IV SA/Po 358/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-06-27
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Anna Jarosz, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań, nie badając jego sytuacji finansowej w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie własnej decyzji, a jedynie opierając się na okresie analizowanym przez organ pierwszej instancji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpoznając sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, ma obowiązek uwzględniać zmiany w stanie faktycznym i prawnym, które zaszły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. W przypadku analizy wywiązywania się z zobowiązań alimentacyjnych w okresie ostatnich 6 miesięcy, organ odwoławczy powinien badać okres bezpośrednio poprzedzający wydanie własnej decyzji, a nie decyzji organu pierwszej instancji. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o uznaniu M. S. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań. Organ pierwszej instancji wydał decyzję, uznając, że skarżący nie zarejestrował się w urzędzie pracy i nie wpłacał co najmniej 50% należnych alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, nie badając sytuacji finansowej skarżącego w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie własnej decyzji. Skarżący w skardze do WSA podniósł, że w okresie po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji dokonywał wpłat przekraczających 50% należności i był zarejestrowany jako bezrobotny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. G.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Anna Jarosz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. G. z dnia 25 kwietnia 2017 r. nr [...]
UZASADNENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 31 stycznia 2018r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. G. z 25 kwietnia 2017r. o uznaniu M. S. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
M. S. na mocy wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 28.05.2012 r., sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Rejonowego Poznań-S. M. w P. z dnia 08.05.2008 r., sygn. akt [...] [...] i protokołu ugody zawartej w tej sprawie jest zobowiązany do płacenia alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie na rzecz P. S..
Zaświadczeniem z dnia 02.08.2016 r., sygn. akt Kmp [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Poznań-S. M. w P. potwierdziła, że egzekucja należności z wyżej wymienionych tytułów okazała się bezskuteczna. Burmistrz [...] decyzją z 06 października 2016r. ustalił świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. S. w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od października 2016r. do 30 września 2017r. (k. 36 akt sąd.).
Burmistrz [...] wystąpił także do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.
Burmistrz Miasta i Gminy M. G. decyzją z 25 kwietnia 2017r. na podstawie art. 5 ust. 3, 3a, 3b, art. 8b, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm., dalej zwana "ustawą alimentacyjną") uznał M. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W motywach rozstrzygnięcia Burmistrz wskazał, że w dniu 08 marca 2017r. zostało skierowane do dłużnika wezwanie do zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy, do dnia wydania decyzji dłużnik nie przedłożył stosownej decyzji, nadto z dokumentacji wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy nie dokonał wpłat w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów tytułem spłaty zadłużenia.
Z zaświadczenia Komornika z dnia 20.04.2017 r., sygn. akt Kmp [...] wynika, że zobowiązany wpłacił z tytułu alimentów: w dniu 25.10.2016 r. - [...] zł; w dniu 28 listopada 2016r. - [...] zł; w dniu 15.12.2016 r. - [...] zł; w dniu 25.01.2017 r. - [...] zł; w dniu 02.03.2017r. - [...] zł; w dniu 28.03.2017 r. -[...] zł.
Po wydaniu zaskarżonej decyzji do akt sprawy dołączony został raport - Status osoby z ostatniej rejestracji, z którego wynika, że dłużnik był zarejestrowany jako bezrobotna w okresie 08.02.2017 r. - 14.03.2017 r., zaś w dniu 15.03.2017 r. na własny wniosek została wykreślony z ewidencji.
W odwołaniu skarżący podniósł, że utrzymuje siebie, konkubinę i jej dziecko z prac dorywczych. Stara się łożyć na syna [...], ale musi też wywiązywać się z innych zobowiązań. Twierdzi, że był zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny. Zatrzymanie prawa jazdy spowoduje dla niego duże komplikacje, ponieważ komunikacja w gminie jest zbyt skromna, aby załatwiać codzienne sprawy musi korzystać z samochodu. Obecna sytuacja nie wynika z niechęci do płacenia na dziecko. Dokłada wszelkich starań, aby wpłacać nie mniej niż połowę należności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 31 stycznia 2018r. uznało, że odwołanie nie ma uzasadnionych podstaw i utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył przepisy art. 5 ust. 2 i 3 ustawy alimentacyjnej i wskazał, że z przepisów tych wynika, że organ właściwy dłużnika (tu: Burmistrz Miasta i Gminy M. G. działający poprzez Ośrodek Pomocy Społecznej w M. G.) ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, o ile stwierdzi, że dłużnik m. in. odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy. Do wszczęcia postępowania jest wystarczające, aby zobowiązany do alimentacji nie wykonał wezwania do zarejestrowania się w urzędzie pracy.
