IV SA/Po 369/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski JFS Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 1-4 i art.22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania M.S. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu (prześladowania przez Ukraińców). Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.138 §1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 kpa i art. 1-4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...]. Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR wskazał, że ustawodawca nie uznał prześladowania ze strony Ukraińców jako represji dających prawo do uprawnień kombatanckich. Odpis decyzji z pouczeniem o terminie i sposobie wywiedzenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego doręczono Zainteresowanej prawidłowo dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych). M.S. nie złożyła skargi na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pismem z dnia [...] r., nadanym tego dnia w placówce pocztowej, M.S., zatytułowanym "odwołanie od decyzji z dnia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] r. nr [...]", wniosła do "Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych" o "ponowne rozpatrzenie wniosku", podnosząc argumenty merytoryczne w sprawie (k. [...] akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu podniósł, że decyzją z dnia [...] r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. odmówiono Stronie przyznania uprawnień kombatanckich. Postępowanie administracyjne jest oparte na zasadzie dwuinstancyjności, której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania. Dnia [...] r. Strona wystąpiła do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W decyzji z dnia [...] r. pouczono prawidłowo Stronę o prawie złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. M.S. wniosła skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. Skarżąca podniosła, że doznała okrutnego poniżenia przez sprawców ukraińskich, gdy wraz ze starszą siostrą zostały wywiezione do obozu pracy "za panowania przez III Rzeszę i były Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich", gdzie zmuszano Je do prac pod przymusem. Ciężko pracowały przy budowie mostu i mozolnie przy pracach polowych. Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Obowiązkiem organu procesowego jest dokonanie właściwej wykładni pisma procesowego strony- w szczególności z uwzględnieniem kryterium racjonalności autora pisma ( przykładowo- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11.9.1997- III CZP 39/97- OSNC 12/97/191 z akceptującą glosą A. Szpunara- PS 6/98/103 i przytoczone przez Glosatora orzeczenia SN, GKA i poglądy doktryny). Błędnie i wbrew wyraźnej woli Skarżącej, Kierownik Urzędu przyjął, że pismo M.S. z [...] r. stanowiło drugi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W istocie pismo to stanowiło wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej z dnia z dnia [...] r. nr [...], na mocy której Zainteresowana nie nabyła prawa ( art. 154 § 1 i 2 kpa). Obowiązkiem Kierownika Urzędu było zatem dokonanie ustaleń faktycznych, koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie rozważenie, czy za uchyleniem lub zmianą owej decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony ( art. 154 § 1 kpa). Wybór, czy strona skorzysta ze środków nadzwyczajnych ( do których zalicza się wniosek w sprawie uchylenia, zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej- B. Adamiak w: "Kpa- komentarz" CH BECK 2004 s. 614 nb.2, s. 617 nb. 5, s.619 nb. 7), należy do podmiotu uprawnionego do złożenia skargi bądź wniosku opartego na art. 145 i n. kpa ( argum ex art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692; B. Adamiak, op. cit. s. 619 nb. 7; s. 678 nb.1, s.680 nb. 3 in fine; uchwała SN z 9.12.1986- III AZP 13/86- OSNC 9/87/128, akceptowana przez B. Adamiak- op. cit. s. 681 nb. 5 in fine). Jedynie na marginesie należy podnieść, że Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest ( ze sprawy zakończonej prawomocnie wyrokiem z dnia 28 listopada 2003 r.- sygn. II SA/Po 4306/01), że już uprzednio Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych sięgał do art. 154 kpa; w szczególności decyzją z dnia [...] r. nr [...]Kierownik Urzędu na podstawie art. 154 § 1 kpa uchylił swą decyzję z dnia [...] r., bowiem Wnioskodawca w owej sprawie złożył wymagane dokumenty w ustawowym terminie. Nie ulega wątpliwości, że decyzja z dnia [...] r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, nie tworzyła żadnych praw nabytych po stronie Skarżącej, może być zatem w każdym czasie uchylona przez organ, który ją wydał- przy poszanowaniu zasady praworządności ( art. 7kpa). W rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu rozważy potrzebę starannego przesłuchania Strony w celu ustalenia, czy i w jakim okresie (precyzyjnie) została Ona osadzona wraz z siostrą w obozie pracy oraz czy Ukraińcy, którzy dopuszczali się wobec Skarżącej represji, należeli do oddziałów UPA, bądź do formacji podległej władzom niemieckim czy radzieckim. Nieprecyzyjne pisma procesowe Strony z uwagi na swój styl zdają się wskazywać na udział w ich powstaniu osoby ( lub osób) znacznie młodszych, niż Wnioskodawczyni (np. podawanie nazwy własnej rzeki w cudzysłowie, operowanie zwrotem zbliżonym do ustawowego "przez III Rzeszę i były Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich"- s. [...] skargi z dnia [...]- k. [...] akt sądowych; k. [...] akt administracyjnych), co utrudnia ocenę wiarogodności twierdzeń o faktach, podnoszonych przez Stronę. W swych ustaleniach Kierownik Urzędu sięgać może także do badań IPN (w tym dra Rafała Wnuka z Oddziału IPN w Lublinie), dotyczących konspiracji na Kresach Wschodnich i represji wobec obywateli polskich ze strony hitlerowskich bądź radzieckich władz bezpieczeństwa, oraz do wspólnych, polsko- ukraińskich publikacji źródeł historycznych o owych represjach ( art. 77 § 4 kpa). Dokonanie takowych ustaleń pozwoli Kierownikowi Urzędu rozważyć, czy wobec Skarżącej nie zachodzą przesłanki z art. 3 i 4 ustawy oraz czy za uchyleniem bądź zmianą decyzji z dnia [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. nie przemawia interes społeczny w postaci dążenia do przyznania uprawnień kombatanckich każdemu, kto rzeczywiście podlegał represjom wojennym przewidzianym w ustawie, jak i słuszny interes Strony ( art. 154 § 1 i 2 kpa). Rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu zbada sprawę zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrawszy i rozpatrzywszy cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 kpa ). Kierownik Urzędu dokonane ustalenia, szczegółową ocenę dowodów i akt subsumcji zaprezentuje w uzasadnieniu decyzji, spełniającej wymogi art. 107 § 3 kpa. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie należało uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692). /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/M.Dybowski jfs