IV SA/Po 375/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 07 lipca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 375/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie [...] wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 870 zł skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest zasiłek rehabilitacyjny wnioskodawcy w wysokości 2400 zł netto i dochód z wynagrodzenia za pracę żony w wysokości 2900 zł netto. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił posiadanie domu o pow. 150 m2 o wartości ok. 500.000 zł. (obciążonego hipoteką w wysokości ok. 550000 zł.), mieszkania o pow. 49 m2 o wartości ok. 200.000 zł, nieruchomości rolnej o pow. 1,5 ha o wartości 300.000 zł, oraz innych nieruchomości o pow. 2,5 ha o wartości 400.000 zł. Przedstawiając swoje stałe wydatki wnioskodawca wskazał na spłacanie kredytu mieszkaniowego (550.000 zł), kredytu gotówkowego (80.000 zł), karty kredytowej (14.000 zł). Wnioskodawca wskazał również, że opłaca koszty mieszkaniowe w kwocie 1500 zł/mc i ubezpieczenia w wysokości 200 zł/mc. Do wniosku załączono decyzję o przyznaniu świadczenie rehabilitacyjnego. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 7 czerwca 2017r. wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawcy i jego żony, kopii zeznania podatkowego za 2016r. (własnego i żony), kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektryczną, wodę, telefon; itp.) celem ustalenia jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, umów kredytowych wraz z harmonogramem spłacanych rat oraz oświadczenia o pojazdach podlegających obowiązkowi rejestracji (z wyszczególnieniem marki, roku produkcji i pojemności silnika) posiadanych przez osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył zaświadczenie o spłacanym kredycie hipotecznego na 30 lat udzielonego w kwocie 177860,24 CHF (saldo na dzień 30.06.2017r. - 138441,92 CHF), raport z obrotów na koncie w Banku PKO S.A za okres 01.06.2017r. – 30.06.2017r., historia operacji na kocie w BZ WBK za okres 14.03.2017 – 05.06.2017r., wyciąg z karty kredytowej w banku ING i banku PEKAO, saldo konta w mBank na dzień 29.06.2017r. oraz potwierdzenia wykonania 3 przelewów z w/w konta bankowego, fakturę za prąd, ksero zeznania podatkowego za 2016r., oraz kopie dowodów rejestracyjnych samochodu [...] z 2003r. i [...] z 2000r. Postanowieniem z dnia 07 lipca 2017r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ustawowo przewidzianym terminie skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, iż jego zdolność kredytowa w momencie otrzymania kredytu była lepsza, niż obecnie. Ponadto wskazał, że nieruchomości, które posiada trudno sprzedać. Wskazał, że nie przedstawił pełnych informacji dotyczących historii rachunków bankowych, ponieważ wydruk tych informacji kosztuje go około 200 - 250 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3 w/w przepisu). Zgodnie z art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawową kwestią dla oceny wniosku skarżącego jest argumentacja wnioskodawcy wskazująca na ponoszenie zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów. Referendarz sądowy słusznie wskazał, iż okoliczność posiadania tego rodzaju obciążeń finansowych i ponoszenia z tego tytułu znacznych kosztów, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zadeklarował spłatę kredytów i kart kredytowych na łączną kwotę 644.000 zł, które są regularnie spłacane. Ma to tyle istotne znaczenie, iż wysokość i częstotliwość rat została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy i jego pracującej żony. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu każdego z kredytów. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego rodzaju i wysokości zobowiązań oraz ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty sądowe - w kwocie zdecydowanie niższej niż spłacana wysokość rat kredytowych -pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wydatki o charakterze prywatnoprawnym nie mają pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty postępowania. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Strona, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym z koniecznością zabezpieczenia w budżecie domowym i przeznaczenia na ten cel środków. Referendarz słusznie wskazał, że skarżący dysponuje również znacznym majątkiem w postaci nieruchomości o łącznej pow. 4 ha, którymi może swobodnie dysponować. Kwestia trudności ewentualnej sprzedaży wskazanych nieruchomości nie podlega ocenie Sądu. Sąd wskazuje, że przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego jako przesłankę przyznania prawa pomocy w należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest bowiem często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Skoro zatem skarżący posiada znaczny majątek w nieruchomościach, których szacunkowa wartość znacząco przewyższa należne koszty sądowe, trudno uznać skarżącego za osobę ubogą wymagającą pomocy państwa. Referendarz prawidłowo wskazał, iż skarżący uchylił się od obowiązku rzetelnego wyjaśnienia swej sytuacji finansowej. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, iż wnioskodawca posiada konta bankowe w mBank, Banku PKO S.A i BZ WBK. Skarżący nie przedstawił jednak pełnych informacji dotyczących operacji na tych kontach w okresie ostatnich 6 miesięcy, do czego zobowiązany został w ramach niniejszego postępowania wpadkowego. Powyższe dotyczy w szczególności konta w mBank. Wnioskodawca przedstawił bowiem wyłącznie stan konta w tym banku na dzień 29.06.2017 oraz potwierdzenia wykonania trzech przelewów z tego konta. na podstawie tychże dokumentów nie można ustalić wszystkich operacji na tymże koncie w ostatnim okresie. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 §1 P.p.s.a. (j.t. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.