Kolegium argumentowało, że podczas wywiadu w dniu 09.01.2017 r. organ ustalił, że przyczyną niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej przez stronę jest "brak pracy oraz pobyt w zakładzie karnym". Wówczas też dłużnik został zobowiązany do zgłoszenia się do urzędu pracy, co potwierdza wpis w polu "Uwagi" o treści: "Pan dostarczy potwierdzenie zarejestrowania do końca lutego 2017 r.". Treść kwestionariusza zainteresowany zaakceptował, składając pod nim swój podpis. Ponowne zobowiązanie na piśmie doręczono stronie w dniu 21.03.2017 r. Obowiązek ten nie został wykonany. Omówione okoliczności stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania dotyczącego orzeczenia o statusie dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odwołujący się został zarejestrowany jako bezrobotny od dnia 08 lutego 2017 r., jednak zrezygnował ze statusu bezrobotnego na własny wniosek w dniu 15 marca 2017 r. Kolegium podkreśliło, że nadrzędnym celem unormowania art. 5 ust. 2 ustawy jest motywowanie dłużników do poszukiwania źródeł utrzymania, które pozwolą im spłacać zaległe alimenty. Oczywistym uzasadnieniem dla wprowadzenia tego przepisu jest ochrona interesu dzieci, które same nie wypracowują dochodów. W ocenie Kolegium zarejestrowanie się w ewidencji PUP na okres niewiele ponad miesiąca ma cechy formalnej czynności, a nie rzeczywistego zamiaru zdobycia zatrudnienia. Złożenie wniosku o wykreślenie, przy niezmienionej sytuacji majątkowej, jest równoznaczne z rezygnacją z poszukiwania pracy i pociąga za sobą skutki identyczne z odmową zarejestrowania się w urzędzie pracy, o której mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy alimentacyjnej.
Dalej Kolegium wskazało, że przepis art. 5 ust. 3a ustawy alimentacyjnej ustanawia negatywną przesłankę do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Oznacza to, że jeżeli dłużnik alimentacyjny wywiązuje się z zobowiązań w wysokości co najmniej połowy należnej kwoty przez co najmniej 6 miesięcy, to nie może być uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, chociażby nie zarejestrował się jako bezrobotny.
Materiał dowodowy zebrany w sprawie prowadzi do wniosku, że skarżący wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych, ale w wymiarze znacząco mniejszym od tego, który uniemożliwiałby wydanie decyzji. Połowa zasądzonych alimentów stanowi kwotę [...]zł. Zgodnie z zaświadczeniem Komornika wpłaty dłużnika nie przekraczały kwoty [...]zł. Ustalenia te w ocenie organu nie budzą wątpliwości. W stosunku do skarżącego nie zachodziły zatem przeszkody do uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Kolegium nie uwzględniło także twierdzeń zawartych w odwołaniu. Konieczność utrzymywania gospodarstwa domowego i jego członków nie ma w sprawie znaczenia. Dług alimentacyjny wobec syna [...] obciąża skarżącego i powinien być spłacony. Uznanie za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych następuje nie z powodu niewypełniania obowiązku alimentacyjnego, ale dopiero ze względu na długotrwałe i uporczywe zaniechania w tym zakresie. Alimentacja wynika z bliskiego pokrewieństwa, jakie łączy rodzica z dzieckiem. Polega na dostarczaniu środków utrzymania dziecku, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 128 i art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Ma na celu zapewnienie mu materialnych podstaw egzystencji. Założenie nowej rodziny nie oznacza, że dziecko przestaje mieć potrzeby wymagające nakładów finansowych. Mając na uwadze szczególne znaczenie obowiązku alimentacyjnego trudno przyjąć, że zobowiązania wobec innych osób mogą uzasadniać zwłokę w świadczeniu alimentów wobec własnego dziecka.
