IV SA/Po 368/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018r wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 3. oddalić w pozostałym zakresie. K. S. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego. Skarżąca złożyła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata, w uzasadnieniu którego podała, że nie ma żadnego majątku, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką, którą samotnie wychowuje a źródłem ich utrzymania są renta z ZUS w kwocie [...]zł. i pomoc społeczna w kwocie [...]zł. Z uzyskiwanych dochodów wnioskodawczyni opłaca czynsz ([...] zł.), prąd ([...] zł.), Internet i tv ([...] zł.), leki ([...] zł.), gaz ([...] zł.) i żywność ([...] zł.). Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. - dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji oznacza to, że skarżąca w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, przy uwzględnieniu faktu, iż jedynym źródłem utrzymania w gospodarstwie domowym prowadzonym przez skarżącą wraz córką są świadczenia z pomocy społecznej i renta w łącznej kwocie [...]zł., przy uwzględnieniu rzeczywistych obciążeń i stałych wydatków wykazanych przez stronę należało uznać, że skarżąca uprawdopodobniła zasadność swojego wniosku, a sytuacja majątkowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, albowiem opłacenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika nie może być dokonane bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym zainteresowanej. W tym miejscu mając na uwadze fakt, iż wnioskodawczyni wniosła o ustanowienie radcy prawnego i adwokata , dokonano wyboru i ustanowiono w niniejszej sprawie wyłącznie adwokata. Dla zapewnienia stronie należytej reprezentacji przed sądem administracyjnym wystarczającym jest bowiem ustanowienie jednego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 i 3 sentencji postanowienia.