IV SA/Po 35/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/M.Dybowski Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania M. W. od decyzji Burmistrza Miasta J. z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu opału, utrzymało decyzję w mocy. Pismem z dnia [...]września 2009 r. M. W. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu opału na zimę. Dnia [...] września 2009 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w J., na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 106 ust. 4 i art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz na podstawie § 2 i § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2005 r. Nr 77, poz. 672) wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosków z dnia [...] września 2009 r. o przyznanie pomocy na zakup opału, leczenie dzieci oraz zakup żywności poprzez doręczenie dokumentów potwierdzające sytuację materialną i zdrowotną rodziny wnioskodawcy. Jednocześnie pouczono wnioskodawcę, że nieusunięcie tych braków w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania spowoduje odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Jednocześnie wezwano M.W. do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania we wskazanym terminie , to jest [...]października 2009r. pouczając, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Skarżący odebrał wezwanie w dniu [...]września 2009 r. W piśmie z dnia [...] września 2009r. wnioskodawca wskazał, że o dokumenty, o których mowa we wskazanym wyżej piśmie należy się zwrócić do Ministra Sprawiedliwości A. C.. W dniu [...] października 2009 r. M. W. był obecny w miejscu zamieszkania lecz oświadczył, że wywiad środowiskowy był już przeprowadzony i znajduje się u Burmistrza J.. Odmawiając skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu opału decyzją z dnia [...] października 2009 r., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 3 ust. 4 art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 11 ust. 2, art. 17 ust 1 pkt 5, art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej Burmistrz Miasta J. wskazał m. in., że przeprowadzenie oceny czy osoba lub rodzina kwalifikuje się do świadczeń z pomocy społecznej dokonuje się, zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przeprowadzając wywiad środowiskowy (rodzinny). Do jego przeprowadzenia niezbędna jest współpraca, osoby ubiegającej się o pomoc. Bez tego współdziałania ustalenie sytuacji materialno-bytowej rodziny jest niemożliwe, zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnych sytuacji życiowych. Uniemożliwiał Pan przeprowadzenie wywiadu środowiskowego od 2003 r. Wiele razy zwracał się Pan z wnioskami o pomoc, ale nigdy nie udało się przeprowadzić z Panem wywiadu środowiskowego, a tym samym zebrania danych o sytuacji rodzinno-bytowej. Zgodnie z art. 11 ust.2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może być powodem odmowy udzielenia pomocy. Na wezwanie MGOPS J. nie dostarczył Pan żadnych brakujących dokumentów mających wpływ na udzielenie pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe tj. brak współdziałania z pracownikiem socjalnym MGOPS, uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz brak jakichkolwiek dokumentów spowodowało odmowę udzielenia pomocy. Od decyzji Burmistrza Miasta J. skarżący wniósł odwołanie domagając się uchylenia decyzji. Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że organ I instancji podjął próbę przeprowadzenia w dniu [...].10.2009 roku wywiadu środowiskowego na podstawie którego chciał ustalić aktualną sytuację materialno - bytową wnioskującego o udzielenie pomocy. W wyniku podjętych czynności organ I instancji ustalił tylko fakt, że Pan M. W. oczekuje pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup opału, leczenia dzieci oraz zakupu żywności. Fakt ten był powodem wysłania odrębnych wezwań datowanych na dzień [...].09.2009 roku, które to odebrał odwołujący w dniu [...].09.2009 roku / data na potwierdzeniu zwrotnym/. W wezwaniach tych organ I instancji szczegółowo określił jakich danych oczekuje od Pana M. W. jednocześnie zakreślając 7 dniowy termin. Zgodnie z treścią art. 107 ustawy z dnia 12.03.2004 roku o pomocy społecznej / tj Dz.U. z 2008 roku, Nr 115, poz. 728/ rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się m. in. w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Ustawodawca określa też, że pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. W niniejszej sprawie Kolegium stanęło na stanowisku, że zachowanie wnioskodawcy podczas wywiadu środowiskowego musiało skutkować podjęciem przez organ I instancji wydaniem dla niego w swojej treści decyzji negatywnej. Zdaniem tut. Kolegium organ I instancji w swoim postępowaniu nie naruszył przepisów prawa. W skardze M. W. zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593) osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Pomoc ta przyznana dzieciom i młodzieży w okresie nauki w szkole może być realizowana w formie zakupu posiłków. Rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o pokrycie kosztów zakupu posiłków dla dzieci zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust 1 ustawy). Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu (art. 3 ust. 3 ustawy). Jakkolwiek w toku postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej organy obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej), to jednak specyfika postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej wymaga jednocześnie pewnego minimum aktywności ze strony wnioskodawców. Obowiązani są oni do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy), a przyjęcie biernej postawy stanowić może podstawę do odmowy przyznania lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 ustawy). Obowiązek współdziałania osoby z organem (art. 4 ustawy) dotyczy również umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (udzielenie organowi niezbędnych informacji, wskazanie, sprecyzowanie potrzeb), jak i dostarczenia na wezwanie dokumentów potwierdzających sytuację materialną wnioskodawcy. Pismem z dnia [...] września 2009 r. M. W. został wezwany do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego we wskazanym terminie ([...] października 2009 r.) oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających sytuację materialną jego rodziny. Wezwania odebrał dnia [...] września 2009 r. Mimo obecności w mieszkaniu nie dopuścił do przeprowadzenia wywiadu. Ponadto, nie złożył dokumentów potwierdzających sytuację materialną. Również w odwołaniu oraz w skardze skarżący nie wyjaśnił przyczyn niewykonania wezwań. Ogólne stwierdzenia o nieprawidłowościach w działaniach organów zawarte w piśmie załączonym do skargi jako jej uzasadnienie nie uzasadniają biernej postawy wobec koniecznych czynności organu pomocy mających na celu wszechstronne rozpoznanie sprawy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. ja