IV SA/Po 351/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie; postanawia: odrzucić skargę /-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski MW IV SA/Po 351/04 U Z A S A D N I E N I E M. K. zwrócił się w [...] r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] o pożyczkę w kwocie 25 000 złotych na utworzenie warsztatu pracy – na ekonomiczne usamodzielnienie się. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] decyzją z [...] r. odmówił przyznania żądanej pomocy finansowej. Rozpoznając odwołanie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło rozstrzygnięcie organu I-instancyjnego przekazując je do ponownego rozpatrzenia. [...] r. M. K. wniósł zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]. W tej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując owe zażalenie postanowieniem z dnia [...] r. podjętym m.in. w oparciu o art. 37 § 2 kpa uznało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. Organ wyższego stopnia oprócz przytoczenia argumentów uzasadniających takie rozstrzygnięcie pouczył stronę, że od postanowienia przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Kierując się owym pouczeniem M. K. w terminie otwartym do wniesienia skargi pismem z dnia [...] r. zwrócił się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionując poprawność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] r. W odpowiedzi na ową skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Generalnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów postępowania w celu usunięcia przeszkody w wydaniu decyzji. Na niezałatwienie sprawy w terminie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ ten uznając zażalenie za uzasadnione wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy, zażądza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności (art. 37 § 1 i 2 kpa). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w literaturze przedmiotu utrwalił się pogląd, wg którego rozpoznanie owego zażalenia nie następuje w formie decyzji administracyjnej lecz w drodze czynności nadzorczej, która zdaniem większości winna mieć postać postanowienia. Wbrew jednak pouczeniu na postanowienie organu administracji podjęte w trybie art. 37 § 2 kpa nie przysługuje środek odwoławczy (art. 141 §1 kpa), a w konsekwencji także skarga do sądu administracyjnego. W szczególności takie postanowienie nie kończy postępowania ani nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty. Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 kpa jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu, którego zażalenie dotyczy i nie jest traktowane jako odrębne i samodzielnie postępowanie administracyjne. Stanowisko organu wyższego stopnia podjęte w trybie art. 37 ma charakter wpadkowy (incydentalny). Niezależenie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu i w sądowym postępowaniu z takiej skargi może podważać także stanowisko organu wyrażone na podstawie art. 37 kpa. Przedmiotowe stanowisko organu wyższego stopnia w niniejszej sprawie podjęte przez SKO w formie postanowienia nie jest także innym aktem lub czynnością dotyczącą przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 3920/01, post. NSA z 27 września 2001 r., sygn. ISAB 177/01, wyrok NSA z 24 maja 2001 r. w sprawie IV SA 572/99, wyrok NSA z 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 1866/00, postanowienie NSA w sprawie I SAB 246/00 i wyrok tut. Sądu z 18 mja 2004 r. 4/II SAB/Po 103/03). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna jedynie w przypadkach określonych w pkt 1 do 4 omawianego przepisu. Skarżone rozstrzygnięcie nie należy do spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 do 4 procedury sądowo-administracyjnej. Nie jest bowiem ani decyzją administracyjną, ani aktem na który służy zażalenie bądź kończy postępowanie, względnie rozstrzyga sprawę co do jej istoty o czym już wyżej była mowa. Rozstrzygnięcie to nie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym zabezpieczającym, na które służy zażalenie i co już podniesiono nie jest także aktem, dotyczącym uprawnień lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa, o którym mowa w pkt 4 § 2 art. 3 ppsa. Takie też było stanowisko na tle nie obowiązującego już art. 16 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm.). Odpowiednikiem tego przepisu na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest właśnie art. 3 ppsa. W tych warunkach rozstrzygnięcia podjęte na tle ówczesnego porządku prawnego zachowują swoją aktualność. Ta sama uwaga dotyczy poglądów formułowanych w doktrynie. W tych okolicznościach skargę strony, która wyraźnie odnosi się do postanowienia SKO z [...] r. na podstawie w/w przepisów, a także art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa należało jako niedopuszczalną odrzucić. Nie bez znaczenia dla tego rozstrzygnięcia pozostaje przekonanie także tego składu Sądu, że nie można przekształcać skargi na bezczynność na skargę na rozstrzygnięcie merytoryczne podjęte w sprawie i odwrotnie. Każda z owych spraw podlega bowiem własnym odmiennym rygorom procesowym. /-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski MW