Kolegium pouczyło także, że rozpatrywana sprawa nie dotyczy zatrzymania prawa jazdy i argumenty z tym związane nie mogły odnieść skutku. Ewentualne zatrzymanie dokumentu nastąpi w odrębnym postępowaniu kończącym się decyzją administracyjną, od której także będzie przysługiwało odwołanie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Kolegium złożył M. S. zaskarżając także decyzję organu I instancji. Argumentował, że obecnie jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy i przez ostatnie 10 miesięcy dokonał wpłat na rachunek komornika w wysokości przekraczającej 50 % zasądzonych alimentów. Na dowód powyższego przedłożył kserokopie dowodów wpłaty za okres od czerwca 2017r. do marca 2018r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i odwołało się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Odniosło się także do kwestii dokonanych wpłat na poczet alimentów i wskazało, że okresem rozpatrywanym był okres poprzedzający wydanie decyzji przez organ I instancji. Przyjęcie odmiennej wykładni "ostatnich sześciu miesięcy" oznaczałoby, że w przypadku wniesienia odwołania rozstrzygniecie organu I instancji zawsze byłoby oparte na niepełnym materiale dowodowym, nieobejmującym okres rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym stawił się Skarżący, który oświadczył, że obecnie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, aktualnie korzysta ze zwolnienia lekarskiego, a nadto co miesiąc uiszcza [...] zł tytułem alimentów, a w dniu rozprawy wpłacił alimenty w pełnej wysokości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania.
W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. , poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której została wydana zaskarżona decyzja i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach powyżej określonej kognicji, kontrola legalności wykazała, że wydana w sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać. Przedmiotem kontroli sądu, dokonanej pod kątem zgodności z prawem, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. G. o uznaniu M. S. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.).
W myśl art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:
1) złożenia oświadczenia majątkowego,
2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,
3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych
- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Stosownie do art. 5 ust. 3a powyższej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Z treści powyższych przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy.
Nawet bowiem wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy alimentacyjnej nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli dłużnik wywiązuje się ze zobowiązań alimentacyjnych w zakresie określonym w art. 5 ust. 3a ustawy alimentacyjnej (por. wyrok WSA z 19.12.2012 r., II SA/Sz 889/12, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zważywszy przytoczoną argumentację stwierdzić należy, że ustalenia dokonywane w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają doniosłe znaczenie. Prowadzą bowiem nie tylko do zakwalifikowania dłużnika alimentacyjnego do określonej kategorii dłużników, ale powodują dalsze, poważne konsekwencje. Sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 3b ustawy alimentacyjnej: - "jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § Kodeksu karnego", jak też sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 5 ustawy – "starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy", są jednoznaczne. Nie pozostawiają organom żadnego luzu decyzyjnego, nakazując określone w ustawie działania. Zatem ewentualna kontrola takiej decyzji sprawowana przez sąd administracyjny ogranicza się już tylko do zbadania prawidłowości przeprowadzonej procedury zmierzającej do odjęcia dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy.
W tym stanie prawnym postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań musi zostać przeprowadzone przez organ z dużą starannością, w celu ustalenia każdej z przesłanek, niezbędnych dla takiego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd kontrolujący wydane w tej sprawie decyzje powinien mieć natomiast możliwość oceny ustaleń organu dokonanych na podstawie przedstawionych w aktach sprawy dowodów.
W niniejszej sprawie poza sporem jest, że Skarżący zarejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna jedynie na okres przekraczający miesiąc i następnie na własny wniosek zrezygnował ze statusu osoby bezrobotnej. Organ I instancji prawidłowo ocenił tą okoliczność jako spełnienie negatywnej przesłanki wymienionej w art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy alimentacyjnej warunkującej wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Sądu sporna jest jednak w rozpoznawanej sprawie pozostawała kwestia, czy Skarżący wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w sposób określony w art. 5 ust. 3a ustawy alimentacyjnej, mianowicie, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Z zaświadczenia komornika z 20 kwietnia 2017r. wynikało bezspornie, że w okresie od października 2016r. do marca 2017r. Skarżący nie płacił nawet 50 % zasądzonych alimentów. Jednak do skargi wniesionej do Sądu Skarżący dołączył kserokopie dowodów wpłaty na rachunek komornika kwoty przekraczającej 50 % zasądzonych alimentów (500 zł) w okresie od czerwca 2017r. do marca 2018r. (k. 5-8 akt sąd.), czyli w okresie po wniesieniu odwołania od decyzji I instancji i przed wydaniem decyzji przez organ II instancji w dniu 31 stycznia 2018r., a także nadal, co Skarżący potwierdził przez Sądem.
