilą nie ma już wątpliwości, że taki akt nie spełnia standardów konstytucyjnych. Na skutek orzeczenia o niekonstytucyjności aktu normatywnego następuje zmiana stanu prawnego (por. wyrok SN z dnia 23 styczni8a 2007 r., III PK 96/06, OSNP 2008, nr 5–6, poz. 61). Sąd bowiem rekonstruując podstawę rozstrzygnięcia zobowiązany jest uwzględnić wszystkie normy obowiązujące w systemie prawnym, w tym te o charakterze konstytucyjnym, i stosować w tym zakresie reguły kolizyjne – lex superior derogat legi inferiori. Nie widać przy tym logicznych przesłanek, aby kończyć postępowanie na podstawie "chwilowo" zachowanych w mocy przepisów, a następnie wznawiać zakończone w ten sposób postępowanie. Ponadto argumentami przemawiającymi za niestosowaniem przepisu, który utracił domniemanie konstytucyjności, są: ochrona praw jednostki oraz ekonomia procesowa. Także odsyłanie w niektórych kategoriach spraw na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, ss. 52 i 102). W przedmiotowej sprawie należy również mieć na uwadze motywy wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku o sygn. SK 6/12, Trybunał eksponował w nim przede wszystkim konieczność ochrony przyrody. Jak podkreślił, Konstytucja niezwykle wysoko sytuuje wartość, jaką stanowi środowisko naturalne, umieszczając je wśród najważniejszych zadań państwa (art. 5 w zw. z art. 68 ust. 4 i art. 74 Konstytucji RP). Ochrona przyrody, która stanowi element ochrony środowiska, została expressis verbis wymieniona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP jako wartość, która może uzasadniać ustawowe ograniczenia w korzystaniu z praw konstytucyjnych, w tym z prawa własności nieruchomości i jej poszczególnych składników. Zdaniem jednak Trybunału ograniczenia te, niezależnie od zachowania formy ustawy i motywowania celem ochrony środowiska (oba te wymogi spełnia zakwestionowana ustawa o ochronie przyrody), muszą jednak odpowiadać wymaganiom wynikającym z zasady proporcjonalności (sensu stricto). Trybunał, akceptując wprowadzenie i utrzymywanie mechanizmu ochrony zadrzewień i wynikające z jego stosowania ograniczenia prawa własności, jak również zagrożenie karą w przypadku naruszenia obowiązku uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości, uznał, że kara ta, jak również opłata za usunięcie drzewa za zezwoleniem, może stanowić, w określonych okolicznościach, sankcję nieproporcjonalną do uszczerbku wywołanego w środowisku naturalnym na skutek usunięcia drzewa lub krzewu. Kwestionowane przepisy nie uwzględniają w szczególności specyfiki tych sytuacji, w których nastąpiło uszkodzenie drzewa siłami przyrody lub jego chorobą, jak również wynikało ze stanu wyższej konieczności. Analizowane przepisy przewidują za usunięcie z nieruchomości drzewa lub krzewu bez zezwolenia czysto obiektywną odpowiedzialność, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu. Posiadacz nieruchomości, z której zostało usunięte przez niego lub za jego przyzwoleniem, a bez zezwolenia właściwego organu, drzewo lub krzew, nie ma prawnej możliwości zwolnienia się od odpowiedzialności przez wykazanie, że doszło do tego z przyczyn, za które on nie odpowiada. Wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. W niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Konkludując Trybunał uznał, że ograniczenia prawa własności, wynikające z zaskarżonych przepisów, nie spełniają testu proporcjonalności i tym samym są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie należy odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 Ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wykonalności orzeczenia orzeczono na podstawie art. 152 Ppsa. Na podstawie art. 223 § 2 Ppsa w zw. z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm. ). Sąd nakazał ściągnąć od organu na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 200 zł tytułem uzupełnienia brakującego wpisu sądowego ( pkt 3 w sentencji wyroku ). O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 Ppsa w zw. z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm. )., a o kosztach zastępstwa procesowego na podstawie art. 200 Ppsa w zw. z § 2 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013 r. poz. 461) i art6. 1 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej ( tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1282 ze zm. ). Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji poczeka na uchwalenie nowych przepisów w miejsce art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Jeżeli takie przepisy zostaną uchwalone, to orzeknie na ich podstawie, oczywiście z uwzględnieniem norm intertemporalnych. Jeżeli nowe przepisy w okresie 18 miesięcy od 14 lipca 2014 r. nie zostaną uchwalone organ administracji orzeknie w oparciu o stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2014 r., co będzie polegało na umorzeniu postępowania, gdyż w takim przypadku brak będzie przepisów stanowiących podstawę wymierzenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło