IV SA/Po 373/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent - stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006r. sprawy ze skargi L. J. P.P.H. "[...]" we [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ G. Radzicka IV SA/Po 373/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432) i art. 104 § 1 kpa. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] obciążył L. J. karą pieniężną w wysokości 1560 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] r., o godz. [...] i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji L. J. zakwestionował wynik ważenia i podniósł, że pomimo żądania kierowcy nie przeprowadzono powtórnego ważenia pojazdu. Zdaniem Odwołującego się obciążenie tak wysoką karą za przekroczenie nacisku na osie było zbyt surowe. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 kpa. oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych, a także § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że kara pieniężna została nałożona po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym [...] i stwierdzeniu przekroczenia na piątej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu RPT 97-114, posiadającej ważne świadectwo legalizacji nr 95/3602/2002 z dnia 29 X 2002 r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z 28 IV 1997 r., nr ZT 314/97, do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego stalowego, posiadającego świadectwo legalizacji nr 95/1525/2002, wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. Organ II instancji opisał w uzasadnieniu system zabezpieczeń zapewniający prawidłowy przebieg ważenia a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania jego wyniku. Nie ma zatem podstaw do powtarzania pomiaru. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że pojazd poruszający się po drogach publicznych musi spełniać wszystkie wymagania zawarte w cytowanym rozporządzeniu, zarówno w stosunku do masy całkowitej, jak i nacisku osi na jezdnię. Za każde przekroczenie podanych w rozporządzeniu parametrów organy mają obowiązek nałożyć karę pieniężną. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreślił on w szczególności, że odmowa wykonania powtórnego ważenia stanowiła naruszenie art. 77 § 1 i 78 kpa. Na potwierdzenie tej tezy Skarżący przytoczył wyrok NSA z 26 X 1984 r. (II SA 1205/84) i z 16 XI 1984 r. (II SA 1233/84). Skarżący wskazał, że wynik pomiaru nacisku osi pojazdu na podłoże zależy w dużej mierze od prędkości, z jaką dany pojazd najeżdża na wagę, a każde szarpnięcie pojazdu i przyśpieszenie powoduje zwiększenie wartości pomiaru. Okoliczność ta zdaje się być potwierdzona faktem, że Skarżący przewozi przez granicę europalety, zawsze w tej samej ilości i o tej samej masie, a wyniki pomiarów nacisków osi są za każdym razem inne. Pełnomocnik zarzucił też, że Skarżący został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację, ponownie odnosząc się do postawionych zarzutów. Organ II instancji wskazał, że obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu należy w przedmiotowej sprawie rozpatrywać w nieco zmodyfikowanym kontekście, biorąc pod uwagę specyfikę miejsca przeprowadzanej kontroli i potrzebę maksymalnego upłynnienia ruchu transgranicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy. Przy pomiarze nacisku na podłoże osi pojedynczej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, w związku z czym Naczelnik Urzędu Celnego w [...] nałożył na Skarżącą - zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych - karę pieniężną w wysokości 1560 zł. Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że cytowane rozporządzenie zostało uchylone z dniem 13 III 2003 r. przez § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 XII 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r., nr 32, poz. 262 ze zm.), a zatem nie obowiązywało ono w dniu wydawania decyzji przez organ II instancji. Dokonując oceny prawidłowości przeprowadzonego ważenia Dyrektor Izby Celnej słusznie odwołał się do aktu wykonawczego, który obowiązywał w chwili ważenia, jednak organ ten powinien był zaznaczyć, iż zostało wydane w tej materii nowe rozporządzenie. Zasadniczy nurt argumentacji Skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Skarżąca podniosła, że urządzenie mogło wskazywać wadliwe wyniki pomiaru jeśli kierowca przejeżdżał przez wagę ze zmienną prędkością. W związku z tym - zdaniem Skarżącej - należało powtórzyć proces ważenia. Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji nr 95/3602/02 z dnia 29 X 2002 r., wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z 28 IV 1997 r., nr ZT 314/97 do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 XII 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Z akt sprawy nie wynika, jakoby przebieg ważenia nie odpowiadał warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia) a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Zarzuty Skarżącej w tej mierze nie są więc słuszne. Należy podkreślić, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większa prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998r., sygn. akt II SA 1409/97). Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących rzekomych uchybień formalnych polegających na nie dokonaniu ponownego pomiaru. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwo legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Należy też uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji. Należ zauważyć, że podczas ważenia brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania Skarżącego W ocenie Sądu nie jest to jednak uchybieniem formalnym, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i wiedział o procedurze ważenia, jakiej poddawane są samochody ciężarowe przekraczające granicę. Nie było zatem żadnych przeszkód, aby udzielić np. kierowcy pojazdu bądź osobie mu towarzyszącej stosownego pełnomocnictwa przed wyruszeniem pojazdu w trasę. Udzielenie takiego pełnomocnictwa pozwoliłoby na pełna realizację art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 45 w zw. z art. 40 § 2 kpa. już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Pomimo tego należy jednak zauważyć, że wszelkie zarzuty strona mogła podnieść w odwołaniu (co też uczyniła) i zostały one rozpatrzone przez organ II instancji. Ponadto trzeba stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałym kontekście sytuacyjnym nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 kpa. Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 IV 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 V 1998 r., sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 I 1998 r., sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 I 1998 r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 IV 1998 r., sygn. akt II SA 1421/97). Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji. /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ G. Radzicka MK