IV SA/Po 359/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2010 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Uczelnianej Komisji Ekonomicznej [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stypendium uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Wydziałowej Komisji Ekonomicznej [...] z dnia [...] października 2009 r. WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Wydziałowa Komisja Ekonomiczna, Wydziału [...], na podstawie art. 173 ust. 1, art. 175 ust. 2 i 3 oraz art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005r., nr 164, poz. 11365 ze zm.), art. 104 ust 1 (winno być § 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz § 4 ust. 6 lit. a Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] – nie przyznała M. P. stypendium: socjalnego, podwyższenia stypendium socjalnego, na wyżywienie i mieszkaniowego. Jako podstawę decyzji, oprócz wymienionych wyżej przepisów Wydziałowa Komisja Ekonomiczna wskazała także § 5 ust.8 i 9 powyższego regulaminu. W odwołaniu od tej decyzji M. P. wniosła o przyznanie jej powyższych stypendiów i zarzuciła, iż wliczono do dochodu rodziny dotację, którą jej matka otrzymała z Europejskiego Funduszu Społecznego na wyposażenie pomocne dla podjęcia działalności gospodarczej, podniosła też, że dotacja ta jest nieopodatkowana i nie powinna być wliczana do dochodu. W wyniku rozpatrzenia odwołania Uczelniana Komisja Ekonomiczna decyzją z dnia [...] stycznia 2010r., nr [...], utrzymała w całości decyzję Komisji I stopnia w sprawie przyznania pomocy materialnej M. P. W uzasadnieniu, powołując się na wyżej wymienione przepisy organ podniósł, iż dochód netto na osobę w rodzinie studentki jest wyższy od kwoty wynikającej z art. 179 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, po przekroczeniu której student nie może ubiegać się o stałą formę pomocy materialnej przyznawanej na podstawie kryteriów ekonomicznych. Organ uznał, że decyzja Uczelnianej Komisji Ekonomicznej jest prawidłowa i zgodna z prawem; powołała się także na treść art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r.,nr 228, poz. 2255 ze zm.), zgodnie z którym dochodem są również nie opodatkowane środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. zakwestionowała to ostatnie stwierdzenie Komisji II stopnia, podnosząc, że środki, które otrzymała jej matka jako bezrobotna w 2009 r. nie były przeznaczone do dowolnego dysponowania, lecz na przystosowanie pomieszczenia i wyposażenie biura i że zostały rozliczone w całości na podstawie faktur. Zaznaczyła, że działalność matki nie przyniosła dotąd żadnych dochodów, a otrzymywane we wcześniejszym roku stypendium pozwalało jej się utrzymać i kontynuować studia. Skarżąca załączyła do skargi kserokopię umowy z dnia [...] lipca 2009 r. oraz zaświadczenie nr [...] o pomocy de minimis udzielonej M. P. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu, oprócz argumentów podniesionych w decyzji z dnia [...] stycznia 2010r. organ podał, że art. 179 ust. 2 – 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wskazuje sposób ustalania wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do starania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i mieszkaniowe – a do dnia 31 października 2009r. kwota ta wynosiła 572 zł, natomiast od dnia 1 listopada – 602 zł. W rodzinie skarżącej wysokość dochodu wynosiła w tym czasie 786,88 zł, a tym samym przekraczała maksymalną wysokość ustaloną przez Rektora i skutkowała odmową przyznania skarżącej stypendium. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.).dalej zwane p.p.s.a., tj w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą, uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również w przypadku wad, jeżeli mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrolując zaskarżoną decyzję punktu widzenia powyższych zasad, skargę jako zasadną zależało uwzględnić. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania studentowi prawa do stypendium socjalnego, jego podwyższenia, stypendium na wyżywienie i mieszkanie za I semestr roku akademickiego 2009/2010. Zgodnie z przepisem art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendiów i zapomogi. Stypendium socjalne, na wyżywienie i mieszkaniowe może otrzymać, w myśl art. 179 ust. 1 i 182 ust.1 i 3 w/w ustawy student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 179 ust. 2 i 3 w/w ustawy, wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendia ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Wysokość tego dochodu nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.). W ustawie o świadczeniach rodzinnych ( art. 3 pkt 1) ustawodawca zdefiniował pojęcie dochodu na osobę rodziny studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe. W punkcie 2 tego przepisu mowa jest o tym, że dochodem rodziny jest przeciętny, miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W niniejszej sprawie jest to rok 2008. Należy podkreślić, że analiza zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej nie pozwala na dokonanie przez Sąd faktycznej oceny motywów jakimi kierowały się organy dokonując wykładni wskazanych przepisów. Decyzja Wydziałowej Komisji Ekonomicznej z dnia [...].10.2009r. w ogóle nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia rozstrzygnięcia, oprócz wpisania słowa "nie" w odpowiednich miejscach obok nazw poszczególnych stypendiów i powołania przepisów. Decyzja organu II stopnia z dnia [...].01.2010r. zawiera wprawdzie uzasadnienie, ale bardzo skrótowe i ograniczające się do polemiki ze skarżącą w kwestii zaliczenia do dochodu rodziny studentki środków które uzyskała jej matka w 2009r. w ramach bezzwrotnej pomocy otrzymanej na podstawie art. 46 ust. pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Dz. U. z 2008r., nr 69, poz. 415 ze zm.). Decyzja nie zawiera elementów, które umożliwiłyby jej weryfikację i kontrolę ; nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego w rozumieniu art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie, zatem stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (wyrok NSA z 12.05.2000r., LEX nr 43041). Tak więc, uzasadnienie decyzji jako jeden z jej elementów, winno zawierać ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przez organ przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia i sąd administracyjny. Ponadto prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma zasadnicze znaczenia dla zasady przekonywania wyrażonej art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 kpa. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wymogów tych nie spełnia. Niedopuszczalne jest bowiem ograniczenie uzasadnienia decyzji odmawiającej obywatelowi pomocy materialnej jedynie do wskazania jednostek redakcyjnych przepisów prawnych zastosowanych przez organ, bez przytoczenia ich treści i szczegółowego odniesienia do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Organ odwoławczy winien nadto w uzasadnieniu swej decyzji, ustosunkować się szczegółowo do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu. Należy też podkreślić, iż szczątkowy sposób wyliczenia dochodu w rodzinie skarżącej podany w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę nie może zastąpić uzasadnienia ostatecznej decyzji administracyjnej. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że na dochód w rodzinie skarżącej składa się renta rodzinna otrzymywana przez nią i jej małoletniego brata po śmierci ojca, dochody skarżącej uzyskane w 2008r. i dochody jej matki z 2008r. Brak ustalenia, od kiedy matka skarżącej pozostawała bezrobotna, jakie i z jakiego tytułu uzyskiwała dochody, czy wystąpiła "utrata dochodu" w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Te okoliczności winien wyjaśnić organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, ewentualnie zażądać odpowiednich dokumentów, a następnie prawidłowo uzasadnić podjętą decyzję – brak ich wyjaśniania i rozważenia narusza przepisy art. 179 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, oraz art. 7, 77 i 107 kpa. Uchybienia, o których była mowa wyżej są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi ii uchyleniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, albowiem mogą wpłynąć na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.