W ocenie Sądu powinności wyjaśnienia tych okoliczności organ odwoławczy nie wykonał w sposób należyty.
W tym miejscu Sąd przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w wyroku WSA w Poznaniu z 12 lutego 2015r., w sprawie o sygnaturze akt IV SA/Po 1347/14, gdzie Sąd przyjął, że pod użytym w art. 5 ust. 3a ustawy alimentacyjnej pojęciem "ostatnich 6 miesięcy" należy rozumieć okres kolejnych sześciu miesięcy kalendarzowych bezpośrednio poprzedzający miesiąc, w którym dochodzi do wydania orzeczenia w sprawie (w analizowanym tu kontekście "ostatni" znaczy bowiem tyle, co "taki, po którym nie ma innego" – por. hasło "ostatni" w zn. 1 [w:] Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003).
W przypadku organu odwoławczego wskazać należy, że organ ten ograniczył się jedynie do skontrolowania okresu ustalonego przez organ I instancji. Tymczasem obowiązkiem Kolegium było prawidłowo ustalić i zbadać okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez ten organ, a nie przez organ I instancji. Zatem w przypadku decyzji organu II instancji – która została wydana w dniu 31 stycznia 2018r. – okres ostatnich 6 miesięcy w rozumieniu art. 5 ust. 3a ustawy alimentacyjnej obejmował okres od czerwca 2017r. do grudnia 2017 r.
W ocenie Sądu, którą Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, wskazany obowiązek stanowi refleks generalnej reguły – mającej swe źródło w ogólnej zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) – zgodnie z którą organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, a nie tylko ogranicza się do kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Wniesienie odwołania od decyzji wywołuje bowiem skutek prawny w postaci uruchomienia postępowania odwoławczego, przenosząc na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wcześniej rozstrzygniętej decyzją nieostateczną organu pierwszej instancji. To z kolei implikuje m.in. konieczność uwzględniania przez organ odwoławczy wszelkich zmian w stanie faktycznym i prawnym sprawy, jakie zaszły po wydaniu decyzji w pierwszej instancji (por. m.in. wyroki NSA z 21.06.2012 r., I OSK 767/11; z 01.02.2012 r., II OSK 2176/10; z 07.07.1998 r., IV SA 451/88, dostępne www.cebois.nsa.gov.pl; por też: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., art. 138, Nb 1; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2014, uw. I.7 do art. 138).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy zasadnicza powinność orzekania przez organ II instancji na podstawie aktualnego stanu faktycznego i prawnego implikowała obowiązek powtórnego zbadania przez ten organ m.in. sposobu wywiązywania się przez Skarżącego ze zobowiązań alimentacyjnych "w okresie ostatnich 6 miesięcy", a więc przed jej wydaniem Kolegium winno zbadać, w trybie art. 136 K.p.a., okres od czerwca do grudnia 2017 r., czego jednak błędnie nie uczyniło. Uchybienie to mogło mieć zaś istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż, jak wynika z materiału zgromadzonego w aktach sądowych sprawy, na poczet alimentów dłużnik, co najmniej od czerwca 2017r. regularnie przekazywał komornikowi kwoty po [...] zł i [...] zł w styczniu 2018r. miesięcznie. Przy czym kwoty te stanowiły w każdym miesiącu ponad 50% z [...] zł bieżąco ustalonych alimentów.
Nadto z oświadczenia Skarżącego złożonego przed Sądem wynika, że jest on obecnie zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Zatem i tą okoliczność należy sprawdzić i potwierdzić oraz poddać ponownej ocenie zaistnienie przesłanek negatywnych do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Rolą tego organu będzie zatem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i uzyskanie dokładnej informacji o statusie Skarżącego i stanie zadłużenia oraz o dokonywanych przez niego płatnościach w okresie, o którym mowa w art. 5 ust. 3a ustawy, czyli ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu I instancji, a także ewentualnie II instancji, będzie wydanie decyzji przy jednoczesnym uwzględnieniu przedstawionego stanowiska Sądu, co do warunków umożliwiających uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od obowiązków alimentacyjnych w świetle art. 5 ust. 3 i 3a ustawy alimentacyjnej.
W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło