IV SA/Po 37/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...]od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 9 listopada 2016 r., znak [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie [...] wniósł skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 9 listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wraz ze skargą Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, który to wniosek rozpatrzony został prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 marca 2017r. (utrzymany w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2017r.), odmawiającym przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż powodem odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu był brak wyjaśnienia sytuacji finansowej. Postępowanie z kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia całkowitym zostało umorzone postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2017r. W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie umorzono z powodu stwierdzenia braku podstaw faktycznych do przyjęcia, że przyczyną wystąpienia z kolejnym wnioskiem o przyrannie prawa pomocy było pogorszenie sytuacji majątkowej i finansowej. Skarżący nadal nie wyjaśnił bowiem źródeł własnego utrzymania. Mając powyższe na uwadze po doręczeniu stronie skarżącej prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu i po bezskutecznym upływie terminu do jego uiszczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 14 listopada 2017r. odrzucił przedmiotową skargę. [...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w uzasadnieniu wniosku którego podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie ma żadnego dochodu a jego jedyny majątek stanowi dom o pow. 54 m2 oraz nieruchomość stanowiąca las o pow. 0,6 ha. W uzasadnieniu wniosku Skarżący poinformował, że jest osobą schorowaną i nie uzyskuje żadnego dochodu. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie ma on kredytów i pożyczek, nie uzyskuje żadnych dochodów z dzierżaw oraz nie otrzymuje środków z pomocy społecznej na leczenie, rehabilitację i żyje dzięki pomocy dalszych znajomych. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem dnia 12 stycznia 2018r. (odebranym w dniu 30 stycznia 2018r. – k. 149), wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2016r., wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wskazania źródła utrzymania w tym m.in. przez kogo i w jakim zakresie skarżący jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, odzież i.t.p. lub też kto udziela mu wsparcia finansowego i w jakiej kwocie. W przypadku gdyby skarżący korzystał z pomocy społecznej należało przesłać kopie decyzji przyznających świadczenia oraz wykazanie, że jest zarejestrowany w ewidencji osób bezrobotnych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismami z dnia 5 lutego 2018r. opisał przebieg spraw prowadzonych przez organy administracyjne i oświadczył, że jako osoba schorowana nie pracuje w związku z czym nie składa zeznań podatkowych. W związku z brakiem środków nie przedłożył jednak zaświadczenia z Urzędu Skarbowego i o stanie zdrowia, gdyż te są płatne. Wnioskodawca wyjaśnił również, że korzystał z pomocy osób trzecich, którzy jednak już nie żyją lub zostali zwolnieni z pracy. Mając powyższe na uwadze skarżący zażądał gwarancji dla osób, które mu pomagają. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r. umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Skarżący pismem z dnia 25 marca 2018 r. wniósł sprzeciw na ww. postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd wskazuje, że w niniejszym postępowaniu [...] już dwukrotnie występował z żądaniem przyznania prawa pomocy. W obu postępowaniach dotyczących wcześniej rozpatrywanych wniosków skarżący nie przedstawił dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jego sytuacji finansowej co było bezpośrednim powodem wydania negatywnych dla strony rozstrzygnięć składanych wniosków. Referendarz sądowy słusznie uznał, że skarżący pomimo wezwania nie przedstawił dokumentów i informacji pozwalających na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. Za wystarczające nie może być bowiem uznane przedłożenie ogólnych wyjaśnień zawartych w pismach z dnia 5 lutego 2018r. Skarżący nadal nie ujawnił bowiem skąd czerpie środki na utrzymanie siebie i posiadanego majątku. Zdaniem orzekającego w sprawie referendarza taka postawa Skarżącego dowodzi dalszego i świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Sąd wskazuje, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnia uwzględnienia jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W przedmiotowej sprawie trudno jednak uznać, że wnioskodawca dochował szczególnej staranności w udokumentowaniu swej sytuacji finansowej, której ustalenie było konieczne, gdyż z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący dysponuje majątkiem, który nie jest w żaden sposób obciążony. Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżący składając wielokrotnie wnioski o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej uchyla się od obowiązku ujawnienia swej sytuacji majątkowej i finansowej, w tym podania źródeł utrzymania, co jest bezpośrednim powodem wydawania negatywnych dla wnioskodawcy rozstrzygnięć w zakresie pomocy społecznej. Referendarz sądowy słusznie wskazał, że porównanie poprzednich oświadczeń majątkowych z aktualnie składanym wnioskiem, ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia przez [...] z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Skarżący nie przedstawił bowiem pomimo stosowanego wezwania żadnych dokumentów, które pozwalałyby na weryfikację oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej. Strona, której jak to miało miejsce w niniejszej sprawie wyłożone zostały już zasady postępowania w przedmiocie prawa pomocy winna w wiarygodny sposób wykazać to, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na opłacenie swego dalszego udziału w sprawie. Tego w ocenie Sądu wnioskodawca nie uczynił. Uwzględniając zatem ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, w okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, ze spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 21 marca 2017 roku. Powyższe uzasadnia umorzenie przez referendarza postępowania na podstawie art. 249 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.), zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Art. 249a P.p.s.a. może znaleźć bowiem zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 P.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.